China lijkt bewust namen te hebben gelekt van medewerkers van de Nederlandse inlichtingendienst. Dat schrijft De Volkskrant en vermoeden verschillende China-experten. In een nieuwsbericht op een Hongaarse website zouden namen zijn gelekt van mogelijke medewerkers van zowel de Taiwanese als Nederlandse inlichtingendiensten. De Chinese overheid zou achter het bericht zitten door de ruzie met Nederland rond chipfabrikant Nexperia.
Lekte China bewust namen van Nederlandse spionnen? "China zit achter gevoelige blogpost door ruzie over chipfabrikant Nexperia", zeggen experten
Moonray Grunewald
Gepubliceerd:
Samenvatting:
China zou via een Hongaarse website namen van Nederlandse en Taiwanese inlichtingenmedewerkers hebben gelekt, vermoedelijk als waarschuwing na spanningen rond de chipfabrikant Nexperia.
De Nederlandse overheid nam recent de controle over Nexperia over, wat leidde tot woedende reacties en exportbeperkingen vanuit China.
Of de namen ook kloppen, is niet duidelijk. De Taiwanese inlichtingendienst ontkent het bericht niet, maar zegt wel dat er allerlei feitelijke onjuistheden in staan. De Nederlandse inlichtingendienst zegt dat ze kennis hebben genomen van het artikel.
De aanleiding is een debat in het Taiwanese parlement. "Daar werd gesproken over uitgelekte contacten tussen Taiwanese en Nederlandse geheime diensten in een nieuwsbericht", zegt Sense Hofstede, China-expert en docent Chinese buitenlandpolitiek aan het Clingendael Instituut in Nederland.
Er werd verwezen naar een nieuwsbericht dat verscheen op een Hongaarse website, die richt zich op een Chinees publiek in Hongarije. "De auteur schrijft over een bezoek van de Taiwanese inlichtingendienst aan Nederland in mei", vertelt Susanne Kamerling, China-onderzoeker bij het Leiden Asia Centre in Nederland, in De Ochtend op Radio1. "Er zou ook een tegenbezoek zijn geweest van de Nederlandse inlichtingsdiensten aan Taiwan, daarbij beschuldigt de blogger Nederland ervan dat het Chinese chipexperts wil aanwerven als spionnen."
"Opmerkelijk is dat in de tekst de namen en functies van zowel Taiwanese als Nederlandse inlichtingenofficieren van de diensten AIVD en MIVD worden bekendgemaakt", zegt Kamerling. "Het is een onsamenhangend blogbericht, maar het is vooral de Taiwanese inlichtingendienst die in diskrediet wordt gebracht."
Luister naar het gesprek met China-onderzoeker Susanne Kamerling in De Ochtend op Radio1
"Chinese Communistische Partij zit achter blogpost"
De experten denken om verschillende redenen dat China achter het lek zit. "Het bericht bevat een foto met 'Nexperia' in het groot afgebeeld", zegt Kamerling. Ook blijkt uit onderzoek van Hofstede dat de website vooral stukken publiceert van de China News Service (CNS), het staatspersbureau van het Verenigd Front. Dat laatste is een politiek orgaan van de Chinese Communistische Partij (CCP).
"En in de buurt van waar de website is gevestigd in Boedapest, zitten ook verschillende Chinese handelsbedrijven", zegt Hofstede. Door al die kleine onregelmatigheden vermoeden verschillende experten dat China achter het bericht zit, en dus de namen van de inlichtingenofficieren bewust lekte.
Wereldwijde strijd om chipproductie
Waarschijnlijk zou China dat doen door de spanningen tussen de Nederlandse en Chinese overheden, daarin speelt chipfabrikant Nexperia een cruciale rol. "De hele chipdiscussie is een van de belangrijkste geopolitieke dossiers op dit moment, de VS en China strijden om het technologisch leiderschap", duidt Kamerling.
