Zonnebril op, cocktail in de hand en aan de rand van een zwembad: zo showt 'Lennart Kramer' zijn luxueuze levensstijl in Dubai. Terloops promoot hij verdachte investeringen in cryptomunten. Alleen bestaat Lennart niet: het gaat om een acteur die Gavin heet en een paar dagen in Dubai verblijft voor een auditie. Zijn castingvideo's worden nu, zonder zijn medeweten, gebruikt om mensen op te lichten. VRT NWS sprak met hem.
Van castingvideo tot oplichting: hoe jonge acteurs in Dubai onbewust mensen oplichten, ontdekt VRT NWS
In het kort:
Facebookadvertenties over geld verdienen op TikTok leiden naar Telegramgroepen waar verdachte crypto-investeringen worden gepromoot.
De groepen staan vol met video's van jonge mensen die hun luxueuze levensstijl in Dubai tonen.
In werkelijkheid zijn de mensen in de video's voor enkele dagen naar Dubai gelokt met de belofte dat ze testvideo's mochten opnemen. Er werd hen beloofd dat de video's niet zouden worden gepubliceerd.
"Als ik één video bekijk, krijg ik 5 euro. Als ik er 100 kijk, krijg ik er 500!" Dat belooft een Facebookadvertentie die beweert dat je geld kunt verdienen door het kijken van online video’s. Het klinkt aantrekkelijk, maar die advertentie dient alleen om je te lokken. Wie erop klikt, komt terecht in een Telegramkanaal waarin ineens andere grote beloftes worden gedaan: snel rijk worden met crypto-investeringen.
Luxeleven in Dubai
"Dit kanaal is gemaakt voor mensen die binnenkort succesvol en rijk zullen zijn", dat is de eerste video die 'Lennart Kramer' plaatst op zijn kanaal op 10 november. Op de achtergrond horen we clubmuziek en zien we palmbomen bij een zwembad.
De weken erna plaatst Lennart nog meer video’s van zijn luxueuze leven in Dubai. Hij zou veel winst maken door cryptomunten te verhandelen met artificiële intelligentie en spoort iedereen aan om hem een berichtje te sturen om mee te doen.
Compilatie van video's uit de Telegramkanalen:
Maar Lennart bestaat niet. Na heel wat onderzoek komen we terecht bij Gavin, een privétaxichauffeur uit Amsterdam die ook acteert en muziek maakt. De rijkelijke levensstijl in Dubai en de cryptomunten? Die zijn er niet.
"Toffe klus in Dubai"
"Ik zag op Instagram een oproep van een vriend voor een toffe klus in Dubai en ik dacht: 'ik wil mee'", vertelt Justin, een Nederlander die met Gavin meeging om de castingvideo’s te maken.
Gavin vertelt over hoe hij in Dubai belandde:
De scenario's zijn vaak voor 2 personen. "Ik moest een vriend meenemen en ik vertrok al binnen een week", vertelt een andere Nederlander die naar Dubai is gegaan. "Ik heb dan een teammaat van de voetbalclub kunnen overtuigen om mee te komen."
100 video’s in 2 dagen
De acteurs maken tussen de 50 en de 100 video’s gedurende 2 dagen. "Ze geven je een telefoon. De tekst plakt aan de achterkant en dan moet je dat gewoon voorlezen", vertelt Justin. Ze moeten praten over een luxueus leven in Dubai, een business die hen veel geld oplevert en hoe je ook rijk kunt worden door mee te doen.
Gavin tijdens de opnames in Dubai, links het script.
De instructies die de acteurs op voorhand krijgen.
De acteurs die we spraken, voelden wel aan dat het niet helemaal goed zat. Maar zegt Gavin: "Ik had natuurlijk die vliegtickets van hen gekregen. Ik kan nu moeilijk zeggen dat ik ermee stop. Anders kan ik straks misschien niet meer terug."
"Ik had wel door dat het moreel niet helemaal goed was", vertelt een andere getuige die in werkelijkheid een Nederlandse farmaciestudent is. "Ik zat wel in Dubai."
De acteurs kregen een contract voorgeschoteld dat we hebben kunnen inkijken. Daarin staat dat de video’s niet gepubliceerd zullen worden. Toch worden ze gebruikt in Telegramkanalen die mensen aanmoedigen om in cryptomunten te beleggen. In het contract staat er ook wat ze betaald krijgen voor de opdracht. Gavin en Justin kregen elk ongeveer 300 euro.
Internationale productie
De Nederlanders waren niet alleen op de filmlocaties. "Je komt binnen in dat appartement en het staat vol acteurs van overal. Frankrijk, Duitsland, Bulgarije...", aldus een Nederlandse acteur die anoniem wil blijven.
We vinden tientallen kanalen in maar liefst 14 verschillende talen. We vonden zelfs Vlamingen, maar die konden we niet bereiken.
