Na de aanslag op Bondi Beach (Australië) tijdens een Joods festival afgelopen weekend, verspreidt zich op sociale media opnieuw veel nepnieuws. AI-beelden, oude video's en foute informatie over de dader worden gebruikt om twijfel te zaaien of om kliks te oogsten. Dit zijn 3 voorbeelden.
Van geschminkt 'slachtoffer' tot oud filmpje op strand: er circuleert (veel) nepnieuws over aanslag Bondi Beach
In het kort:
Wat? Virale berichten op sociale media over de aanslag op Bondi Beach in Sydney zaaien twijfel over de dader, de slachtoffers en de situatie net voor de aanslag.
Maar? De berichten maken gebruik van oude beelden, AI-foto's en achterhaalde, foute informatie. De beweringen kloppen dan ook niet.
1. Beelden van "vlak voor aanslag" zijn oud
Een video op TikTok , die op korte tijd al 1,7 miljoen keer bekeken werd, toont een vrouw met hoofddoek die aan het roepen is op een strand. Ze roept “Allahoe akbar”. In de tekst over het beeld staat dat dit enkele minuten voor de bloederige aanslag zou hebben plaatsgevonden.
De video is wel degelijk op Bondi Beach gemaakt. Als we kijken met Google Street View , herkennen we dezelfde gebouwen op de achtergrond.
Maar het tijdstip klopt niet. We zoeken op Google Lens met een schermopname van de video en vinden de beelden in een post van de Australian Jewish Association op Facebook. Die staat al sinds september online. De beelden zijn gemaakt tijdens een incident tussen pro-Palestijnse en pro-Israëlbetogers op 8 september.
Conclusie: De beelden zijn al meer dan drie maanden oud. Dat ze iets met de aanslagen van dit weekend te maken hebben, is dan ook onwaar.
2. Foto van slachtoffer dat met bloed geschminkt werd, is AI
Een van de slachtoffers van de aanslag is Arsen Ostrovsky. Hij maakte een foto van zichzelf met bebloed gezicht en werd ook geïnterviewd door 9News met een verband rond zijn hoofd en bloed in zijn gezicht.
Accounts op sociale media die twijfel willen zaaien over de aanslag, delen nu een foto die Ostrovsky toont terwijl hij aan het lachen is en wordt bijgewerkt door een make-upartieste. Daarmee suggereren ze dat de aanslag in scène zou zijn gezet.
Een versie van de afbeelding die meer uitgezoomd is, vinden we terug op Reddit . Als we naar die afbeelding kijken, merken we verschillende details op die duidelijk maken dat het om een AI-beeld gaat. Twee auto's op de achtergrond vloeien in elkaar over. De letters op het T-shirt van Ostrovsky betekenen niets.
Dit voorbeeld toont nog maar eens aan hoe belangrijk het is om voorzichtig te zijn met beelden op sociale media tijdens grote gebeurtenissen. Het AI-beeld neemt elementen van bestaande beelden over. AI maakt steeds minder fouten in de details, waardoor het moeilijker wordt om bedrog te ontmaskeren.
Conclusie: Dit beeld is wel degelijk met AI gemaakt. Dat het zou tonen hoe de aanslag in Sydney in scène werd gezet, is dus onwaar.
3. Met valse profielen en berichten wordt beweerd dat dader lid van Israëlische leger is
Online doen geruchten de ronde dat een van de daders, Naveed Akram, lid zou zijn van het Israëlische leger (het IDF). In een aantal berichten wordt beweerd dat hij zijn verstand zou hebben verloren nadat hij in Gaza gestationeerd was.
Om die bewering over zijn lidmaatschap van het IDF te staven, wordt op verschillende sociale media een Facebookprofiel gedeeld dat van de dader zou zijn. Daarin wordt Naveed Akram voorgesteld als een “trotse Jood” met de naam David Cohen. De foto die gebruikt wordt, lijkt min of meer op het gezicht van de dader.
Maar dat Facebookprofiel is duidelijk met AI gemaakt. Dat merken we aan bepaalde woorden in het bericht. Woorden en letters zijn zaken waar AI vandaag soms nog moeite mee lijkt te hebben.
Zo zien we naast de Message-knop een knop met het onduidelijke woord 'Ernsage'. Rechts van de knop 'timeline' zien we dan weer een vaag woord dat op 'Eeopis' lijkt. Beide voorbeelden zijn onbestaande knoppen op Facebook.
De berichten op Facebook vormen dus geen bewijs dat Naveed Akram lid zou zijn van het IDF.
De valse Facebookprofielen zijn niet de enige zogenaamde 'bewijzen' die gedeeld worden. Daarnaast wordt op sociale media veelvuldig een schermafbeelding gedeeld van een online publicatie waarin beweerd wordt dat Akram lid zou zijn van het IDF.
Maar ook dat klopt niet. Het Indonesische medium waarop het bericht initieel was geplaatst, heeft intussen het originele artikel ingetrokken en geeft toe dat het een fout had gemaakt.
Volgens de laatste berichtgeving van de Britse openbare omroep BBC is Naveed Akram geboren in Australië en zou hij in het verleden onderzocht zijn op basis van nauwe banden met een IS-cel in Australië.
Conclusie: er is op dit moment geen bewijs dat dader Naveed Akram lid zou zijn geweest van het Israëlische leger. De Facebookprofielen en berichten die daarvoor als bewijs worden opgevoerd, beschouwen we als onwaar.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Deze factcheck werd geschreven op basis van de informatie die beschikbaar is op het tijdstip van publicatie. Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network (IFCN) en van het European Fact-Checking Standards Network (EFCSN ).
