Geen AI en 'puurste vorm van acteren': VRT NWS sprak met regisseur James Cameron over nieuwe Avatar-film

Ze zijn blauw, groot en sierlijk. Met hun grote ogen en spitse oren bevolken ze de maan Pandora. En ze zijn geliefd. De Na’vi uit 'Avatar' lokten wereldwijd al honderden miljoenen mensen naar de bioscoop. 

De cijfers zijn duizelingwekkend. De eerste Avatar-film (2009) bracht 2,92 miljard dollar op en is daarmee het grootste kassucces ooit. Op de tweede plaats staat 'Avengers: Endgame' met 2,80 miljard. Maar op 3: opnieuw Cameron met zijn tweede Avatar-film, 'The Way of Water' (2022), goed voor 2,32 miljard dollar. En tussen haakjes: op 4 staat 'Titanic'. Jawel, óók van James Cameron.

Als er 1 regisseur is die de kassa kan laten rinkelen, dan is hij het wel. Vandaag verschijnt deel 3: 'Avatar: fire and ash'. Slaan de Na’vi nog een keer toe? Cameron geeft toe dat de druk groot is. Als deze film flopt, dreigt hij deel 4 en 5 te moeten schrappen. Maar denk maar niet dat hij toegevingen doet. Hij heeft keiharde principes. Zoals deze 3.

James Cameron staat niet alleen synoniem voor commercieel succes. Hij schreef ook geschiedenis met zijn technologische vernieuwingen. In 'Terminator 2' en 'The Abyss' introduceerde hij baanbrekende CGI-technieken. En met de onderwater performance capture in 'Avatar: the way of water' leverde hij beelden op die cinema letterlijk een nieuwe dimensie gaven.

Van zo’n pionier zou je verwachten dat hij Artificiële Intelligentie met open armen verwelkomt. Het tegendeel is waar. Zijn nieuwste film opent zelfs met een opvallende disclaimer: "Er is geen AI gebruikt bij het maken van deze film". Van een statement gesproken. 

"AI is voor mij geen oplossing", vertelt Cameron aan VRT NWS. "Daarvoor is het allemaal veel te persoonlijk." De regisseur is zelf vader van 5 kinderen, die in hun tienerjaren zaten toen hij aan dit verhaal begon. Zelf was hij ook niet bepaald een modelzoon. Die spanningen en conflicten vormden de inspiratiebron voor  'Avatar'. "AI heeft daar allemaal geen last van gehad. AI heeft niets meegemaakt."

Sinds 'Avatar' bestaat, kan je aan AI wel vragen om een vergelijkbare wereld te creëren, geeft Cameron toe. Het prototype is er nu. "Maar toen ik eraan begon, bestond het nog niet. AI kan reproduceren, maar niet de toekomst verbeelden."

Er bestaat nog een hardnekkige misvatting die Cameron wil rechtzetten: dat Avatar-films volledig door computers gemaakt zouden zijn. Natuurlijk speelt technologie een rol. Bij het creëren van landschappen en visuele effecten bijvoorbeeld. En bij motion capture, waarbij acteurs sensoren op hun lichaam dragen, die hun bewegingen registreren. Later worden die dan omgezet in digitale animatie.

Maar in de kern blijft het mensenwerk. Cameron noemt motion capture zelfs de puurste vorm van acteren. Het gaat niet om digitale trucage, integendeel. De expressie van de acteurs — lichaam, gezicht, emotie — wordt minutieus vastgelegd en vertaald naar een digitale verschijningsvorm, in dit geval die van een Na’vi. Maar het zijn de acteurs die de personages bezielen. Zij zorgen voor de connectie met het publiek. Zij maken dat we van de Na’vi gaan houden.

Nog een stokpaardje van Cameron: zijn bekommernis om het klimaat en het welzijn van onze planeet. Waarom landen de mensen op Pandora? Omdat de voorraden op aarde uitgeput zijn. Zover hebben we het laten komen. Het is de kernboodschap van de hele 'Avatar'-franchise: dat we dringend zorg moeten dragen voor onze eigen planeet. Wat dat betreft, kunnen we van de Na’vi nog veel leren.

Toen Cameron zijn script voor 'Avatar' destijds aan 20th Century Fox voorlegde, kreeg hij een opmerkelijk verzoek van een studiobaas: kon hij die 'bomenknuffelende' boodschap niet schrappen? Want daar verkoop je toch geen tickets mee?

Cameron weigerde. De rest is geschiedenis. Hij bewees dat het kan: een succesvolle blockbuster maken over blauwe buitenaardse wezens, met het klimaat als centraal thema. In 'Avatar: fire and ash' zet hij die boodschap nog eens dik in de verf. Hij kan het zich permitteren, want wie durft hem nu nog tegen te spreken?

James Cameron is onstuitbaar. 'Avatar: fire and ash' duurt dan ook maar liefst 3 uur en een kwartier. Kostprijs? 400 miljoen dollar, wordt gefluisterd. En als alles volgens plan verloopt, volgen er nóg twee delen.

Je kunt je afvragen: mag het niet wat minder?

Maar tegelijk is 'Avatar' een triomf van de verbeelding — een ode aan de kracht van fantasie én aan het medium cinema zelf. Dan mag het gerust iets meer zijn.