Dit zijn mijn 5 beste boeken van het jaar

Literatuur zou geen wedstrijd mogen zijn, en bij literaire prijzen prikkelt de longlist me vaak meer dan de uiteindelijke winnaar. Bovendien is kiezen altijd verliezen. En natuurlijk heb ik niet alles gelezen, stel je voor.

Maar goed, los van alle disclaimers: dit zijn de boeken die me het afgelopen jaar hebben gebeten. De verhalen en de woorden die me om zeer uiteenlopende redenen niet los hebben gelaten.

Daar gaan we. In willekeurige volgorde.

Ik begin meteen met vals te spelen: de Nederlandse vertaling van deze diamant verscheen pas in de laatste dagen van 2024. Samantha Harvey won er de Booker Prize mee. In dit kleinood wentelen we 24 uur mee rond de aarde, aan boord van het ruimtestation ISS.

‘The Overview Effect’, zo heet de spirituele ervaring die astronauten hebben wanneer ze onze prachtige, kwetsbare planeet vanuit de ruimte zien. Niets blijft hetzelfde: je voelt een ongekende fragiliteit én verbondenheid met die aarde en al haar bewoners.

Precies dat is ook het effect van dit boek.

Als in trance zag ik de aarde voorbijglijden, ik kwam na lezing als een iets ander mens terug. Dat iemand dat louter met woorden voor elkaar krijgt, is meer dan hoopvol.

Ik blijf nog even in de ruimte. Of in het hiernamaals, met één voet. Sinds de jonge auteur en dichter Lieke Marsman te horen kreeg dat haar kanker niet te genezen is, ervaart ze grenzen aan haar geloof in geneeskunde. Ook haar atheïstische bestaan moet eraan geloven.

Haar schrijven is persoonlijk en politiek. Het brengt ons op plaatsen waar we voorheen niet zijn geweest.

Deze essays gaan over het leven. Over levenskwaliteit, over de zoektocht naar beslissingsrecht als patiënt. Over alles wat ons vroeg of laat overkomt.

Ons of iemand in onze omgeving.

Het is van onschatbare waarde: geef het cadeau, koester het, lees het, spreek erover en wees nabij.

Het mag van mij ook de prijs voor beste cover van het jaar krijgen. 

Opeens een heel aards thema: mannelijkheid en mannelijke seksualiteit. Of dat is toch wat de flaptekst belooft over ‘Het vlees’ van David Szalay. Maar voor mij werkte het vooral als één grote reclameclip voor de (komt ie, hoofdletter!) Roman. Die is duidelijk nog lang niet uitverteld.

We volgen het hoofdpersonage István als puber in een triest woonblok in Hongarije, over een militaire passage in Irak, tot het luxueuze jetsetleven in Londen. Het leven overkomt hem en praten doet hij niet.

Een zwijgzaam personage neerzetten in een roman, wars van elke explicitering van gevoelens, de woorden het woordeloze laten zien: het werkt ongeëvenaard goed. Wat een opwindend boek.

Dit boek was voor mij dé onverwachte leeservaring van 2025. Wat een absurde trip. De Servische Barbi Marković neemt je mee in de wereld van Mini en Miki: een koppel dat probeert een burgerlijk tweeverdienersbestaan op te bouwen in het hedendaagse Wenen.

In korte hoofdstukken, die nog het meest doen denken aan een stripverhaal, stapelen de gruwelijke avonturen zich op. Een familiebezoek eindigt wreedaardig, een Ikea-bestelling draait uit op een bloedbad... En toch: Mini en Miki zijn meer dan bordkartonnen personages. De echte horror schuilt in onze eigen maatschappij, waar het koppel krampachtig overeind probeert te blijven.

Spitsvondig, spannend, grappig. Maar ontegensprekelijk diepgaand en relevant.

Een persoonlijke favoriet. Claire-Louise Bennett is een fenomeen en al haar boeken zijn bijzonder.

In 'Dikke kus, dag-dag' cirkelt ze rond het thema afscheid. Wat is afscheid nemen van een geliefde? In hoeverre werken vorige relaties door in het heden? Wat is verlangen?

Bennett gaat hier meanderend te werk; in de gedachtenstroom van het hoofdpersonage vallen vorm en inhoud mooi samen. En natuurlijk gaat ook dit boek weer over het schrijven zelf: op papier, op scherm, in je hoofd.

Niet je doorsneeleeservaring, maar toch: geef je vol vertrouwen over aan de complexe inzichten van deze uitzonderlijk getalenteerde schrijfster.

Het was een jaar waarin de Grote Namen net niet de kwaliteit van hun allerbeste werk wisten te evenaren (Adichie, McEwan, Veronesi), maar waarin er eindeloos veel spannends te lezen viel. Veel meer dan vijf boeken.

In de laatste dagen van 2025 ben ik begonnen in het romandebuut van dichter Ester Naomi Perquin 'Tot alles in beweging komt'. Wat een prachtig zoekende opening, wat een trefzekere stem, wat een relevante thematiek.

Ik til het met plezier over het jaareinde heen, dan kan ik bij het volgende lijstje weer valsspelen.