Borstkankerpatiënten worden te vaak behandeld met nieuwe kankermedicijnen die voor hen niet altijd werken. Dat blijkt uit een internationaal onderzoek van borstkankerexperten, onder leiding van het UZ Leuven en KU Leuven. De onderzoekers klagen aan dat farmabedrijven niet genoeg onderzoek doen naar wie wel en geen baat heeft bij een behandeling. Of dat ze die gegevens onvoldoende delen.
Te veel borstkankerpatiënten krijgen medicijnen zonder bewezen nut: "Commerciële belangen wegen te zwaar"
Wim De Maeseneer
Gepubliceerd:
Nieuwe borstkankermedicijnen kunnen levens redden, maar ze werken vaak enkel zeer goed bij een kleine, specifieke groep patiënten. Het gaat dan in veel gevallen zelfs om maar 5 of 10 procent van de patiënten.
Toch worden nieuwe kankermedicijnen vaak aan álle kankerpatiënten met een bepaald type borstkanker gegeven, bij gebrek aan betrouwbare biomerkers. Dat zijn kenmerken van een tumor waarmee dokters kunnen voorspellen bij wie een behandeling zal werken en of er bijwerkingen zullen zijn.
Nochtans bezitten farmabedrijven een schat aan informatie uit klinische studies om die biomerkers te bepalen, zeggen de onderzoekers. "Maar die informatie wordt niet genoeg gedeeld", zegt borstkankerspecialist Hans Wildiers van het UZ Leuven.
"De farmasector heeft weinig interesse om hard op zoek te gaan naar biomerkers, omdat ze dan minder winst kunnen maken. Begrijpelijk, maar de patiënt is er wel de dupe van. Zulke medicijnen kunnen heel wat bijwerkingen geven en ze kosten de maatschappij ook veel geld."
We vragen betere toegang tot de data, zodat we zelf kunnen onderzoeken welke patiënten wel en geen baat hebben bij een nieuw medicijn
Hans Wildiers, UZ Leuven
Commerciële belangen
Professor Wildiers onderzocht samen met 52 internationale borstkankerexperten en patiëntenvertegenwoordigers wat er gebeurt met tumorstalen en gegevens van borstkankerpatiënten die deelnemen aan klinische studies met nieuwe kankergeneesmiddelen. Hun conclusie: geen enkel onderzoek naar biomerkers heeft ertoe geleid dat een geneesmiddel aan minder patiënten wordt gegeven.
De onderzoekers roepen farmabedrijven daarom op tot meer samenwerking en transparantie. "De farma-industrie doet meer en meer onderzoeken alleen, zonder samenwerking met de academische wereld", zegt Wildiers.
"We vragen daarom betere toegang tot de data uit hun klinische studies, zodat we zelf kunnen onderzoeken welke patiënten wel en geen baat hebben bij een nieuw kankermedicijn. Zo kunnen we overbodige bijwerkingen en hoge kosten vermijden."
"We willen met ons onderzoek aankaarten dat niet enkel commerciële belangen mogen bepalen wat er met tumorstalen en klinische gegevens gebeurt."
Te veel borstkankerpatiënten krijgen medicijnen zonder bewezen nut
Toestemming geven
De onderzoekers vragen ook dat patiënten die deelnemen aan klinische studies in de toekomst expliciet toestemming kunnen geven voor academisch onderzoek. En dat het eigenaarschap van tumorstalen wordt gedeeld.
"Veel patiënten beseffen niet dat hun artsen geen toegang hebben tot hun tumorstalen of data uit klinische studies", zegt Christine Desmedt, hoofd van het Laboratorium voor Translationeel Borstkankeronderzoek aan de KU Leuven. "Dat moeten we transparanter en beter regelen. Maar we willen natuurlijk ook dat patiënten blijven deelnemen aan hun klinische studies, die ervoor zorgen dat hun kans op overleving of genezing groter wordt."
De studie is gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift 'JAMA Oncology '.
"Belgische farmabedrijven staan open voor dialoog"
Pharma.be, de Belgische vereniging van farmaceutische bedrijven, zegt in een schriftelijke reactie dat de farmabedrijven openstaan voor dialoog over deze problematiek, maar dat ze "spijtig genoeg niet zijn gecontacteerd door de onderzoekers".
"Op dit moment hebben wij de studie nog niet kunnen bestuderen, vandaar dat een gedetailleerde reactie moeilijk is. We ijveren al sinds jaren voor meer dialoog tussen alle betrokken partijen binnen het gezondheids-ecosysteem. Wij hebben hiervoor, ook in 2025, vele initiatieven genomen met artsen, patiëntenorganisaties en beleidsmakers."
