In Algerije heeft het parlement unaniem een wet goedgekeurd die de Franse kolonisatie tot misdaad verklaart. Het land eist ook officiële excuses en een schadevergoeding van Frankrijk. Het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken veroordeelt de goedkeuring en noemt de wet "vijandig". De spanningen tussen beide landen dreigen nog meer op te lopen.
Frankrijk boos over "vijandige" Algerijnse wet die Franse kolonisatie misdaad noemt
Samenvatting:
Het Algerijnse parlement heeft unaniem een wet goedgekeurd die de Franse kolonisatie tot misdaad verklaart en eist officiële excuses en schadevergoeding.
Frankrijk veroordeelt de wet als "vijandig" en benadrukt inspanningen van president Macron om het koloniale verleden te erkennen.
In een plechtige ceremonie stemden 340 van de 407 leden van het Algerijnse parlement voor de wet. Veel parlementsleden droegen sjaals in de kleuren van de Algerijnse vlag. Ze stonden recht en applaudisseerden toen de wet goedgekeurd was. "Leve Algerije", riepen ze onder luid gejuich.
De nieuwe wet stelt de Franse staat "juridisch verantwoordelijk voor zijn koloniale verleden in Algerije en de tragedies die dit heeft veroorzaakt". In de tekst worden "misdaden van de Franse kolonisatie" opgesomd, en daarvoor is er geen verjaringstermijn.
Het gaat onder meer over "kernproeven", "buitengerechtelijke executies", "wijdverbreide fysieke en psychologische martelingen" op grote schaal en "systematische plundering van rijkdommen".
Compensatie voor alle materiële en morele schade
De wet stelt dat "een volledige en eerlijke billijke schadevergoeding nodig is voor alle materiële en morele schade die door de Franse kolonisatie is veroorzaakt". Die compensatie is "een onvervreemdbaar recht van de Algerijnse staat en het Algerijnse volk".
Zo wil Algerije de Algerijnse archieven en eigendommen terug die tijdens de koloniale periode naar Frankrijk werden gebracht. Het land wil ook dat Frankrijk gedetailleerde kaarten overdraagt van kernproeven die tussen 1960 en 1966 in Algerije zijn uitgevoerd. Ook wordt de repatriëring geëist van de stoffelijke resten van enkele Algerijnse verzetsstrijders die naar Frankrijk zijn gebracht.
Maar het is weinig waarschijnlijk dat die eisen ook echt uitgevoerd zullen worden. De wet heeft vooral een grote symbolische waarde. "Deze wet heeft juridisch gezien geen internationale reikwijdte en kan Frankrijk daarom niet binden", zegt Hosni Kitouni, onderzoeker koloniale geschiedenis aan de Universiteit van Exeter in het Verenigd Koninkrijk, aan het Franse persagentschap AFP. Maar "het is wel een keerpunt in de historische relatie met Frankrijk".
Franse kolonisatie van Algerije
De Fransen koloniseerden Algerije van 1830 tot 1962. De kolonisten hadden veel meer politieke, sociale en economische privileges, hoewel Algerije wettelijk deel uitmaakte van Frankrijk en Algerijnse mannen werden opgeroepen om mee te vechten in de Tweede Wereldoorlog.
De Franse overheersing was een periode waarin volgens historici grootschalige deportaties en massamoorden plaatsvonden. Heel wat opstanden werden met geweld neergeslagen. Tijdens de onafhankelijkheidsoorlog tussen 1954 en 1962 werden gevangenen gemarteld en dorpen verwoest als deel van de strategie om de opstand te onderdrukken. De kwestie ligt nog altijd erg gevoelig.
Frankrijk: "Overduidelijk vijandig"
Het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken noemt de wet een "overduidelijk vijandig initiatief." In een verklaring wijst het ministerie op de inspanningen van de Franse president Emmanuel Macron om de grieven uit het koloniale tijdperk aan te pakken. "We blijven werken aan de hernieuwing van de dialoog", met name over veiligheids- en migratievraagstukken.
In 2017 beschreef Macron bepaalde aspecten van de Franse geschiedenis in Algerije als een misdaad tegen de menselijkheid. Hij bood geen officiële excuses aan.
Moeilijke diplomatieke relatie
Frankrijk en Algerije onderhouden nauwe culturele en economische banden, maar de politieke relatie loopt moeizaam. Vorig jaar erkende Frankrijk een Marokkaans autonomieplan voor de Westelijke Sahara. Marokko controleert dat gebied, maar dat wordt hevig betwist. Al 50 jaar vecht Marokko een conflict uit met het Polisario Front, een militaire onafhankelijkheidsbeweging die gesteund wordt door Algerije.
Eerder dit jaar riepen Frankrijk en Algerije hun ambassadeur terug en wezen ze wederzijds diplomaten uit. Ook uit de arrestaties van verschillende journalisten, onder wie de Frans-Algerijnse schrijver Boualem Sansal en sportjournalist Christophe Gleizes, blijken de spanningen tussen beide landen.
