"Sommige ouders helpen zelfs met valse accounts": Australische tieners verbannen van sociale media

Australische jongeren mogen vanaf vandaag geen accounts meer hebben op Facebook, Instagram, Kick, Reddit, Snapchat, Threads, TikTok, X, YouTube en Twitch. Meta, het moederbedrijf van Facebook, Instagram en Threads, begon vorige week al met het schrappen van de eerste accounts.

De miljoenen getroffen jongeren zijn verdeeld over het verbod.

"Ik heb gemengde gevoelens bij dit verbod, maar ik denk wel dat het een positief effect zal hebben", vertelt de 14-jarige Sophia aan BBC News. De 13-jarige Amy is het daar niet mee eens. "Ik vind het verbod een bot instrument met aanzienlijke neveneffecten." Tyson (15) ziet evenmin het nut in van het verbod. "De mensen die je eraf probeert te krijgen, zullen als eersten een manier vinden om het te omzeilen", zegt hij. "Ze moeten de content reguleren, niet de mensen bannen die er gebruik van maken."

Ook correspondent Eveline Masco hoort die teneur. "Het komt over als een straf voor de jeugd", zegt ze in 'De Ochtend' op Radio 1. Maar ze nuanceert: "Het gaat voorlopig maar om een handvol sociale media. Er zijn nog heel wat platformen waar jongeren wél terechtkunnen."

Niet alleen jongeren klagen. Ook sommige ouders zijn niet te spreken over de ban. "Kinderen die jarenlang verantwoord sociale media hebben gebruikt, worden plotseling geweerd, vlak voor schoolvakanties en Kerstmis – precies de periode waarin verbinding het belangrijkst is. Dat is wreed", vindt de 41-jarige Halidone.

Sommige ouders zijn bovendien niet enkel kritisch, maar helpen hun kinderen actief om het verbod te omzeilen. "Sommige ouders helpen zelfs met het aanmaken van een vals account", aldus Masco.

Dat heel wat gebande jongeren er toch in slaagden om op de een of andere manier online te blijven, werd in de loop van de dag duidelijk op het TikTok-kanaal van premier Anthony Albanese. Ontevreden tieners overspoelden zijn account met reacties waarin ze opschepten dat ze nog steeds toegang hadden tot de apps.

"De overheid weet dat het niet waterdicht is. Premier Albanese vergeleek het zelf met een alcoholverbod: dat sommigen het omzeilen, doet geen afbreuk aan het verbod zelf", legt Masco uit.

Albanese en zijn regering namen het besluit om sociale media te verbieden om kinderen en jongeren te beschermen tegen desinformatie en cyberpesten. Daarnaast willen ze voorkomen dat kinderen mentale en fysieke problemen ontwikkelen door overmatig socialemediagebruik.

"Er was vandaag veel aandacht voor gezinnen bij wie sociale media een zware tol hebben geëist, zoals in het geval van een zelfmoord", zegt Masco. "Ze willen vermijden dat jongeren in aanraking komen met content waaraan je ze in de 'echte' wereld ook niet zou blootstellen."

Nu Australië als eerste land een verbod invoert voor kinderen onder de 16 jaar, rijst de vraag of andere landen zullen volgen. In België pleit de Hoge Gezondheidsraad voor een betere bescherming van jongeren bij het gebruik van schermen en vooral sociale media.

De Vlaamse regering voerde een onderzoek uit naar de effecten van sociale media en overmatig schermgebruik op het mentale welzijn van kinderen en jongeren. Uit die resultaten blijkt volgens Vlaams minister van Media Cieltje Van Achter (N-VA) dat een algemeen verbod niet nodig is. "De huidige leeftijdsgrens van 13 jaar voor sociale media is terecht en moet in de praktijk ook beter worden afgedwongen. Een verbod op sociale media tot 16 jaar is, zoals uit het advies blijkt en wat ik steeds heb benadrukt, geen goed idee."

In de komende maanden zal de Australische overheid onderzoeken welke effecten de ban precies heeft. "Ze willen kijken of de schoolresultaten beter zijn, of ze beter slapen, minder antidepressiva nemen", legt de Vlaamse journaliste in Australië uit. "Tegelijk zullen ook de negatieve aspecten belicht worden, bijvoorbeeld of jongeren nu nog gevaarlijkere delen van het internet gaan bezoeken of hoe ze het verbod omzeilen."