Vaak worden gelijkaardige scènes op dezelfde locatie opgenomen met de verschillende acteurs. "Het was zo druk in dat huis. Wij filmden in de woonkamer, terwijl de rest in een andere kamer werkte", aldus Gavin.
Positieve getuigenissen
In de Telegramkanalen wordt niet alleen gepocht over rijkdom dankzij crypto-investeringen. We vinden ook mensen die de beheerder van het Telegramkanaal uitvoerig bedanken. Verschillende Vlamingen en Nederlanders vertellen wat ze allemaal hebben kunnen kopen dankzij de beheerder van het kanaal. Maar ze blijven vaag en lijken ook te acteren. We gaan op zoek en vinden een Vlaming die zo'n bedankingsvideo heeft gemaakt.
"Ik ben via Upwork gecontacteerd om een video te maken", aldus Tom. Upwork is een online platform waar freelancers over heel de wereld hun diensten kunnen aanbieden. "Ik kreeg een lijst van mogelijke attributen die ik in huis heb en op basis daarvan werd een script gemaakt dat ik moest aflezen." Tom, net zoals de andere mensen die we konden identificeren, had geen idee dat de video in een verdacht kanaal zou kunnen opduiken.
Toen Tom hoorde waarvoor zijn video werd gebruikt, meldde hij dit bij Upwork:
Verdachte investeringen in crypto
Wie overtuigd raakt om te investeren, kan een privébericht sturen naar de beheerder van het Telegramkanaal. Met uitgebreide aanwijzingen toont hij hoe je een crypto-portefeuille aanmaakt waarin je geld kunt opladen. Daarna moet je het geld doorsturen naar een onduidelijke bestemming.
De beheerder blijft daarbij doen alsof hij 'Lennart Kramer' is. Het personage uit de video, waarvan we intussen weten dat het eigenlijk om de acteur Gavin uit Amsterdam gaat.
We zien dat er duizenden mensen zitten in de Nederlandstalige kanalen alleen al. Het is niet mogelijk om te zien hoeveel geld er al naar de crypto-adressen is gestort. De kosten aan vluchten en hotels voor de acteurs suggereren dat er best wel wat geld wordt verdiend.
Russische medewerkers
We spreken met verschillende mensen die naar Dubai zijn gegaan om de video’s op te nemen. Allemaal hebben ze het over Russische producers die hen hielpen met de opnames. Getuigen zeggen dat ook de personen die de vliegtickets voor hen regelen, zelf zeiden dat ze Russen waren.
Als we sommige van die mensen proberen te bellen, blijken ze inderdaad Russische telefoonnummers te hebben. Voor de Telegramkanalen wordt ook reclame gemaakt op Facebook. De beelden voor die Facebookadvertenties zijn duidelijk opgenomen in Moskou.
De zoekertjes op Upwork werden geplaatst door Kazachse profielen. Hun identiteit blijft onduidelijk.
Uiteindelijk krijgen we één Russische producer aan de lijn. Hij klinkt boos omdat hij niet werd betaald voor zijn werk. Hij weet naar eigen zeggen niks over zijn opdrachtgever. Via de andere telefoonnummers die we uitproberen, vinden we niemand die met ons wil spreken.
In de contracten die de acteurs moesten ondertekenen, staat één bedrijf vermeld als opdrachtgever: Digital Media Distribution, gevestigd in Praag. De eigenaar, David Šindelář, heeft nog een handvol andere bedrijven waar weinig over te vinden is. We mailden het bedrijf met enkele vragen over de castingvideo’s en de Telegramgroepen, maar kregen geen reactie.
Hallo, Lennart Kramer?
We sturen zelf een bericht met enkele vragen naar 'Lennart Kramer', de beheerder van het Telegramkanaal. Als we hem confronteren met onze bevindingen, blijft hij volharden dat hij echt Lennart Kramer is en stuurt hij daarna ook meteen weer de vraag of we geen geld willen storten. Hij geeft alleen toe dat hij wel degelijk de Facebookadvertenties heeft gekocht die leiden naar zijn kanaal.
Veel van de Dubai-acteurs die we contacteren, reageren geschokt. "Als zou blijken dat uiteindelijk mensen via mij opgelicht zijn hierdoor, dat zou ik wel heel erg vinden", vertelt Gavin. "Ik hoop gewoon dat de mensen die hier echt achter zitten, gepakt worden en vervolgd zullen worden."
Zo trap je niet in dubieuze beleggingen, tips van Test Aankoop:
Let op wanneer men je een torenhoog rendement belooft. Lijkt iets te mooi om waar te zijn? Simpel, dan is het meestal ook niet waar.
Geld storten op onduidelijke rekeningen of platformen in het buitenland, betekent dat je nog maar weinig greep hebt op wat er later met je geld gebeurt.
Let op wanneer je onder druk wordt gezet om altijd maar méér te storten. Het is verdacht als een tussenpersoon je om de haverklap contacteert en je amper de tijd geeft om na te denken over zijn voorstel.
