Daders en slachtoffers van misdrijven zouden vaker het gesprek moeten aangaan, want dat kan een grote meerwaarde hebben voor beide partijen. Dat zegt advocaat John Maes, naar aanleiding van het gesprek tussen de moeder van de 11-jarige Fabian, die deze zomer werd doodgereden in een Brussels park, en de agent die achter het stuur zat.
Advocaat John Maes pleit voor meer gesprekken tussen dader en slachtoffer: "Kan heel veel goeds doen"
Ann Willems
Gepubliceerd:
Afgelopen oktober raakte bekend dat de moeder van Fabian een ontmoeting wilde met de agent die haar zoon aanreed. Het zou haar gemoedsrust bezorgen, klonk het toen. Recent heeft die ontmoeting plaatsgevonden. "Het gesprek heeft een uurtje geduurd en is sereen verlopen", aldus advocaat Sven Mary gisteren. "We hopen dat er antwoorden op enkele vragen zijn gekomen."
Het gesprek vond plaats zonder magistraten of onderzoeksrechter en maakt geen deel uit van het onderzoek. De advocaten konden het gesprek wel via video volgen.
Herstelbemiddeling gebeurt zelden
Het is een voorbeeld van iets wat volgens advocaat John Maes veel vaker zou mogen gebeuren. In De Afspraak benadrukt hij dat persoonlijke ontmoetingen tussen dader en slachtoffer veel kunnen opleveren, ook los van het juridische proces. "Het gebeurt niet zo vaak, maar het is lovenswaardig", vindt hij.
Ons strafrecht is een schuldstrafrecht: partijen staan letterlijk en figuurlijk tegenover elkaar. Na een proces blijven vaak veel vragen onbeantwoord, omdat justitie zich richt op feiten en schuld, en niet op de vragen die slachtoffers écht bezighouden.
Een slachtoffer wil weten: wat heeft je gedreven? Waarom heb je dat gedaan? Wie ben je? Heb je er spijt van? Een een-op-een gesprek kan daarbij heel veel goeds doen
John Maes, advocaat
Slachtoffers willen daarom soms de dader ontmoeten, zegt Maes. "Een uitspraak of gevangenisstraf herstelt nauwelijks iets. Het strafrecht polariseert. Ons schuldsysteem is zwart-wit en laat weinig ruimte voor de grijze zones. Een slachtoffer wil weten: wat heeft je gedreven? Waarom heb je dat gedaan? Wie ben je? Heb je er spijt van? Een een-op-een gesprek kan dan heel veel goeds doen."
Toch gebeurt zo’n herstelbemiddeling zelden. Advocaten en betrokkenen zijn vaak terughoudend uit angst dat een gesprek of excuses als een schuldbekentenis worden gezien en het proces beïnvloeden. Volgens Maes laat de wet het nochtans toe. "Magistraten zouden er meer werk van moeten maken om het te gebruiken. Ze kunnen er bovendien de rechtbanken mee ontlasten. Het is een win-winsituatie."
Zaak-Sanda Dia
Dat een spijtbetuiging naast (of in) een rechtszaak kan, bewijst volgens hem de zaak-Reuzegom. Tijdens dat proces werd door de daders spijt uitgedrukt, ook al werden sommige feiten betwist. "Mensen vragen zich dan af: hoe kan je spijt hebben en tegelijk bepaalde feiten betwisten? Maar het kan wel. Je kan zeggen: ‘Ik heb spijt van wat er gebeurd is. Dat had niet mogen gebeuren. We hadden slimmer moeten zijn.’ Tegelijk kun je nog altijd je onschuld voor bepaalde feiten benadrukken."
"Tijdens elke pauze moesten we door een lange gang, met aan de ene kant de familie van Sanda Dia en aan de andere kant wij met alle betrokkenen. Ik zei toen: waarom niet de tafels uit die kamers halen, in de gang zetten en iedereen eromheen laten zitten? Met respect voor elkaar, luisteren naar elkaar en zeggen wat je te zeggen hebt."
