In Oost-Congo is de door Rwanda gesteunde rebellengroep M23 de strategische stad Uvira binnengetrokken. Uvira, vlakbij de grens met Burundi, is de derde grote stad die in handen valt van M23, na Goma en Bukavu. Dat gebeurt amper een week nadat Rwanda en Congo, onder het oog van de Amerikaanse president Trump, een vredesverdrag tekenden. Burundi heeft de grens gesloten.
M23-rebellen veroveren strategische stad Uvira in Oost-Congo, 1 week na 'vredesverdrag': "Opgestoken middelvinger naar Trump"
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Samenvatting:
De door Rwanda gesteunde rebellengroep M23 is de strategische stad Uvira in het oosten van Congo binnengedrongen, na eerder dit jaar Goma en Bukavu te hebben ingenomen.
Door het geweld zijn volgens de VN sinds begin deze maand 200.000 mensen op de vlucht geslagen, waaronder duizenden burgers en militairen die naar Burundi zijn gevlucht.
"De regionale stabiliteit staat op het spel," zegt minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot, die alle partijen oproept het staakt-het-vuren te respecteren.
De M23-rebellen zijn gisteravond binnengedrongen in de noordelijke buitenwijken van Uvira. Ze rukten in ijltempo op vanuit Bukavu, de hoofdstad van de provincie Zuid-Kivu, die ze sinds begin dit jaar controleren.
Uvira ligt ingeklemd tussen bergen en het Tanganyka-meer. Aan de overkant van het meer ligt Bujumbura, de economische hoofdstad van buurland Burundi. De afstand tussen Uvira en Bujumbura is zo'n 25 kilometer.
Burundi heeft de grens gesloten
Op beelden is te zien dat de straten van Uvira leeg zijn. Volgens de VN zijn sinds het begin van de maand 200.000 mensen gevlucht.
In één week zouden 30.000 Congolese burgers de grens met Burundi zijn overgestoken. Intussen heeft Burundi echter de grens met Congo gesloten. De grensposten van Gatumba en Vugizo zijn sinds dinsdagmiddag dicht. Het gebied errond is uitgeroepen tot 'militaire zone'.
Ook honderden militairen -zowel Congolese als Burundese - zijn op de vlucht geslagen.
Burundi, dat op gespannen voet staat met Rwanda, geeft sinds 2023 steun aan de Congolese troepen. Het is met zo'n 18.000 manschappen in Congo aanwezig. Na de opmars van M23 vorige week werden nog versterkingen gestuurd, maar die leden zware verliezen.
Weer een 'vredesakkoord' van Trump aan flarden
De nieuwe escalatie van geweld komt amper een week nadat Congo en Rwanda onder het goedkeurende oog van de Amerikaanse president Donald Trump een vredesakkoord hadden geratificeerd.
"Een akkoord ondertekenen en het niet toepassen is een totale vernedering voor iedereen en in de eerste voor Trump", reageert de Burundese minister van Buitenlandse Zaken Edouard Bizimana. "Dit is echt een klap voor Trump, een opgestoken middelvinger."
Dat de door Trump bemiddelde deal echt zou leiden tot vrede, hadden experten hoe dan ook betwijfeld. Het akkoord werd vooral gezien als een transactionele afspraak, waarbij de VS miljarden aan investeringen in de Congolese mijnbouw hoopt veilig te stellen.
Oost-Congo is namelijk ontzettend rijk aan grondstoffen, wat meteen verklaart waarom het gebied al zo lang wordt verscheurd door conflicten.
Vrees voor regionale oorlog
Bij de deal waren de M23-rebellen niet betrokken. M23 wordt volgens de VN gesteund door Rwanda. Nog volgens de VN zijn er ook 6.000 tot 7.000 Rwandese militairen in Congo.
Begin dit jaar namen de M23-rebellen eerst Goma en dan Bukavu in. Uvira is nu de derde grote stad in Oost-Congo die in hun handen dreigt te vallen.
Wat M23 nog van plan is, is niet duidelijk. "De rebellen zelf zeggen dat ze vooral de bondgenoten van Congo weg willen, in de eerste plaats het Burundese leger", zegt Katrien Vanderschoot, die de oorlog in Oost-Congo op de voet volgt voor VRT NWS.
"De grens oversteken en de Burundese hoofdstad Bujumbura innemen is niét hun bedoeling, zeggen ze. Maar de Congolese regering gelooft dat niet en beschuldigt Rwanda ervan dat het uit is op een regionale oorlog."
Bekijk: Katrien Vanderschoot over de val van Uvira
Ook in internationale reacties klinkt de vrees dat de oorlog in Oost-Congo uitbreidt. Op X zegt minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot erg bezorgd te zijn over de evolutie in Congo. Volgens hem staat de regionale stabiliteit op het spel. Hij roept alle partijen in het conflict op om het afgesproken staakt-het-vuren te respecteren.
