De Europese Commissie heeft haar plan uit de doeken gedaan om de toegang tot betaalbare en kwalitatieve woningen te verbeteren. Ze zal de lidstaten onder meer extra tools geven om de kortetermijnverhuur via platformen zoals AirBnb aan te pakken en werk maken van snellere vergunningsprocedures.
De EU kampt met een woningcrisis. In minder dan 10 jaar tijd zijn de woningprijzen met gemiddeld meer dan 60 procent gestegen, en in sommige lidstaten zijn ze zelfs verdubbeld. De huurprijzen gingen gemiddeld met 20 procent omhoog en sinds 2021 daalde het aantal vergunningen voor de bouw van woningen met 22 procent. "Miljoenen Europeanen hebben het moeilijk om een betaalbare woning te vinden", aldus de Commissie in een persbericht.
"De woningcrisis belemmert de arbeidsmobiliteit, de toegang tot onderwijs en de gezinsvorming en schaadt zowel het concurrentievermogen van de EU als de sociale cohesie", klinkt het ook. Daarom is een "echte Europese inspanning nodig, verankerd in de lokale realiteit".
De Commissie legt daarom een plan op tafel om de lidstaten, regio's en steden te ondersteunen om actie te ondernemen. Zo krijgen ze extra tools om investeringen en hervormingen op poten te zetten, en om de kortetermijnverhuur aan te pakken in gebieden met een woningtekort. Vooral in grote steden en in toeristische hotspots verdwijnen veel woningen door speculatie en verhuur via platforms als AirBnb. Bovenop de bestaande regels komt een nieuwe wet die steden toelaat om, op basis van data, het woonaanbod opnieuw in de eerste plaats voor bewoners te beschermen.
Regels rond staatssteun herzien
Daarnaast wil de Commissie de regels rond staatssteun herzien om de financiële steun aan betaalbare en sociale woningen te faciliteren. En ze wil samenwerken met de lidstaten en de lokale autoriteiten om de regels en procedures die de bouw van extra woningen belemmeren, te vereenvoudigen. De EU wil ook de omschakeling versnellen naar modulair en prefab bouwen, wat de kosten verlaagt, de bouwtijd verkort en het mogelijk maakt om sneller grote aantallen kwaliteitsvolle woningen te realiseren.
Volgens de Commissie zijn er jaarlijks 650.000 extra woningen nodig om de vraag bij te houden, goed voor een investering van 150 miljard euro per jaar. Binnen de huidige meerjarenbegroting werd al 43 miljard euro gemobiliseerd voor betaalbaar wonen. De Commissie werkt ook aan de oprichting van een nieuw Pan-Europees investeringsplatform in samenwerking met onder meer de Europese Investeringsbank.
"Tegen 2029 willen we zo 375 miljard euro aan investeringen in sociale, betaalbare en duurzame woningen verzamelen", legt Europarlementslid Kathleen Van Brempt (Vooruit) uit. "Ook Vlaanderen en Vlaamse lokale besturen zullen mee kunnen profiteren van die financiële ondersteuning."
Ze noemt het een "gamechanger" dat de EU eindelijk haar schouders onder het woonbeleid zet. "Enkel door op alle niveaus samen te werken kunnen we een trendbreuk teweegbrengen", zegt ze. "Wonen is geen bijzaak. Het bepaalt of jongeren een toekomst kunnen opbouwen, of ouderen waardig kunnen blijven wonen en of onze steden leefbaar blijven. Dat ook Europa nu met een eigen woonplan komt, toont dat het die crisis ernstig neemt."
