Alleenstaande moeder Eva zoekt jaar lang naar huurwoning: "OCMW wilde me naar daklozencentrum sturen" 

Eva en Lise zijn 2 alleenstaande moeders met allebei 2 kinderen.  Ze hebben een vaste job, een mooi inkomen en een spaarpot om op terug te vallen. Maar allebei ervaren ze de zoektocht naar een nieuwe thuis, na hun scheiding, als een langdurige hel. 

In 1 jaar tijd bezoekt Eva 47 huurwoningen — en even vaak krijgt ze een weigering. Veel verhuurders zien een alleenstaande moeder met 2 kinderen niet graag komen. Ze vragen zich bijna luidop af hoe iemand met haar profiel de huur zal kunnen betalen.

Bovendien heeft Eva ook een niet-Belgische familienaam. Ook dat speelt volgens Eva in haar nadeel: "Daar verhuren wij niet aan," krijgt ze geregeld te horen. "Pas wanneer ik vertel dat ik spaargeld opzij heb staan door de verkoop van ons huis, word ik wel uitgenodigd voor een bezoek." Maar zonder resultaat.

Uiteindelijk moet Eva aankloppen bij het OCMW. Daar krijgt ze een lijst met huurwoningen. "Maar dat zijn stuk voor stuk woningen waar ik me al kandidaat voor stelde."

Het OCMW stelt haar uiteindelijk voor om tijdelijk naar een daklozencentrum te gaan. "Ik kom wel uit een scheiding, maar ik heb een job én spaargeld. En hun oplossing was een daklozencentrum? Op dat moment dacht ik: 'Nu is het genoeg.'" Pas na een jaar intensief zoeken vond Eva een degelijke huurwoning: "Ik ben zo dankbaar dat iemand mij een kans heeft willen geven."

Lise, alleenstaande mama en vastbenoemde leerkracht, herkent zich helemaal in het verhaal van Eva. "Eigenaars verhuren liefst aan een koppel met 2 inkomens. Ik schreef massa's motivatiebrieven en zette mijn beste beentje voor. Alsof ik voor de job van mijn leven ging solliciteren. Uiteindelijk gaf een referentiebrief van mijn werkgever de doorslag. Na maanden zoeken, vond ik een nieuwe thuis."

Zijn de verhalen van Lise en Eva dagelijkse kost op de huurmarkt of zijn ze eerder anekdotisch? Uit een undercoveronderzoek van 'WinWin' op VRT 1 blijkt vooral dat eerste. Een huurwoning vinden als alleenstaande is een loodzware opdracht. Voor de 45 woningen waarvoor de redactie zich als kandidaat-huurder opgaf, kreeg ze maar voor 16 een uitnodiging.

Kristophe Thijs van vastgoednetwerk CIB bevestigt die problematiek. "Wij kennen gevallen van mensen die zelfs 2 jaar lang moesten zoeken naar een huurwoning. Ook al is 1 op de 3 Vlamingen single, het speelt in je nadeel op de huurmarkt. Verhuurders gaan sneller kiezen voor de kandidaat met de meeste financiële middelen. Dus voor die kandidaat waarvan ze zeker weten dat ze de huur zullen ontvangen."

Bovendien moet je als kandidaat-huurder opboksen tegen een enorme concurrentie. Makelaars en verhuurders erkennen het probleem. "150 kandidaten voor één huurpand is geen uitzondering", aldus een immomakelaar.

De afgelopen 5 jaar verdubbelde het aantal kandidaten voor een huurwoning in Vlaanderen. In steden is die groep zelfs verdrievoudigd. Maar het aantal beschikbare huurwoningen groeide niet mee, integendeel.  

Kristophe Thijs verklaart eerst en vooral die stijgende vraag naar een huurwoning: "1 op de 3 mensen in Vlaanderen vandaag is single. Voor hen is het moeilijker om een lening te krijgen, en dus belanden zij sneller op de huurmarkt. Daarnaast heb je ook de groeiende groep 60-plussers die hun (te grote) eigendom willen verkopen en kiezen voor een huurpand."

Maar de belangrijkste oorzaak voor het toenemend aantal kandidaten is de nood aan sociale woningen, zegt Thijs. "Er is een enorm grote toestroom op de private huurmarkt van mensen die recht hebben op een sociale woning. Op die wachtlijst staan momenteel 200.000 gezinnen. Zolang die geen sociale woning krijgen, moeten zij elders terechtkunnen. Zo zijn er gevallen waarbij mensen 2 jaar lang moeten zoeken naar een thuis."

Die stijgende groep kandidaat-huurders moet vissen in een steeds kleinere vijver van beschikbare woningen. "Dat komt niet omdat er geen panden beschikbaar zijn, maar omdat investeerders afhaken. Je moet weten dat 90 procent van onze huurmarkt in handen is van particulieren voor wie de fiscale voordelen van een tweede verblijf zijn weggevallen."

Tot slot vreest het CIB dat het aantal beschikbare huurpanden nog meer zal dalen en de prijs ervan zal stijgen, omdat de overheid tegen 2030 nog strengere eisen stelt. "Tegen 2030 moeten huurpanden minstens een EPC D en een conformiteitsattest hebben. Niet alle verhuurders willen die investering doorvoeren. We zien nu al dat die mensen hun huurwoning verkopen."

Daarnaast is het ook zo dat huurpanden langer bezet blijven door dezelfde huurder. "Waar dat vroeger gemiddeld 2 jaar was, is dat nu het dubbele. Tot slot is er ook nog de concurrentie van verhuurplatformen als Airbnb: sommige verhuurders vinden het interessanter om via dat platform te verhuren." Het platform is gemaakt om voor kortere perioden een huis of appartement te huren, niet voor jaren.

De grote vraag en het dalende aanbod op de huurmarkt duwen de gemiddelde huurprijs omhoog. In 5 jaar tijd is de huurprijs van een woning gestegen met 25 procent. Concreet wil dat zeggen dat een appartement vandaag bijna 200 euro meer kost per maand dan 5 jaar geleden. Vroeger betaalde je gemiddeld 717 euro en vandaag is dat gestegen naar 893 euro.