"Bloedbaden, verkrachtingen, martelingen en ontvoeringen": RSF maakte 1.000 burgerdoden bij aanval op vluchtelingenkamp en neemt Khartoem in vizier

Volgens het VN-rapport kwamen bij de aanval op het Zamzam-kamp, die plaatsvond tussen 11 en 13 april, minstens 1.013 burgers om het leven. In het kamp, gelegen in de Soedanese regio Noord-Darfoer, hadden meer dan een miljoen mensen bescherming gezocht tegen het aanhoudende geweld. Dat verklaarde mensenrechtencommissaris Volker Türk gisteren.

Türk spreekt van "bloedbaden, verkrachtingen en ander seksueel geweld, martelingen en ontvoeringen". Hij noemde de oorlog in Soedan de zwaarste humanitaire crisis ter wereld.

Ook Amnesty International beschuldigde de RSF eerder al van oorlogsmisdaden bij de aanval op het kamp. In een rapport, gebaseerd op getuigenissen van 29 overlevenden, stelt de mensenrechtenorganisatie dat RSF-strijders burgers doelbewust hebben gedood en gegijzeld. "Moskeeën, scholen en ziekenhuizen werden geplunderd en vernield", klinkt het. Volgens de ngo moeten deze feiten worden onderzocht als oorlogsmisdaden onder het internationaal recht.

Het Zamzam-kamp is een van de 3 grote vluchtelingenkampen in de omgeving van de stad al-Fashir. Al-Fashir, de hoofdstad van Noord-Darfoer, werd in oktober ingenomen door de RSF.

Volgens de VN worden dezelfde gruwelijke strategieën en oorlogsmisdaden voortdurend herhaald. "Het gruwelijke patroon van mensenrechtenschendingen komt exact overeen met wat het we al meermaals zagen, zoals bijvoorbeeld bij de inname van al-Fashir", vertelde Türk. 

Ook Katrien Vanderschoot, Afrikakenner bij VRT NWS herkent een patroon: "Net als bij al-Fashir, werd ook voor de aanval op het Zamzam-kamp gewaarschuwd, maar werden adviezen de wind in geslagen. De gruwelijke aanval op de stad is een herhaling van wat er in het vluchtelingenkamp gebeurde."

Bewijzen van massamoorden, zoals die in en rond het Zamzam-kamp, worden systematisch vernietigd door de RSF. Dat blijkt uit een onderzoek van het Humanitarian Research Lab van de Amerikaanse universiteit Yale.

Omdat grote delen van Soedan onbereikbaar zijn voor journalisten en communicatie vaak wordt geblokkeerd, volgden de onderzoekers de situatie rond al-Fashir via satellietbeelden. In hun rapport spreken zij van "grootschalige massamoorden en de doelgerichte vernietiging van bewijsmateriaal".

Het Humanitarian Research Lab identificeerde zo’n 150 clusters van mogelijk menselijke resten. Volgens de onderzoekers gaat het om burgers die werden doodgeschoten terwijl ze probeerden te vluchten. Op satellietbeelden van een maand later waren tientallen van die clusters niet langer zichtbaar, wat erop kan wijzen dat de lichamen door RSF-strijders zijn verborgen of verwijderd.

Het zwaartepunt van de gevechten ligt momenteel in de provincie Kordofan, een uitgestrekt gebied dat groter is dan Duitsland. De regio is van enorm strategisch belang voor beide strijdende partijen maar ook voor buurland Zuid-Soedan. De RSF controleert inmiddels grote delen van West-Kordofan, terwijl het Soedanese regeringsleger de rest van de provincie in handen heeft. 

Kordofan is rijk aan olie en andere waardevolle grondstoffen: zo bevinden de 3 belangrijkste olievelden van het land zich in de regio. De olie wordt vervolgens door het regeringsleger naar de kust vervoerd en geëxporteerd. De opbrengsten daarvan vormen een cruciale financiële pijler voor de oorlogsinspanningen van het leger. Mocht Kordofan volledig in handen van de RSF vallen, dan zou het regeringsleger een belangrijke economische levenslijn verliezen.

"Zuid-Soedan is ook een belangrijke olieproducent", zegt Vanderschoot. "Maar ook die olie wordt via de Soedanese kust uitgevoerd." Daardoor heeft ook Zuid-Soedan duidelijke belangen in de regio en volgt het land de verdere ontwikkeling van het conflict met argusogen.

Daarnaast rukken de RSF-strijders verder op richting El Obeid, de hoofdstad van Noord-Kordofan. In die stad bevindt zich een belangrijke militaire basis van het regeringsleger.

"Als de rebellen erin slagen El Obeid in te nemen, wordt de afstand tot Khartoem aanzienlijk kleiner en komt een nieuw offensief op de nationale hoofdstad binnen handbereik", vertelt Vanderschoot. Toch lijkt een overwinning van de RSF nog niet in zicht: "Zelfs als de rebellen erin slagen om El Obeid of Khartoem in te nemen, zal het regeringsleger wellicht ergens anders blijven doorvechten", zegt ze. "Want ook het leger wordt door machtige bondgenoten gesponsord. Pas wanneer de wapenleveringen aan beide kampen stoppen, kan ook het geweld stoppen."

De oorlog in Soedan begon op 15 april 2023, toen het leger van generaal Abdel Fattah al-Burhan en de RSF van Mohamed Hamdan Dagalo tegenover elkaar kwamen te staan. Sinds het regeringsleger eind maart opnieuw terrein wist te winnen in Khartoem, hebben de rebellen hun aanvallen steeds verder opgevoerd.

Volgens de VN heeft het conflict inmiddels tienduizenden levens geëist en zijn ongeveer 13 miljoen mensen op de vlucht geslagen. Van een mogelijk akkoord tussen de strijdende partijen is voorlopig geen sprake.