Vertel ik over mijn onzichtbare ziekte op het werk? Wat vertel ik, en aan wie? En hoe kan ik als leidinggevende een zieke werknemer het beste bijstaan? Lode Godderis, professor arbeidsgeneeskunde (KU Leuven) en CEO van de externe preventiedienst Idewe, geeft enkele tips - aan werknemers en werkgevers - over hoe je op de werkvloer kan omgaan met onzichtbare ziektes.
Vertel ik erover, en aan wie? Omgaan met onzichtbare ziektes op het werk
Nils Schillewaert
Gepubliceerd:
Als werknemer
Vertel ik over mijn ziekte?
Wanneer een onzichtbare ziekte geen impact heeft op het werk dat je uitvoert, is het volledig je eigen keuze of je je werkgever of collega's inlicht over je gezondheidssituatie.
Sommige werknemers hebben schrik om transparant te zijn over hun ziekte. Ze vrezen dat een ziekte de kans op carrière maken, zou kunnen hypothekeren of zijn bang voor onbegrip of stigmatisering. Die vooroordelen de wereld uithelpen, is een van de redenen waarom De Warmste Week dit jaar vlamt voor mensen die 'onzichtbaar ziek' zijn.
Openheid creëert een cultuur van vertrouwen op de werkvloer en kan voor meer begrip zorgen bij collega's
Openheid en transparantie kunnen ook positieve gevolgen hebben op de werkvloer, benadrukt professor Godderis. "Wanneer je werkgever weet wat er aan de hand is, kan die (redelijke) aanpassingen uitvoeren zodat jij je werk optimaal kan doen."
"Daarnaast creëert die openheid ook een cultuur van vertrouwen op de werkvloer. Dat kan voor meer begrip zorgen bij collega's wanneer je door je ziekte bijvoorbeeld toch even afwezig bent, of een bepaalde taak niet kan uitvoeren."
Dat laatste geldt ook bij onzichtbare ziektes die wél een impact hebben op je job. Wanneer dat het geval is, is het aangeraden (en soms zelfs verplicht) om je werkgever in te lichten zodat jullie samen kunnen zoeken naar de beste manier om met die ziekte om te gaan op de werkvloer.
Wat deel ik, en wat niet?
Godderis benadrukt dat het belangrijk is dat je zelf beslist wat je deelt, en met wie. "Je werkgever hoeft niet je volledige diagnose of medisch dossier te kennen. Beslis zelf welke informatie nuttig kan zijn zodat je werkgever en je collega's jouw job gemakkelijker kunnen maken."
"Ben je bang voor onbegrip bij de collega's, benadruk dan in een gesprek waar jouw sterktes liggen. Maak duidelijke afspraken wie welke taken uitvoert, zodat het werk optimaal kan verdeeld kan worden. Want iedereen heeft zwaktes of zwakke momenten."
Sollicitaties
Wanneer een ziekte geen impact heeft op je werk, hoef je daar niet noodzakelijk over te communiceren. Is dat wel het geval, dan is het aangeraden om hierover tijdens het sollicitatieproces transparant te zijn. Bij sommige jobs is het ook verplicht om bepaalde informatie te delen. Denk bijvoorbeeld aan professionele chauffeurs. Zij moeten beschikken over een rijgeschiktheidsattest, dat is een medisch document dat bewijst dat je lichamelijk en geestelijk geschikt bent om een voertuig te besturen.
Als werkgever
Hoe kan ik helpen?
Van een werkgever wordt verwacht dat die redelijke aanpassingen uitvoert als dat nodig is. "Dat woord redelijkheid is belangrijk. Een bouwvakker kan niet verlangen dat die nooit zware taken zal moeten uitvoeren, maar na een accute rugproblematiek kan dat misschien tijdelijk wel."
"Een bureaujob kan voor veel rugpatiënten dan weer aangenamer gemaakt worden dankzij een aangepaste bureaustoel of een in hoogte verstelbare desk. Ik denk bijvoorbeeld ook aan inflammatoire darmziektes zoals colitis ulcerosa. Daarbij kan de nabijheid van een toilet een wereld van verschil maken."
Wat zijn onzichtbare ziektes?
Chronische pijn, dwanggedachten, hart- en vaatziektes, tinnitus, astma, kanker, dementie of andere aandoeningen bepalen het leven van heel veel Vlamingen, zonder dat dat aan de buitenkant te zien is.
Sciensano schat dat van alle Belgen (ouder dan 15) 25 procent last heeft van een allergie, 24,6 procent van rugklachten, 10,8 procent van migraine, 9,6 procent van tinnitus en 6,3 procent van astma. Ook het aantal mensen met mentale klachten is niet te onderschatten. Zo lijdt bijna 1 op de 5 Belgen aan een psychische aandoening.
Niet alleen de fysieke en mentale klachten, maar ook het onbegrip en het gebrek aan erkenning wegen door. Altijd weer moeten uitleggen waarom je niet mee kunt, waarom je rust nodig hebt of waarom je pijn hebt, vreet aan je welzijn. Soms lijkt zwijgen dan de makkelijkste optie, maar daardoor voelen veel mensen zich nóg onzichtbaarder.
De Warmste Week staat dit jaar in het teken van mensen die onzichtbaar ziek zijn. Want wat je niet ziet, wordt vaak niet begrepen.
Bij sommige jobs kan ook thuiswerk een oplossing bieden. Bijvoorbeeld bij zeer onvoorspelbare ziektes als migraine. "Wanneer migrainepatiënten een plotse migraine-aanval krijgen op het werk kunnen ze wel medicatie nemen, maar thuis kunnen ze gemakkelijk ook even in bed rusten, waardoor ze daarna misschien sneller opnieuw aan de slag kunnen gaan."
Ook in die gevallen is het belangrijk om duidelijke afspraken te maken, om onbegrip bij de collega's te vermijden.
Wat mag ik zeker niet doen?
Godderis heeft 2 heel concrete tips voor werkgevers:
"Wees geen therapeut. Wanneer werknemers met jou in gesprek gaan, hebben ze gerichte vragen. Ze verwachten van jou geen goedbedoelde tips."
"Wees geen detective. Je hoeft een diagnose niet tot in detail te kennen. Luister naar je werknemers en leer hoe zij hun ziekte ervaren. Bekijk samen welke aanpassingen er kunnen gedaan worden om hen te helpen."
