Op Facebook duiken tientallen valse profielen op van de partijen Vlaams Belang, N-VA en hun politici. Met die profielen contacteren oplichters de Facebookvolgers van de partijen met een aanbod om lid te worden van een WhatsApp-groep, met de belofte van "exclusief nieuws" maar ook financieel advies.
Nepprofielen van Vlaams Belang en N-VA op Facebook gebruikt voor oplichting: beloven "exclusief nieuws" en financieel advies
Rien Emmery
Gepubliceerd:
Het is Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken zelf die op 4 december waarschuwt in een bericht op Facebook : "Er duiken een aantal valse accounts op die zich voordoen als het Vlaams Belang of als onze parlementsleden. Trap er niet in. Wij vragen nooit naar uw bankgegevens of geld via sociale media."
Volgers van politicus reageren op zijn Facebook-bericht met verhalen over herhaaldelijke vriendschapsverzoeken van de nepprofielen. "Bijna dagelijks gekregen", schrijft iemand. "Al drie keer een vriendschapsverzoek gehad", getuigt een andere volger.
Zoekopdrachten op Facebook tonen dat het fenomeen wijdverspreid is. We vinden in totaal bijna vijftig nepprofielen terug. Er zijn er van de partijen Vlaams Belang en N-VA , maar ook van individuele politici zoals Tom Van Grieken , Sam van Rooy , of Francesca Van Belleghem .
WhatsApp-groep met "exclusief nieuws"
De pagina's sturen vriendschapsverzoeken uit, specifiek gericht aan de bestaande Facebookvolgers van de geviseerde partijen of politici.
Wie dat vriendschapsverzoek aanvaardt, krijgt prompt een privébericht in Facebook Messenger, met een uitnodiging om lid te worden van "een WhatsApp-groep om VB-leden te helpen". Zo'n bericht ontvangen we ook zelf wanneer we het nepprofiel "VB hulp" beginnen te volgen:
"We delen voornamelijk exclusief nieuws uit België en schandalen van politici", probeert het profiel ons te lokken. "Bovendien, om ieders financiële ervaring te verrijken en de economische situatie te verbeteren, heb ik ook een Duitse econoom uitgenodigd om investeringservaringen te delen over goud, onroerend goed, cryptocurrency en aandelen. Veel VB-politici zullen ook in de groep spreken. Mag ik je uitnodigen om lid te worden?"
Duits nummer en AI-beeld
De WhatsAppgroep waar we een uitnodiging voor krijgen, blijkt van een Duits telefoonnummer te zijn. Daar heeft het nepprofiel een verklaring voor: "In deze groep spreken sommige VB-ondersteuners Duits, dus mijn groepsbeheerder komt uit Duitsland en zij kan als tolk fungeren."
In WhatsApp zien we ook een foto van de beheerder: een jonge vrouw. Die foto is volgens AI-detector Sight Engine met 99% zekerheid gemaakt met AI-beeldgenerator Stable Diffusion.
Politiek op WhatsApp?
Dat partijen of politici je kunnen uitnodigen om lid te worden van een WhatsAppgroep, is op zich geen ongewoon fenomeen. Het maakte als politieke communicatiestrategie de voorbije jaren opgang .
Maar WhatsAppgroepen waarin N-VA of Vlaams Belang je ook tips zouden geven over beleggingen over "goud, vastgoed, cryptocurrency en aandelen"? Dat zijn geen initiatieven van de politieke partijen maar het werk van oplichters. Dat bevestigen ons ook de woordvoerders van N-VA en Vlaams Belang.
Reactie N-VA
"Het is niet nieuw maar wel in stijgende lijn sinds vorige week", getuigt een verantwoordelijke social media bij N-VA, die eraan toevoegt dat de neppe profielen "als paddenstoelen uit de grond schieten".
De partij rapporteert de fake pagina's consequent bij Facebook, maar die worden niet consequent verwijderd: "Wanneer iemand ons hierover signaleert of wanneer we het zelf opmerken, maken we daar telkens een melding van. Helaas wordt hier niet altijd even snel gevolg aan gegeven. We monitoren ook vermeldingen van de partij en onze kopstukken, maar niet elk profiel is even eenvoudig terug te vinden."
Reactie Vlaams Belang
Een woordvoerster van Vlaams Belang bevestigt dat ook zij met het fenomeen geconfronteerd worden: "Het klopt dat er de jongste tijd diverse fakeprofielen van Vlaams Belang-politici opduiken. Het gaat doorgaans over financieel advies dat zou worden verstrekt. Daarbij worden de gegadigden naar Whatsapp-groepjes gelokt. In die groepjes vindt dan het vervolg van de scam plaats."
"Wij ondernemen uiteraard steeds gepaste actie tegen deze oplichtingspraktijken en dat via de geijkte kanalen, net zoals we dat in het verleden ook steeds hebben gedaan. Want gedupeerden zijn nooit uit te sluiten en dat moet uiteraard zoveel mogelijk voorkomen worden."
Sommige pagina's zijn er toch in geslaagd om de voorbije dagen enkele tientallen Facebook-vrienden te verzamelen. Het is onduidelijk of er ondertussen slachtoffers van de oplichtingspogingen bestaan.
Hoe herken je de neppe Facebookprofielen?
Meestal vermelden de pagina's in hun naam ergens de woorden "hulp", "helpen", "delen", of "fortuin". Ze hebben dus namen als "Het fortuin van N-VA " of "De hulp van Dries ".
De afbeeldingen die gebruikt worden, zijn afkomstig van de echte profielen van de politici, maar soms licht aangepast met bewerkingssoftware of artificiële intelligentie.
De oplichters vergissen zich soms. Zo heeft een nepprofiel van Vlaams Belang-politica Barbara Pas als omslagfoto een afbeelding van premier Bart De Wever (N-VA).
Heel wat pagina's bevatten opvallende fouten in de namen van de politici waarvan ze de identiteit stelen. Zo bestaan er van Vlaams Belang-kamerlid Britt Huybrechts neppagina's met namen als "Bretts Hulp " en "De hulp van Hugh Brecht ". Een vals profiel van Francesca Van Belleghem wordt dan "Het fortuin van Beilegem ". En VB-politicus Bart Claes vinden we terug als "Het fortuin van Kleis ".
Dergelijke 'fouten' kunnen bedoeld zijn om detectie door de betrokken politici te omzeilen.
Conclusie
Op Facebook vinden we tientallen profielen terug met namen die verwijzen naar de partijen N-VA en Vlaams Belang of naar hun parlementsleden. De profielen contacteren volgers van de partij of de politicus en proberen hen naar een WhatsApp-groep te lokken met "exclusief nieuws" en beleggingsadvies.
Die WhatsApp-groep blijkt aangestuurd vanuit Duitsland, en foto van de beheerder is gemaakt met artificiële intelligentie.
Woordvoerders van de partijen N-VA en Vlaams Belang bevestigen ons dat het om nepprofielen van oplichters gaat.
Dat dergelijke WhatsApp-groepen een initiatief van de politieke partijen N-VA of Vlaams Belang zouden zijn, beschouwen we daarom als onwaar.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Deze factcheck werd geschreven op basis van de informatie die beschikbaar is op het tijdstip van publicatie. Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network (IFCN) en van het European Fact-Checking Standards Network (EFCSN ).
