Voor wie de Oostenrijkse agent provocateur Franz West wil leren kennen, is de tentoonstelling in Tim Van Laere Gallery een uitstekende introductie. Voor de fans is het een feest.
Franz West rockt. Ook na zijn dood
De Oostenrijker Franz West (1947 – 2012) was een van de meest toonaangevende en invloedrijke kunstenaars van zijn generatie. Hij was een agent provocateur die geen enkel medium schuwde maar vooral de beeldhouwkunst heruitvond. Het Middelheim Museum en het SMAK bezitten werk van West. Twee van zijn witte 'Lemuren Köpfe' sieren het Rubensplein in Knokke.
De Antwerpse galeriehouder Tim Van Laere is een groot bewonderaar van West. Na diens dood liet hij zijn nieuwe galerie zelfs in het roze schilderen, de lievelingskleur van de kunstenaar.
Door ellendig lang gebakkelei over de erfenis van de zo gerenommeerde, peperduur geworden kunstenaar, bleef het wat stil. Nu de plooien tussen de erven eindelijk zijn gladgestreken komt er weer werk vrij.
Voor wie Franz West wil leren kennen is de tentoonstelling in Tim Van Laere Gallery een uitstekende introductie. Voor de fans is het een feest! Dit zijn vier goede redenen om te gaan kijken.
West is radicaal alledaags
West draagt de naam van zijn Joodse moeder, want het boterde niet tussen hem en zijn Servische vader. Met zijn halfbroer Otto verkende hij op de wildste manier de naoorlogse Weense kunstscène. Die werd in de jaren ’60 helemaal bezet door de Wiener Actionisten. Die lui zaten er niet mee om de bourgeoisie te choqueren met heftige en vaak bloederige performances.
West ontpopte zich tot een even radicale en maatschappijkritische kunstenaar, maar er zat een heel menselijke en sociale kant aan zijn beeldenstorm.
Kunst moest er ook uit zien alsof het 'en stoemelings' zijn vorm had gevonden
Chantal Pattyn
West werd opgeleid als schilder maar neigde al snel naar het maken van sculpturen. Stel je daar geen edele materialen bij voor. Hij had een grondige hekel aan al wat naar verheven esthetiek neigde. Niet gek als je in Wenen opgroeit.
West ging aan de slag met gips en papier-mâché die hij met oude telefoonboeken bereidde. Kunst moest er ook uit zien alsof het 'en stoemelings' zijn vorm had gevonden. Zo alledaags mogelijk. En voor een zo groot mogelijk publiek.
Met één been zat West ondertussen ook in de pop art.
Je mag (soms) zijn werken passen
Hoe speels zijn werk er soms ook uitziet, West zet je altijd op het verkeerde been. Met de pin ups die hij uit tijdschriften knipte voor zijn collages confronteerde hij de toeschouwer met de stereotiepe blik op vrouwen.
West gaat in zijn praktijk uiteindelijk dezelfde neuroses te lijf als de actionisten voor hem deden. Zoals in zijn 'Passstücke' waar hij in de jaren 70 mee begon te experimenteren. Die sculpturen doen denken aan verlengingen van het menselijk lichaam.
Daar sta je dan met een blok gips op je schouder of aan je been
Chantal Pattyn
Hij demonstreerde ze uitgebreid in heel geestige performances. En hij nodigde zijn publiek uit om de werken letterlijk ‘te passen’.
In die sociale interactie lag voor hem de kern van wat hij deed. Maar ook in het onbehagen dat hij ermee creëerde. Want daar sta je dan met een blok gips op je schouder of aan je been.
Op de grote retrospectieve in het Centre Pompidou, vier jaar na de dood van West, kon je een paar replica’s uitproberen. Wat ik gaarne deed.
Bij Tim Van Laere is een heel precieus exemplaar te zien, met bladgoud, een hommage aan Marcel Broodthaers.
Zijn kunst is een 'conversation starter'
Ik was nog een snotneus toen ik op de Documenta van Jan Hoet in Kassel (1992) tientallen banken zag. Het betrof metalen structuren met een tapijt erover. Ik herinner me de schroom van de bezoekers. Mogen we plaats nemen? Of toch beter maar gewoon kijken? Is dit kunst? Of een kunstige canapé?
Wests ambitie was natuurlijk net het organiseren van die ongemakkelijkheid om zo de in musea geldende norm ‘Niet aanraken!’ onderuit te halen.
Ook bij Tim Van Laere zijn twee banken te zien. En een stel stoelen. Zitten mag. Maar één werk bestaat uit een sculptuur en een stoel. En daar moet je vanaf blijven, of je ruïneert het.
Vergis je niet: dit is geen donut, wel een roze poep
Chantal Pattyn
Altijd die ambiguïteit.
Later begon West grote sculpturen te maken van klungelig aan mekaar gelaste stukken metaal of aluminium die hij met felle autolak bespoot. Een prachtig werk is ‘Cool book’. Vergis je niet: dit is geen donut, wel een roze poep!
Een andere blauwe heet gewoon 'Sitzwust' (sic).
Alleen al de titels maken van zijn werk 'conversation pieces'.
Je verlaat de galerij met een glimlach
Door de integratie van een lamp, banken en stoelen heeft de tentoonstelling de atmosfeer van een living. Alsof je wordt uitgenodigd om te praten over de werken die je omringen.
West had het zo gewild. Kunst, dat is voer voor discussie.
Hoe bont West het ook privé ook maakte, met veel te veel drank en drugs, hij werkte tot zijn dood als een bezetene. De mare gaat dat hij in een Napolitaans ziekenhuis na één dag zelfs zijn verplegers als assistenten inzette.
Zijn werk is ook vaak een hommage aan schrijvers, zoals Gustave Flaubert en Federico Garcia Llorca
Chantal Pattyn
Hij las ook hele bibliotheken uit. Als Wittgenstein het niet wist, dan Franz wel. Zijn werk is ook vaak een hommage aan schrijvers, zoals Gustave Flaubert en Federico Garcia Llorca. Die laatste laat hij in een plexi plaatsnemen op een werk dat op een grote drol lijkt.
Het is die heerlijke absurditeit van West die maakt dat je met een glimlach de galerij verlaat.
De koude wereld in.
