Voor het eerst op beeld vastgelegd: orka's en dolfijnen jagen samen op zalm voor kust van Canada

In de Stille Oceaan, voor de noordwestkust van de Verenigde Staten en Canada, leven 3 groepen orka's, elk met een eigen uiterlijk, leefgebied en dieet. Er zijn de trekkende orka's die op zoogdieren jagen, de 'residente' orka's die ter plaatse blijven en vis eten, en de (zeldzamere) orka's die op open zee leven en haaien en vissen eten.

Wetenschappers van Dalhousie University in Nova Scotia, Canada, onderzochten de residente orka's (Orcinus orca). Deze orka's eten zo goed als exclusief 1 zalmsoort, de Chinookzalm (Oncorhynchus tshawytscha). Die zalm is met uitsterven bedreigd en dus wilden de wetenschappers onderzoeken of de orka's genoeg te eten hadden.

De wetenschappers bestudeerden 9 residente orka's in de buurt van Vancouver Island. Ze zagen de dieren af en toe samen in het gezelschap van de Pacifische witflankdolfijnen (Lagenorhynchus obliquidens) in het gebied, iets wat eerder ook al waargenomen was. Bij die ontmoetingen komt geen agressie kijken, wat wetenschappers opmerkelijk vinden. Elders jagen orka's namelijk op dolfijnen, of vallen dolfijnen orka's dan weer aan.

Hoe de interactie tussen de orka's en de dolfijnen hier precies in elkaar zat, was niet duidelijk. De dolfijnen flitsten rond de orka's heen toen die aan het wateroppervlak kwamen om naar adem te happen. Het water was echter te troebel om te zien wat er in het water gebeurde.

Drones en camera's die aan de orka's bevestigd werden, legden heel wat interacties tussen de dieren vast, zowel vanuit de lucht als onder water. En dat leverde -volgens de wetenschappers althans- verrassende beelden op. 

De onderzoekers registreerden in totaal 258 waarnemingen van dolfijnen die in de buurt van de orka's zwommen. In al die gevallen vertoonden orka's gedrag dat verband hield met het zoeken naar voedsel, zoals het jagen, doden en eten van Chinookzalm. De dolfijnen lusten daar ook wel wat van, maar de zalm is te groot voor hen om te vangen en in een keer door te slikken. 

Er waren 25 waarnemingen van orka's die plots van koers veranderden bij hun ontmoeting met dolfijnen. De dieren doken samen naar beneden. De orka's leken de dolfijnen te volgen in de diepte, mogelijk om samen voedsel te zoeken. 

Ook waren er 8 waarnemingen van orka's die zalm vingen, in stukken braken en deelden met andere orka's. In 4 gevallen waren daarbij dolfijnen aanwezig, bij 1 daarvan aten de dolfijnen de versnipperde zalm op.

Volgens de wetenschappers is het de eerste keer dat het jagen op en delen van prooien tussen orka's en dolfijnen op beeld is vastgelegd. Voor hoofdonderzoeker Sarah Fortune was het een verrassende ontdekking.

"Residente orka's zijn gespecialiseerd in het jagen op Chinookzalmen. Eigenlijk zouden zij de beste moeten zijn in het vinden ervan. Waarom zouden ze de moeite nemen om de dolfijnen te volgen", vroeg ze zich af bij Live Science .

Als twee diersoorten samenwerken, betekent dit meestal dat er een voordeel moet zijn voor beide soorten. In welke mate orka's en dolfijnen hier elk hun profijt uit halen, en welk profijt dat dan is, dat zijn vragen voor verder onderzoek. 

Is dit nu een bewuste, gecoördineerde samenwerking van orka's en dolfijnen bij het zoeken naar voedsel? Volgens Sarah Fortune en haar collega's wijst hun onderzoek daar wel op. "De orka's oriënteerden zich op de dolfijnen die op zalm jaagden", zegt ze aan National Geographic . "Ze jaagden niet enkel op hetzelfde moment op dezelfde prooi, er zat een zekere orde in de chaos."

De dieren bleven ook bij elkaar op een diepte van 60 meter, gehuld in bijna volledige duisternis. "Je kon af en toe nog de silhouetten van verschillende dolfijnen zien vlak bij de kop van de orka's", vertelt Fortune.

Deze dronebeelden tonen hoe orka's dolfijnen volgen wanneer ze op zalmen jagen:

Uit geluidsopnames blijkt ook dat de orka's en de dolfijnen allebei echolocatie gebruiken. Een zintuiglijke techniek waarmee ze op basis van geluidsgolven de omgeving onder water kunnen verkennen en bijvoorbeeld prooien opsporen. De orka's en de dolfijnen maakten om de beurt klikgeluiden. Mogelijk is dit een vorm van communicatie.

"Het zou kunnen betekenen dat ze elkaar 'afluisteren' om prooi te lokaliseren", zegt Fortune. Maar of de dieren elkaars geluiden écht kunnen waarnemen en interpreteren moet nog verder onderzocht worden. Net als de vraag of dit nieuw gedrag is, of dat de orka's en dolfijnen dit altijd al hebben gedaan.

Sarah Fortune en haar collega's willen nu bestuderen hoe vaak dit gedrag voorkomt, of orka's meer zalm vangen wanneer ze met dolfijnen jagen, en of dit hun gezondheid en voortplanting beïnvloedt.

Als toekomstige studies zouden aantonen dat de samenwerking nieuw is, kan dat ook een waarschuwing zijn. Mogelijk jagen de orka's en de dolfijnen samen omdat de Chinookzalm aan het uitsterven is. Als hun voedsel schaarser wordt, moet er nog meer ingezet worden op de bescherming van het mariene leven in de Stille Oceaan.