De mens is het op 6 na meest monogame zoogdier ter wereld. Dat blijkt uit een nieuwe Britse studie op basis van de nageslachtgegevens van 35 verschillende soorten zoogdieren. De titel van 'meest monogame zoogdier' gaat naar de Californische hertmuis. "Amper 9 procent van de meer dan 6.000 beschreven zoogdieren kan als sociaal monogaam beschouwd worden", weet bioloog Dirk Draulans.
"Hypervoorzichtige" hertmuis meest monogame zoogdier ter wereld, de mens staat op 7e plaats
Britse onderzoekers hebben de monogamiescore van 35 verschillende zoogdiersoorten berekend. Dat was geen makkelijke klus, benadrukt bioloog Dirk Draulans in het Radio 1-programma 'Nieuwe feiten'.
Ze bekeken daarvoor de nageslachtgegevens en de mate waarin broers en zussen afkomstig waren van dezelfde vader en moeder. Hoe vaker dat het geval is, hoe monogamer de soort.
De mens strandt op plaats nummer 7, met een 'score' van 66 procent. "Dus 66 procent van de mensen heeft alleen echte broers of zussen in het systeem", legt Draulans uit.
Luister: In 'Nieuwe feiten' vertelt bioloog Dirk Draulans je alles over het Britse onderzoek
Deze zoogdieren zijn monogamer dan de mens:
6: De Euraziatische bever (Castor fiber): 72,9%
5: De Ethiopische wolf (Canis simensis): 76,5%
4. De snortamarin, een klauwaapjessoort (Saguinus mystax): 77,6%
3. De Damaralandmolrat (Fukomys damarensis): 79,5%
2: De Afrikaanse wilde hond (Lycaon pictus): 85%
1: De Californische hertmuis (Peromyscus californicus): 100%
Om tot die score te komen, hebben de onderzoekers meer dan 100 verschillende menselijke gemeenschappen onder de loep genomen.
Ook prehistorische gemeenschappen werden aan de hand van archeologische vondsten onderzocht. Daar variëren de cijfers tussen 26 procent en 100 procent, weet Draulans. "Vooral in de prehistorie waren er situaties van 100 procent."
Hypervoorzichtige hertmuizen en 'losbandige' schapen
Zoogdieren staan niet bepaald bekend om hun monogamie. "Amper 9 procent van de meer dan 6.000 beschreven zoogdieren kan als sociaal monogaam beschouwd worden."
De Californische hertmuis steekt er met kop en schouders bovenuit en haalt in deze studie als enige 100 procent. "Ze zien er wat uit als onze veldmuizen, maar het is een dier met héél ander gedrag", zegt Draulans. "Ze krijgen maar 2 jongen per keer, wel 6 keer per jaar, maar ze leven ook maar gemiddeld 9 maanden. Het is nog nooit vastgesteld dat ze switchen van partner."
Ook het paargedrag van de dieren is atypisch. "De mannetjes zijn hypervoorzichtig met hun vrouwtjes. Als ze moeten paren, doen ze eerst testparingen voor ze aan een zaadlozing doen. Ze wachten af of de vrouwtjes tevreden zijn met wat ze gezien hebben. Pas als de vrouw op overtuigende wijze toestemt, gaan ze over op een paring mét zaadlozing."
"De laagste in de ranglijst is het Schotse Soay-schaap met amper 0,6 procent. Ze paren constant met elkaar, dus er zit amper monogamie in dat verhaal." Ook chimpansee-, gorilla- en dolfijnsoorten bengelen onderaan.
De zoogdiersoort die qua sociale structuur het meest op de mens leek, bleek geen apensoort te zijn, maar wel de Patagonische haas. "Die hebben net als wij een systeem van monogame koppels in een dorpsstructuur. Ze krijgen ook 1, en in uitzonderlijke gevallen 2, jongen per keer."
Groter plaatje
"De onderzoekers komen tot de conclusie dat een transitie naar sterke, goed georganiseerde samenlevingen zoals die van de mens, algemener is voor soorten die een hogere graad van monogamie hebben", zegt Draulans. "Het feit dat we complex konden worden, zou ermee te maken hebben dat we een hoge neiging tot monogamie hebben ontwikkeld."
Dat zie je volgens Draulans ook aan de nummer 2 en 3 van de lijst, de wilde hond en de Damaralandmolrat. "Het zijn 2 zoogdieren met een hele specifieke sociale structuur. De wilde honden leven in het zuiden van Afrika in roedels. Het zijn in de meeste gevallen alleen de dominante man en de dominante vrouw die jongen krijgen. De rest hangt er wat rond en zorgt mee voor het succes van het dominante paar."
De Damaralandmolratten vormen kolonies met gemiddeld 12 dieren. "Daar is ook één dominant koppeltje dat nakomelingen krijgt. De rest zit in een soort taakverdeling die zelfs vergeleken wordt met die van mieren en bijen."