Ook Europa heeft de ambitie om de eigen maakindustrie te beschermen. De ingreep van de Nederlandse overheid in oktober om de Chinese topman van Nexperia aan de kant te schuiven past in die visie van Europa.
Waarover gaat dit?
Nexperia is gespecialiseerd in de productie van halfgeleidercomponenten, een soort computerchips. De "simpele chips" van Nexperia worden vooral gebruikt in de auto-industrie, maar ook in zonnepanelen of telefoons. Het bedrijf is een afsplitsing van het Nederlandse chipbedrijf NXP, dat is ontstaan binnen Philips. In 2019 kwam Nexperia in handen van het Chinese bedrijf Wingtech.
Begin oktober schorste de Nederlandse rechtbank Zhang Xuezheng, topman van Nexperia wegens "ernstige bestuurlijke tekortkomingen". Via de 'Wet beschikbaarheid goederen' nam de Nederlandse overheid de controle van het bedrijf over, zo kan de overheid beslissingen in het bedrijf tegenhouden of terugdraaien als deze schadelijk zouden kunnen zijn voor Nederlandse of Europese productie. Het is de 1e keer dat de overheid die wet gebruikt.
China reageerde woedend en blokkeerde de export vanuit de Chinese fabriek naar Europa. Die leveringen werden begin november gedeeltelijk hervat, maar het conflict blijft voor spanning zorgen tussen China en Nederland.
Dat de Nederlandse regering zijn grip op de chipfabrikant versterkt, heeft te maken met de ruime toepasbaarheid van de "simpele" Nexperia-chips in allerhande technologische toepassingen. "China reageerde daarop door de leveringen aan Nexperia te beperken, en dat had een directe impact op de Duitse auto-industrie", zegt Kamerling.
Dat China nu de namen lekt van Nederlandse inlichtingenofficieren, betekent volgens beide experten dat het China menens is. "Dit is voor zover ik weet nog nooit gebeurd tussen China en Nederland, laat staan tussen China en een Europees land", zegt Kamerling.
"Het openbaar maken van namen binnen de inlichtingendiensten gebeurt wel eens, maar dat is vrij zeldzaam. Nederland maakte in 2018 de namen bekend van Russische inlichtingenofficieren die werden opgepakt na een spionageactie bij de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag."
Hoe geloofwaardig is dit?
Of de inlichtingenofficieren die in het nieuwsbericht worden genoemd ook echt zijn, is niet duidelijk. "De Taiwanese inlichtingendienst ontkent het bericht niet, maar zegt wel dat er allerlei feitelijke onjuistheden in staan", zegt Kamerling.
Niet alleen de Nederlandse en Taiwanese inlichtingenmedewerkers zijn in gevaar, ook de contacten waarmee zij samenwerken
Susanne Kamerling, China-onderzoeker bij het Leiden Asia Centre in Nederland
"De Nederlandse inlichtingendienst zegt dan weer dat ze kennis hebben genomen van het artikel, maar gaat verder niet in op medewerkers. Dat doen ze trouwens nooit, want de identiteit van inlichtingenmedewerkers is natuurlijk beschermd bij wet."
"Zelfs al blijft het allemaal wat schimmig, het feit dat de namen zijn gelekt, lijkt me toch niet min", duidt Kamerling. "Als die namen daadwerkelijk kloppen, dan komen niet alleen die inlichtingenmedewerkers in gevaar, maar ook de contacten waarmee zij samenwerken."
China wil waarschuwing geven
Wat zou China hiermee willen bereiken? "Het doel van dit bericht is om aan Nederland specifiek, en aan de Europese diensten in het algemeen, een waarschuwing af te geven", vertelt Hofstede aan EenVandaag , het Nederlandse nieuws- en actualiteitenprogramma van AVROTROS.
"China geeft nu een signaal van: 'Hé, wanneer jullie met de Taiwanezen aan het praten zijn, dan houden wij jullie in de gaten'", zegt Hofstede, die verwijst naar de steeds nauwere band tussen Nederland en Taiwan vanwege de chipindustrie.
