Praat erover: dat is dé gouden tip van de gezondheids- en onderwijsexperts van het Vrij CLB Netwerk wanneer het gaat over omgaan met onzichtbaar ziek zijn op school. Transparantie kan voor meer begrip zorgen bij medeleerlingen en maakt het eenvoudiger voor scholen en leerkrachten om ondersteuning te voorzien.
Omgaan met onzichtbaar ziek zijn op school: "Wees niet bang, je staat er niet alleen voor"
Nils Schillewaert
Gepubliceerd:
Praten over een onzichtbare ziekte is natuurlijk gemakkelijker gezegd dan gedaan. "Dat is zeker niet voor elke leerling even evident", beseft Els Dezeure, verantwoordelijke voor preventieve gezondheidszorg bij het Vrij CLB Netwerk, dat via de centra voor leerlingenbegeleiding (CLB's) ondersteuning biedt aan scholen, ouders en leerlingen.
"Een diagnose komt altijd zwaar binnen. Een leerling wil - net als iedereen - eigenlijk zo 'normaal' mogelijk zijn. Het is dan ook belangrijk om te praten en samen met de leerling op zoek te gaan naar hoe die een zo normaal mogelijke leerling kan zijn, ook met een onzichtbare ziekte."
De leerling beslist
"De rechten van het kind staan altijd centraal", benadrukt collega An Victoir, verantwoordelijke voor psychosociaal functioneren bij het Vrij CLB Netwerk.
"Er zijn uitzonderingen, maar over het algemeen gaan wij ervan uit dat kinderen die ouder dan 12 jaar zijn al bekwaam zijn om bepaalde beslissingen te nemen. Daarom geven we hen zo veel mogelijk inspraak."
"Wanneer een leerling heeft besloten om in de klas te vertellen over de situatie, is het belangrijk dat er op voorhand goed wordt nagedacht over wat er precies verteld zal worden en over hoe dat zal gebeuren. Transparantie heeft namelijk voor-, maar ook nadelen."
"Zeker pubers en adolescenten willen er gewoon 'bijhoren'. Praten over een onzichtbare ziekte kan dus een grote impact hebben op hoe ze zich voelen in de klas. Je moet dat als onderwijsinstelling ernstig nemen."
Begrip en ondersteuning
Het grote voordeel van transparantie is dat klasgenoten de situatie misschien beter zullen begrijpen. Een leerling met een darmziekte mag misschien tijdens een examen naar het toilet, terwijl iemand anders dat niet mag. Wanneer de klasgenoten weten waarom dat het geval is, kan dat meer begrip opleveren.
"Je mag ook niet onderschatten hoeveel steun leerlingen in een klassituatie aan elkaar hebben", zegt Dezeure. "Kinderen zijn echt in staat om begrip te tonen en zelfs ondersteuning te bieden waar nodig."
Die ondersteuning wordt uiteraard ook verwacht van de scholen zelf. "Wanneer een kind met tinnitus baat heeft bij het gebruik van een aangepaste hoofdtelefoon, maak die dan ook beschikbaar", geeft Dezeure een concreet voorbeeld. "Zolang een aanpassing 'redelijk' is, wordt verwacht dat de school daarin voorziet."
Wat kan je doen als leerkracht?
De rol van de leerkracht is ook zeer belangrijk. Uiteraard bij het bespreekbaar maken van bepaalde thema's in de klas, maar ook bij de opvolging van leerlingen die onzichtbaar ziek zijn. "Merk je verandering in het gedrag van een leerling, ga dan in gesprek met hen."
"De verandering kan te maken hebben met de ziekte, maar er kunnen ook andere zaken spelen. Zeker bij pubers is het niet ongewoon dat gedrag plots wijzigt. Ga er niet zomaar van uit dat alles terug te brengen is tot een ziekte."
"Praten is dan ook dé gouden tip voor leerkrachten, maar ik geef ook graag nog een zilveren tip mee, voor leerkrachten én leerlingen", aldus Victoir. "Wees niet bang, je staat er niet alleen voor. Kinderen kunnen ook met een onzichtbare ziekte floreren en leerkrachten zijn zeker in staat om hen correct te ondersteunen in de klas."
