Wordt Van Peteghem straks voorzitter van de Eurogroep? "Kansen zijn 50-50, maar heisa rond Euroclear kan meespelen in keuze"

De Eurogroep moest onverwachts op zoek naar een nieuwe voorzitter, nadat de Ierse voorzitter Paschal Donohoe vorige maand bekendmaakte dat hij naar de Wereldbank vertrekt. Donohoe was sinds 2020 voorzitter van de Eurogroep en werd in juli nog herverkozen voor een nieuwe termijn. Tot vanavond neemt de Cypriotische minister Makis Keravnos tijdelijk de honneurs waar als voorzitter.

Tijdens de eurocrisis ontpopte de Eurogroep zich tot de belangrijkste Europese pion als het ging om reddingsplannen voor noodlijdende eurolanden zoals Griekenland. "Zo was het orgaan een ideale plek voor heel veel informeel overleg tussen de Europese ministers van Financiën. Daar werden grote akkoorden gesmeed en de voorzitter van de Eurogroep, toen Jean-Claude Juncker en Jeroen Dijsselbloem, speelden daar een belangrijke rol in", zegt professor Europese Politiek Hendrik Vos.

"Vandaag is de invloed van de Eurogroep heel wat minder dan tijdens en kort na de crisis", duidt Europajournalist Rob Heirbaut. "De Eurogroep stippelt vooral op de achtergrond het financieel beleid uit van de eurozone. Daarbij moet de voorzitter de vergaderingen in goede banen leiden, zich informeren en zorgen dat er compromissen worden gesloten. Echte fundamentele beslissingen met grote impact worden er niet direct genomen."

Desondanks zijn de uitdagingen niet mals. "Zo moet de nieuwe voorzitter de financiële markten, die vandaag te gefragmenteerd zijn door nationale regels, leiden naar een grote interne Europese kapitaalmarkt, waar het kapitaal vrijer kan bewegen", zegt Heirbaut. "Dat is belangrijk voor de economische en duurzame groei van de Unie. Ook moet de voorzitter de hoge schuldenlast en overbesteding beteugelen, én werk maken van die digitale euro."

Vanmiddag stemmen de 20 ministers van de Eurozone over wie voor 2,5 jaar de nieuwe voorzitter wordt van de Eurogroep. Dat is steeds een zittend minister van een van de eurolanden. Hij of zij wordt verkozen via een gewone meerderheid. Van Peteghem moet dus minstens 10 andere ministers kunnen overtuigen om voor hem te stemmen.

Als Van Peteghem voorzitter wordt, blijft hij ook vicepremier en minister in de federale regering. Voorzitter van de Eurogroep is ook een onbetaalde functie.

De 2 kandidaten zijn dus de Belgische federale minister van Begroting Vincent Van Peteghem en de Griekse minister van Financiën en Economie Kyriakos Pierrakakis. Die laatste kan als minister vooral een goed financieel rapport voorleggen.

"Pierrakakis verkoopt het verhaal van de economische ommekeer van zijn land na een decennium van reddingsoperaties en bezuinigingshervormingen", zegt Vos. Heirbaut verduidelijkt: "De afgelopen jaren kan Griekenland positieve cijfers voorleggen op financieel vlak. Het presteert beter dan de rest van de eurozone, het land heeft een begrotingsoverschot kunnen realiseren en de grote schuld kunnen terugdringen."

"Toch blijft die slechte financiële reputatie van Griekenland aan zijn kandidatuur kleven", zegt Vos. "Als hij het tot voorzitter schopt, kan dat gezien worden als een beloning en raken ze misschien eindelijk af van die slechte reputatie." Zelf zegt Pierrakakis dat "de recente ervaringen van Griekenland een les kunnen zijn voor Europa".

"Daartegenover staat dat Van Peteghem zijn naam al de ronde deed nog voor hij zijn officiële kandidatuur had ingediend. Dat betekent toch dat je op veel steun kan rekenen", zegt Vos. "Van Peteghem speelt vooral in op het argument dat hij een baken van rust, geloofwaardigheid en stabiliteit kan zijn voor de eurozone. Met Van Peteghem moet je geen zotte avonturen of lastige uitspraken verwachten, wat een voordeel is voor de stabiliteit van de financiële markten."

Hoe de landen straks stemmen, is koffiedik kijken. Het gaat om een geheime stemming en de landen weigeren vooraf in hun kaarten te laten kijken, ook de grote 4 niet: Frankrijk, Duitsland, Italië en Spanje. Volgens verschillende experten en kranten wordt een nek-aan-nekrace verwacht tussen Van Peteghem en Pierrakakis.

Dat beide kandidaten deel uitmaken van de conservatieve Europese Volkspartij, maakt de stemming niet makkelijker. Naast Van Peteghem en Pierrakakis maken namelijk nog 7 ministers in de Eurogroep deel uit van de fractie. "Het toont wel hoe groot de macht is van de fractie binnen Europa, maar zorgt nu voor verdeeldheid binnen die fractie. Van Peteghem moet dus niet alleen buiten zijn fractie mensen overtuigen, ook daarbinnen", zegt Vos.

"De kansen voor Van Peteghem zijn 50-50", klinkt het bij Heirbaut en Vos. Nederland, Finland en andere noordelijke lidstaten zouden eerder Van Peteghem steunen, terwijl de Griek hoopt op steun van zuidelijke landen waaronder Spanje, en ook Estland en Litouwen. "Dat Pierrakakis hoopt op de steun van Estland en Litouwen heeft alles te maken met de heisa rond het Euroclear-dossier", zegt Vos.

"De Baltische staten zijn een groot voorstander van het plan om de Russische miljarden uit te lenen aan Oekraïne, België ziet dat liever niet gebeuren en houdt in dat dossier zijn been stijf", zegt Vos. "Het ongenoegen van de Baltische staten kan meespelen in de keuze voor Pierrakakis, al hebben Estland, Letland en Litouwen zich niet openlijk uitgesproken over hun keuze."

"Daarom kan het ook omgekeerd werken", stelt Vos. "Misschien zien de Baltische landen of andere landen een stem voor Van Peteghem als een gunst voor België, waarmee ze vervolgens hopen dat België zich wat milder zal opstellen in het Euroclear-dossier."

Of er straks voor het eerst een Belg aan het roer staat van de eurozone weten we vanavond rond 18 uur.