'Skipper' 20 jaar oud, 333 meter lang, 60 meter breed en al even op de radar van de Amerikaanse marine. Dat is de olietanker die de VS in beslag heeft genomen voor de kust van Venezuela. "Dit schip had 1,8 miljoen vaten olie aan boord. Maar men heeft op satellietbeelden gezien dat er 200.000 vaten zijn overgebracht aan boord van een ander schip, dus dat was zeker verdacht", vertelt fregatkapitein Ilja Van Hespen.
Op de sanctielijst en deel van schaduwvloot: het verhaal achter de olietanker die de VS in beslag nam
Emilie Joubert
Gepubliceerd:
"Zoals jullie waarschijnlijk weten, hebben we net een tanker in beslag genomen voor de kust van Venezuela", verkondigde de Amerikaanse president Donald Trump. "Het is een grote tanker, heel groot, de grootste die ooit in beslag genomen is."
Dat het een groot schip is, bevestigt Ilja Van Hespen, fregatkapitein en docent aan de Antwerp Maritime Academy, in De Wereld Vandaag op Radio 1. "Het is een berucht schip dat al een tijdje op de radar staat van de Amerikaanse politie."
De Amerikaanse regering kon het in beslag nemen, omdat het een staatloos schip is. "Strikt genomen heeft dat schip niets met Venezuela te maken. Het vaart onder de vlag van Guyana. Maar na navraag blijkt dat het schip een valse vlag gebruikte."
"En een schip dat onder een valse vlag vaart, wordt onder het internationaal zeerecht beschouwd als een staatloos schip. En dat betekent dat het geen rechtsbescherming krijgt van een staat. Dus elk land kan aan boord gaan en een inspectie uitvoeren van wat er zich aan boord bevindt."
Na inbeslagname voor Venezolaanse kust: waarom stond bewuste olietanker op sanctielijst?
Sanctielijst en spookschip
Het schip werd niet zomaar in beslag genomen. "Het staat sinds 2022 op de sanctielijst van de Verenigde Staten. Zo'n lijst is een opsomming van schepen waarvan men vermoedt dat ze sancties tegen bepaalde regimes niet respecteren. Wereldwijd staan er 921 schepen op die lijsten", aldus Van Hespen.
Daarnaast staat het schip - figuurlijk - op de radar, omdat er gesjoemeld werd met AIS-signaal dat het uitzendt. "Het deed aan 'spoofing': een signaal uitsturen waardoor het op radar zo lijkt dat het schip zich op een andere plaats bevindt en niet waar het echt aan het varen is."
De 'Skipper' zou deel uitmaken van een schaduwvloot: schepen die - vaak onder een valse vlag - sancties omzeilen. "Dit schip had 1,8 miljoen vaten olie aan boord. Maar men heeft op satellietbeelden gezien dat er 200.000 vaten zijn overgebracht aan boord van een ander schip, dus dat was zeker verdacht."
"Als het gaat over de schaduwvloot, zijn er nog méér schepen dan op de sanctielijst. Volgens schattingen varen er zo'n 1.423 grote schepen, waarvan er 921 officieel op de lijst staan, omdat ze daar al officiële inbreuken konden vaststellen."
Andere schepen op de loer
Toch kon Skipper een tijd lang ongestoord blijven varen. "De zee is natuurlijk een heel groot gebied. De US Coast Guard heeft informatie over 90 procent van alle illegale transporten van olie, drugs en wapens. Maar ze zijn maar in staat om bij een heel beperkt deel daarvan in te grijpen."
"Nu zal de olie op het schip in beslag genomen worden en normaal gezien wordt het aan de ketting gelegd en afgeleid naar een haven. Dan bekijkt de rechtbank verder wat ermee gebeurt. Intussen liggen er in de regio rond Venezuela nog een 80-tal andere schepen die afwachten waar de patrouilles naartoe gaan."
De schaduwschepen – of ook wel spookschepen – zijn niet nieuw en zullen ook niet snel verdwijnen. "Het probleem is de voorbije jaren veel groter geworden", vertelt Van Hespen. "Daarom is het investeren in maritieme middelen heel belangrijk. Ook bij ons. Niet alleen om controles uit te voeren, maar ook om bijvoorbeeld over de Noordzee te waken."
