Op de Europese top in Brussel zoeken de leiders vandaag en morgen een duurzame manier om Oekraïne de komende jaren te steunen. Daarbij wordt vaak met miljarden gegoocheld. Geld dat Oekraïne nodig heeft, geld dat geblokkeerd staat, geld dat de EU aan Oekraïne wil lenen. Om je wegwijs te maken in al die bedragen, zetten we de belangrijkste op een rij.
Verloren in de miljardendans rond Euroclear? Deze 4 bedragen moet je onthouden
Freek Willems
Gepubliceerd:
Waarover gaat het ook alweer?
Eerst even schetsen waarover de discussie ook alweer gaat. Bij het effectenhuis Euroclear in Brussel, maar ook bij andere instellingen, staan al bijna 4 jaar tegoeden van de Russische Centrale Bank geblokkeerd. Dat is een gevolg van sancties die de Europese Unie tegen Rusland heeft genomen na de start van de grootschalige Russische invasie van Oekraïne.
De Europese Commissie wil die geblokkeerde tegoeden nu gebruiken om Oekraïne de komende jaren extra financiële en militaire steun te geven, in de vorm van een lening. België is daartegen, het vreest voor grote financiële en juridische gevolgen als Rusland het geld terugeist.
Het alternatief dat op tafel ligt, is dat alle lidstaten samen op Europees niveau schulden aangaan, zoals met het coronaherstelfonds is gebeurd. Maar daarvoor is unanimiteit nodig en die is er (nog) niet. De Commissie hoopt dat er op de Europese top van vandaag (en eventueel morgen) een akkoord wordt gevonden over de financiering van Oekraïne, op welke manier dan ook.
135 miljard euro
Oekraïne heeft in 2026 en 2027 om en bij de 135 miljard euro nodig, om de economie draaiende te kunnen houden en om zich te kunnen blijven verdedigen tegen Rusland. Het hoopt die steun te krijgen van het Westen - en dan vooral van de Europese Unie. Concreet gaat het om ongeveer 52 miljard aan financiële steun en ongeveer 83 miljard aan militaire steun, zeggen bronnen binnen de Europese Unie.
Die berekening houdt er echter rekening mee dat in de loop van 2026 een vredesakkoord wordt gesloten. Is dat niet het geval en gaat de oorlog voort, dan heeft Oekraïne nog meer geld nodig. Hoeveel, is nog niet duidelijk.
210 miljard euro
Een van de pistes om Oekraïne de komende jaren te steunen, is de inzet van tegoeden van de Russische staat die in de Europese Unie geblokkeerd staan. In totaal staat in de EU 210 miljard euro van de Russische Centrale Bank geblokkeerd.
Het grootste deel daarvan staat bij het effectenhuis Euroclear in Brussel: 185 miljard. Daarnaast staat nog eens 25 miljard euro van de Russische Centrale Bank geblokkeerd bij privébanken in verschillende Europese landen: in Frankrijk, Duitsland, Zweden, Cyprus en - opnieuw - België.
Het plan van de Europese Commissie is dat al die financiële instellingen al dat geld - samen dus 210 miljard euro - in een Europees schuldmechanisme stoppen, wat erop neerkomt dat de Europese Unie dat geld eigenlijk leent van die instellingen. Via Europese obligaties kunnen de instellingen dat geld later weer terugkrijgen.
De Europese Commissie wil een deel van dat geld vervolgens gebruiken om Oekraïne de komende 2 jaar te steunen. Een kleiner deel (45 miljard) zou aan Oekraïne gegeven worden om eerdere leningen af te betalen. Waardoor van de 210 miljard euro uiteindelijk 165 miljard zou overblijven voor nieuwe leningen.
185 miljard euro
Zoals gezegd staat het grootste deel van de tegoeden van de Russische Centrale Bank geblokkeerd bij het effectenhuis Euroclear in Brussel. Het gaat om ongeveer 185 miljard euro. Er wordt dan ook vooral in de richting van dat geld gekeken voor een eventuele lening aan Oekraïne.
België heeft zich daar de voorbije maanden tegen verzet. Op de vorige Europese top in oktober was er daardoor enkel eensgezindheid over het idee om Oekraïne de komende 2 jaar te blijven steunen. Over de manier waarop zijn de leiders het nog niet eens geraakt. Het is de bedoeling dat dat deze week wel zou gebeuren.
90 miljard
Oekraïne heeft de komende 2 jaar dan wel zo'n 135 miljard euro nodig, maar zoveel is de Europese Unie niet van plan om uit te lenen. Het bedrag dat nu genoemd wordt, is 90 miljard euro, over een periode van 2 jaar. Dat betekent dat de steun in 2 schijven van elk 45 miljard zou worden overgemaakt.
90 miljard komt overeen met twee derde van het geld dat Oekraïne de komende 2 jaar nodig heeft. De Europese Commissie hoopt dat andere landen tezamen met de rest over de brug zullen komen. Er wordt dan bijvoorbeeld gekeken naar het Verenigd Koninkrijk, Canada, Zwitserland, de G7 ...
Is er in 2026 nog geen sprake van een vredesakkoord, dan zal Oekraïne in de jaren die volgen nog meer geld nodig hebben om overeind te blijven. Volgens het plan van de Europese Commissie zou in dat geval de rest van de geblokkeerde tegoeden van de Russische Centrale Bank aangesproken worden. Tot die tijd zou het resterende geld in het Europese schuldmechanisme blijven zitten.
Tot zover de bedragen waarover nu sprake is. Alles staat of valt natuurlijk met een akkoord in de Europese Raad.
Wat is juist het probleem met Euroclear? Rob Heirbaut legt het helder uit
