In Syrië zitten tienduizenden mannen, vrouwen en kinderen die zich hadden aangesloten bij het kalifaat van IS nog steeds in kampen en gevangenissen, bewaakt door de Koerden. Onder hen ook 8 vrouwen en 13 mannen die een link hebben met ons land. De Koerden vragen de internationale gemeenschap om niet weg te kijken, want sinds de val van de Syrische dictator Assad is IS opnieuw macht aan het winnen.
Tienduizenden IS-aanhangers zitten nog altijd in kampen en gevangenissen in Syrië: "Probleem is uitbesteed, maar niet opgelost"
Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:
IS is de laatste weken opnieuw meermaals in het nieuws verschenen. Tien dagen geleden kwamen nog 2 Amerikaanse militairen en hun tolk om het leven na een aanval door IS in de buurt van de Syrische stad Palmyra. Enkele dagen geleden riep de islamistische terreurgroepering ook op om aanslagen te plegen - expliciet ook in België - als reactie op de afgelopen aanslag in Sydney, Australië.
Islamitische Staat (IS, ISIS, Daesh)
IS (Islamitische Staat) is een terroristische groepering die in 2015 en 2016 verantwoordelijk was voor een hele reeks aanslagen in Europa. De wortels gaan terug naar de Amerikaanse inval in Irak, in 2003. In de chaos ontstond de terroristische groepering Al-Qaeda in Irak. In 2006 ging Al-Qaeda in Irak samen met andere groepen en werd het hernoemd tot de Islamitische Staat in Irak.
In 2011 breidde de groepering uit naar Syrië. De relatie tussen IS en Al-Qaeda in Irak verslechterde. In 2014 kwam het tot een breuk: IS scheidde zich officieel van Al-Qaeda in Irak en riep een kalifaat uit. Ze veroverden in korte tijd grote gebieden in Irak en Syrië.
Vanaf 2016 begon IS terrein te verliezen. In 2017 werden de belangrijkste steden van het kalifaat bevrijd. In maart 2019 viel het IS-kalifaat met de verovering van Baghouz. Nadien verzwakte de organisatie.
IS is nooit echt verdwenen uit het Midden-Oosten. In het noordoosten van Syrië leven nog steeds tienduizenden mensen met een IS-verleden. Vrouwen en kinderen zitten in kampen, de mannen zitten in gevangenissen.
De meeste kampen en gevangenissen in Syrië worden bewaakt en beheerd door de Koerden. Zij waarschuwen voor verdere radicalisering onder de gevangenen. Ze vragen de internationale gemeenschap om hulp, want ook buitenlanders (onder wie Europeanen) zitten nog in de regio.
Ook 8 vrouwen en 13 mannen die aan België te linken vallen, bevinden zich nog in het gebied. Ze hebben van het Belgische Coördinatieorgaan voor de Dreigingsanalyse (OCAD) de stempel 'foreign terrorist fighter' gekregen, wat betekent dat ze naar de regio waren afgereisd om deel te nemen aan terroristische activiteiten.
"Al bijna 7 jaar vast"
Midden-Oosten-correspondente Daisy Mohr kreeg de toestemming om het kamp Al Hol in Syrië te bezoeken. Daar bevinden zich nog steeds 25.000 vrouwen en kinderen die deel uitmaakten van het kalifaat van IS.
In De Ochtend op Radio 1 beschrijft zij wat ze daar gezien heeft. "Het kamp is volledig afgeschermd van de buitenwereld, dus je kan er ook niet zomaar in. Overal staan tenten, maar die zijn niet gemaakt voor de regen, modder en kou die er op dat moment waren. Mensen zitten er al bijna 7 jaar vast. Kinderen die jonger zijn, hebben nooit iets anders gekend."
"Mannen en vrouwen waren vaak samen naar de regio gereisd om deel uit te maken van het kalifaat, maar ze zijn nu van elkaar gescheiden. Ze weten vaak niet hoe het met de ander gaat of wat er met de ander is gebeurd."
Hoe gaat het in Syrië? "Kinderen groeien op in gevangenenkampen door de beslissingen van hun ouders"
Mohr kreeg de kans om er met verschillende mensen te spreken. Maar het is moeilijk om op basis daarvan te zeggen of de ideeën van IS nog steeds leven.
"Verschillende vrouwen ontkenden dat, al is dat natuurlijk nooit een zekerheid. De Koerden waarschuwen dat het gedachtegoed nog steeds springlevend is." Het is dan ook moeilijk om er afstand van te nemen, klinkt het. "Mensen die misschien oprecht weg willen van het IS-gedachtengoed, zitten samen in een kamp of gevangenis met extreme types. Dat kan aansteken om toch terug te gaan naar die oude ideeën."
Mohr kon ook een Nederlandse gevangene spreken. Hij was gevangengenomen na de val van het kalifaat en zit sindsdien vast. "Hij ontkent dat hij voor IS heeft gestreden. Dat zeggen veel buitenlandse gevangenen. Hij zou nooit foute dingen hebben gedaan, maar administratieve taken hebben uitgevoerd. Een wapen had hij wel, maar naar eigen zeggen puur ter bescherming."
De Koerden vragen al langer dat andere landen hun burgers terughalen. In al-Hol zitten bijvoorbeeld mensen uit 40 verschillende landen, maar elk land heeft een eigen excuus waarom het niet lukt. "Geen enkel land maakt haast om die mensen terug te halen", aldus Mohr.
Internationale steun?
De Koerden hopen toch dat er snel internationale steun komt. "De dreiging van IS is groter geworden sinds de val van Assad. Dat komt door de chaos en het korte machtsvacuüm nadien."
"Soldaten van Assad hadden ook legerbases onbewaakt achtergelaten, waardoor wapens in handen van IS terechtkwamen." Die worden nu ook tegen de Koerden gebruikt.
"Ze zien de activiteiten van IS toenemen en verliezen wekelijks strijders. De Koerden vragen dus om hulp, want mogelijk kunnen ze het binnenkort niet meer alleen aan."
