"Provincie Oost-Vlaanderen discrimineert in onderwijs", zegt Mensenrechteninstituut na klacht leerkracht met hoofddoek

De Geschillenkamer van het Vlaams Mensenrechteninstituut kreeg de klacht binnen van een leerkracht die sinds 2022 lesgeeft in een provinciale school. "Ze geeft een niet-levensbeschouwelijk vak, en kreeg in september 2023 van de directie te horen dat een hoofddoek niet is toegelaten", zo schrijft de Geschillenkamer.

"Gesprekken en een tuchtprocedure leiden tot niets. Intussen zijn haar naam en foto van de schoolwebsite gehaald. Vervolgens wijzigt de provincie het reglement voor het onderwijzend personeel, en voert ze zo een algemeen verbod in op het dragen van godsdienstige en levensbeschouwelijke symbolen voor leerkrachten in haar scholen vanaf 1 september 2024."

Voor de periode vóór september '24 spreekt de Geschillenkamer van 'directe discriminatie op grond van geloof'. "Alleen als de leerkracht haar job niet goed kan uitoefenen is een dergelijke ongunstige behandeling in een werkcontext te rechtvaardigen. Het niet dragen van een hoofddoek tijdens het lesgeven is geen 'wezenlijke en bepalende beroepsvereiste', dat is directe discriminatie."

Met het algemeen verbod op het dragen van religieuze symbolen in het provinciaal onderwijs, wil het provinciebestuur de neutraliteit in het onderwijs verzekeren en druk op leerlingen vermijden.

"Maar het blijkt niet dat leerlingen druk ervaren doordat leerkrachten levensbeschouwelijke symbolen dragen. Daarom oordelen we dat het verbod niet noodzakelijk is om druk op leerlingen te vermijden. We stellen wel vast dat de impact van het verbod op de leerkracht aanzienlijk is."

"De vrouw wordt voor een zware keuze gesteld: ofwel afstand doen van een belangrijk deel van haar identiteit, ofwel haar werk verliezen. De provincie toont niet aan dat de kleding van leerkrachten zo'n sterke impact heeft op de onderwijsneutraliteit, dat dit kan opwegen tegen de grote impact van het verbod op de leerkracht. Het verbod is dus niet evenredig, waardoor er sprake is van indirecte discriminatie."

De Geschillenkamer spreekt ook van intimidatie, door de manier waarop de provincie de leerkracht in kwestie  behandelde, en "een vijandige, beledigende en vernederende werkomgeving creëerde". 

De Geschillenkamer van het Vlaams Mensenrechteninstituut kan geen bindende maatregelen opleggen, maar doet 2 aanbevelingen aan de provincie. "We vragen de leerkracht toe te laten haar vak te blijven geven met hoofddoek, en het algemeen verbod op het dragen van religieuze of levensbeschouwelijke symbolen door leerkrachten in het provinciaal onderwijs in te trekken." 

De provincie heeft nog niet gereageerd op het oordeel. Het provinciebestuur zal deze aanbevelingen in de loop van volgende week ontvangen. Als ze daar geen gehoor aan geeft, kan de leerkracht in kwestie nog naar de rechter stappen, met het oordeel van de Geschillenkamer als ondersteuning. 

De Provincie Oost-Vlaanderen is alvast niet van plan om de regels aan te passen. "Dit is een oordeel, een visie, een advies, maar het is niet bindend, en daar ben ik vrij duidelijk in", reageert Kurt Moens (N-VA) van het provinciebestuur. 

"Ik ga het dossier natuurlijk grondig bestuderen, maar onze visie rond neutraliteit zal blijven. Daar gaan we niet van afwijken. Iedere ambtenaar hoort neutraal te zijn, ook in het onderwijs."

"Ik wil gerust met het Vlaams Mensenrechteninstituut in dialoog gaan, maar we blijven bij de regels die er nu zijn."