De kans is reëel dat Southern Transitional Council de onafhankelijkheid van Zuid-Jemen uitroept. Dat zegt VRT NWS-journalist Majd Khalifeh in De Wereld Vandaag. In het zuiden van het land trekken al wekenlang duizenden mensen de straat op. Wat leek op lokaal protest, vertoont steeds meer kenmerken van een afscheidingsbeweging.
Scheurt Zuid-Jemen zich af van Jemen? "Separatisten voelen zich sterk genoeg om stap te zetten"
Trees Vanhoutte
Gepubliceerd:
Het straatprotest wordt onder meer gesteund door de Southern Transitional Council (STC), het politieke orgaan van de zuidelijke beweging. De STC controleert op dit moment al grote delen van Aden, een belangrijke havenstad in het zuiden van Jemen, en ook meerdere zuidelijke gouvernoraten en strategische olievelden in Shabwa en Hadramaut.
Daarnaast valt ook de Bab el-Mandeb, een van de belangrijkste zeestraten ter wereld, binnen het gebied dat de STC claimt. Via die zeestraat vaart ongeveer 10 procent van alle schepen ter wereld. Ook veel olie en gas dat voor Europa bestemd is, moet langs die plek.
Een verdeeld Jemen?
Tot 1990 bestond het huidige Jemen uit 2 aparte staten. In het noorden lag de Arabische Republiek Jemen, een eerder conservatieve staat met nauwe banden met Saudi-Arabië. In het zuiden bevond zich de Democratische Volksrepubliek Jemen, een socialistische staat met Aden als hoofdstad en steun van de Sovjet-Unie.
Na het einde van de Koude Oorlog smolten beide landen samen tot 1 staat: de Republiek Jemen. Die eenmaking verliep moeizaam en leidde in 1994 al tot een korte burgeroorlog, waarbij het noorden militair de bovenhand haalde. Veel Zuid-Jemenieten voelen zich sindsdien politiek en economisch achtergesteld.
De huidige zuidelijke beweging wil die eenmaking ongedaan maken en opnieuw een onafhankelijke staat Zuid-Jemen uitroepen, meer dan 30 jaar na de officiële fusie.
Terug naar de oude grenzen
Volgens Majd Khalifeh, VRT NWS-journalist en expert in de Arabische wereld, gaat het bij de zuidelijke beweging niet om zomaar een afsplitsing. "De term 'separatisten' is eigenlijk niet helemaal correct. Voor 1990 bestonden twee erkende staten op het grondgebied van het huidige Jemen. Wat we nu zien is vooral een nationalistische beweging die de oude Zuid-Jemenitische staat wil herstellen", zegt hij in De Wereld Vandaag op Radio 1.
De STC beschuldigt de internationaal erkende regering ervan de zuidelijke burgers niet goed te vertegenwoordigen, zegt Khalifeh. "Na eerdere verzoeningspogingen en spreken ze nu openlijk over het herstel van een onafhankelijke Zuid-Jemenitische staat. Daarbij gebruiken ze ook verzoeningstaal richting de regio om erkenning te krijgen."
Nieuw conflict in de maak in Jemen: "We staan misschien aan de vooravond van de uitroeping van een nieuw land"
Geen tweestrijd, maar een driestrijd
Hier zien we het Jemenitische conflict vaak als een tweestrijd: de internationaal erkende regering, gesteund door Saudi-Arabië, versus de Houthi-rebellen, gesteund door Iran. Maar volgens Khalifeh verandert de opmars van de STC de strijd. "Wat we nu zien is een driehoekig conflict. Het ironische is dat Houthi’s en de regering het op dit punt eens lijken te zijn: ze willen géén splitsing van Jemen."
"Het zou dus best kunnen dat we wel eens een gekke samenwerking gaan zien tussen de regering en de Houthi's om die zuidelijke afscheiding tegen te houden", aldus Khalifeh, al nuanceert hij dat ook: "Het wederzijdse wantrouwen tussen beide partijen is enorm en er hangt veel af van buitenlandse en politieke invloeden."
De belangen van de Golfstaten
Daarbij spelen de Golfstaten een belangrijke rol. De Verenigde Arabische Emiraten (VAE) en Saudi-Arabië hebben verschillende belangen in het conflict. "De VAE zien de STC als een toekomstige bondgenoot en hebben de voorbije jaren stevig in hen geïnvesteerd, ook militair. Saudi-Arabië daarentegen hamert op de eenheid van Jemen. Het wil een stabiel buurland en vreest dat een opdeling nieuwe instabiliteit kan brengen."
Hoe realistisch een levensvatbare zuidelijke staat is, blijft een open vraag
VRT NWS-journalist Majd Khalifeh
De STC beweert wel steun van de meerderheid van de zuidelijke bevolking te hebben. "Op dit moment voelen ze zich sterk genoeg om de stap te zetten", zegt Khalifeh. "Maar hoe realistisch een levensvatbare zuidelijke staat is, blijft een open vraag."
Wil Zuid-Jemen zich afscheuren?
