Bijna 4 jaar na het begin van de oorlog in Oekraïne neemt de solidariteit met Oekraïense vluchtelingen in buurland Polen af. Waar in 2022 meer dan 90 procent van de Polen achter het opvangen van Oekraïense vluchtelingen stond, is dat nu nog maar ongeveer de helft. Het ongenoegen leidt in Polen tot pesterijen tegen Oekraïners en zelfs zware haatmisdrijven.
Steun voor Oekraïense vluchtelingen in Polen zakt naar dieptepunt: "Elke week haatmisdrijven tegen Oekraïners"
Trees Vanhoutte
Gepubliceerd:
Toen Rusland in februari 2022 Oekraïne binnenviel, ontvouwde zich in Polen een ongeziene golf van solidariteit. "Iedereen reed naar de grens met voedselpakketten en kleding", vertelt correspondent Mark Middel in Nieuwe Feiten op Radio 1.
"Mensen boden zich aan als chauffeur en namen Oekraïners in huis. Zo'n 5 procent van de Polen heeft effectief vluchtelingen in huis genomen, gratis en vaak voor lange tijd."
Oekraïners steeds minder welkom in Polen: "Meer haatmisdrijven en discriminatie"
Maar dat beeld staat in schril contrast met de huidige sfeer in Polen. Peilingen tonen dat de steun van de Poolse bevolking voor Oekraïense vluchtelingen sterk is teruggevallen, van zo'n 90 procent aan het begin van de oorlog naar zo'n 48 procent nu.
"Tijdens de presidentsverkiezingen van afgelopen juni dachten zowat alle kandidaten dat ze konden scoren met een harder discours over Oekraïne", zegt Middel. "Dat sentiment sijpelt nu door naar de bevolking."
"Een jongentje van 6 jaar werd gepest"
Dat de spanningen zijn toegenomen, ziet ook Middel: "Een Oekraïense vrouw vertelde me hoe haar 6-jarig zoontje op school werd gepest door Poolse klasgenootjes. Ze zeiden dingen als: 'Rusland gaat de oorlog winnen' of 'Oekraïne hoort bij Rusland'. Zij vroeg zich af hoe kinderen dat soort dingen überhaupt al zeggen."
Volgens de Poolse politie is er bovendien "ongeveer elke week wel een fysieke aanval op Oekraïners". Dat gaat van pesterijen tot duidelijke haatmisdrijven.
Middel nuanceert dat er altijd al lichte spanningen waren: "Ik woon nu 3 jaar in Polen. Je hoorde wel eens dat mensen stilvielen wanneer Oekraïners in het Oekraïens spraken op straat. Maar de steun voor Oekraïne wás enorm. Dat is echt pas het laatste halfjaar sterk gedaald."
Sociale voordelen voor Oekraïeners
Een belangrijke factor in die dalende steun is de discussie over sociale voordelen. Oekraïense gezinnen krijgen – net als Poolse gezinnen trouwens – een maandelijkse kinderbijslag van ongeveer 200 euro per kind. "Heel veel Polen vinden dat niet eerlijk", zegt Middel. "Er leeft een beeld dat Oekraïners niet werken, terwijl zo’n 80 procent van hen wél een job heeft."
De Poolse politiek reageerde door steunmaatregelen voor niet-werkende Oekraïners te beperken. Maar dat treft vooral wie al kwetsbaar is: "Opa's en oma's, mensen met veel kinderen, mensen met een beperking, zij zijn hier de dupe van."
Russische desinformatie
Volgens Middel speelt ook Russische beïnvloeding een rol. "Rusland pompt enorme hoeveelheden desinformatie Polen binnen. Russische drones die regelmatig het land binnenvliegen of de sabotageacties op de treinsporen, daar worden meteen enorme desinformatiecampagnes over gelanceerd", zegt Middel.
"Radicaal-rechtse politici nemen die over met de boodschap: 'ze willen onze jongens naar het front sturen om een oorlog uit te vechten die niet de onze is'".
Opvallend is dat alle Poolse partijen zich nog altijd zeer bewust zijn van de Russische dreiging. "Iedereen in Polen vreest de Russen", zegt Middel. "De militaire steun aan Oekraïne staat zeker niet onder druk. Maar veel Polen zijn tegelijk klaar met het dragen van de financiële last van zoveel Oekraïners in het land."
