Experts waarschuwen na mediastorm van boze jongeren tegen minister Zuhal Demir op sociale media: "Mogen stem van jongeren niet negeren"

Minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) wil vanaf volgend jaar het aantal pedagogische studiedagen terugschroeven. Dat nieuws leidde tot heel wat protest bij tieners en zelfs tot bedreigingen aan het adres van de minister. Het parket heeft intussen 12 jongeren geïdentificeerd. De jongste is 10 jaar, de oudste 15 jaar.

Ook professor Communicatiewetenschappen Cato Waeterloos (UHasselt) heeft de filmpjes gezien. Zij is expert in de interactie op sociale media en politieke betrokkenheid. Dat jonge kinderen van 10 jaar naar sociale media grijpen om hun frustraties te uiten, is volgens haar niet zo ongewoon.

"Als je de naam van Zuhal Demir intikt op TikTok, krijg je heel wat kwade berichten. Niet onlogisch: er worden de laatste tijd heel veel beslissingen genomen die raken aan hun leefwereld. Ze voelen dat er niet naar hen geluisterd wordt, dan gaan ze zoeken naar connectie en een samenhorigheidsgevoel. De leefwereld van jongeren speelt zich voor een heel groot deel af op sociale media. Daar worden veel verschillende informatiestromen met elkaar vermengd, zoals de oproep om te gaan staken; maar ook fake news, zoals het bericht dat Demir schooltoiletten zou gaan afschaffen. Op die manier hitsen jongeren elkaar nog eens extra op. "

Het gevaar van sociale media is volgens Waeterloos dat de grens tussen wat kan en niet kan vervaagt. Dat is voor jongeren moeilijk in te schatten. "Je ziet allerlei berichten met bijvoorbeeld humor of expressie van frustratie, maar ook bedreigingen en intenties tot geweld. Mensen voelen zich vaak sterker op sociale media, omdat ze denken dat ze anoniem blijven. Dat geldt voor jongeren, maar ook voor volwassenen."

"Sociale media is ook een leerschool voor jongeren", gaat Waeterloos verder. "Ze zien hoe andere jongeren overgaan tot bedreigingen. Dan leren ze dat dat gedrag aanvaardbaar is. Anderzijds is het moeilijk om in te schatten of die jongeren wel beseffen wat ze schrijven. De grens tussen humor en gewelddadige uitingen is heel dun, zeker online. Maar die humor is natuurlijk niet altijd gepast."

Ook Lara Schreurs, expert sociale mediawijsheid onder adolescenten aan de KU Leuven, denkt niet dat de jongeren die bedreigingen uiten naar Demir, menen wat ze schrijven. "Offline zouden ze dat niet zeggen. Omdat ze het gevoel hebben dat ze anoniem zijn, gaan ze sneller impulsief reageren. Jonge kinderen beseffen niet dat de woorden die ze schrijven hard kunnen aankomen en schade kunnen aanrichten. Dat zie je ook bij cyberpesten."

Hoe serieus moeten we de hele mediastorm nemen? Volgens Waeterloos mogen we de signalen van de jongeren niet negeren.

"De minister bedreigen kan uiteraard niet en daar moet ook gevolg aan worden gegeven. Anderzijds heb je alle andere berichten die nu worden ondergesneeuwd door die extreme berichten. Jongeren geven aan dat ze het niet eens zijn met de minister en geven aan dat ze stress hebben. Die berichten worden vaak weggelachen door volwassenen, maar dit is de manier voor jongeren om hun stem te laten horen."

"Het feit dat we de signalen van de jongeren niet serieus nemen, is onderdeel van het probleem. Als volwassenen bekijken we de problemen van jongeren met een volwassen blik, dat creëert een enorme kloof. Als we dit probleem van frustratie en bedreigingen willen aanpakken, dan moet de politiek de jongeren meer betrekken bij het nemen van beslissingen. Geef hen inspraak, want op die manier voelen ze zich wel gehoord. Hoe meer volwassenen de signalen weglachen, hoe harder de taal van de jongeren wordt."

Ook de ouders van de kinderen kunnen bijdragen aan een veiligere omgeving op sociale media. Scheurs roept ouders op om in gesprek te gaan met hun kinderen om in te zetten op mediawijsheid.

"Het is niet zo dat jongeren te vrij gelaten worden op sociale media, maar ze moeten wel beseffen wat kan en niet kan. Dat begint bij de ouders. Mediawijsheid is niet alleen maar kritisch nadenken over sociale media, maar ook emoties leren reguleren. Jongeren weten soms niet goed hoe ze op sociale media hun emoties moeten uiten op een goede manier. Zeker jongeren van 10 jaar zitten nog midden in dat proces."

"In plaats van kwaad te worden en een dreigbericht te sturen, moeten ze de reflex hebben om naar hun ouders te stappen en erover te praten", gaat Schreurs verder. "Ouders kunnen hen daarbij helpen door open te staan voor een gesprek en echt naar hen te luisteren. Dat zal ook helpen om hen weerbaar te maken tegen fake news."