Het is exact 50 jaar geleden dat de abdij van Sint-Truiden vernield werd door een enorme brand. Op dinsdag 9 december in 1975 liep het mis. De jongens van de toenmalige jongensschool waren druk bezig met het afleggen van hun examen toen er rond 9 uur brand uitbrak in de school. Als bij wonder zijn er die dag geen slachtoffers gevallen, maar het stadsbeeld van Sint-Truiden was voorgoed veranderd. Een brandweerman, een leerkracht en een omstaander blikken terug op deze donkere dag uit de geschiedenis van Sint-Truiden.
Exact 50 jaar geleden verwoestte een brand de abdij van Sint-Truiden: "De stad werd onthoofd"
Noa Sneyers
Gepubliceerd:
Sint-Truiden heeft altijd bekendgestaan als de stad met de 3 torens. De toren van het Belfort, de toren van de Onze-Lieve-Vrouwekerk en de toren van de abdij. Al is het uitzicht van die laatste toren drastisch veranderd tijdens de brand in 1975. De abdij deed toen ook dienst als jongensschool. De brand zou ontstaan zijn in een van de slaapzalen van het internaat, maar een precieze oorzaak van de brand is nooit ontdekt.
De gebeurtenis staat diep in het collectieve geheugen van vele Truienaars gegrift. Zeker in dat van brandweerman Jean-Paul Mathijs. De brand in de abdij was zijn vuurdoop, de eerste opdracht van zijn carrière.
"Ik was toen 17 jaar oud en werd op de kazerne in Brustem opgeleid om branden van vliegtuigen te blussen. Toen we vernamen dat de abdij in brand stond, bleef ik achter op de kazerne. Ik was tenslotte nog maar enkele maanden in opleiding."
Ik wist niet wat ik zag, zo groot was de brand
Jean-Paul Mathijs, brandweerman
"Het werd al snel duidelijk dat er versterking nodig was", zegt Jean-Paul. "Er kwamen brandweerkorpsen aan uit Luik, maar ze kenden de weg niet. Uiteindelijk heb ik hen de weg getoond in de binnenstad en toen we de abdij bereikten, wist ik niet wat ik zag. De brand was zo groot dat er gevreesd werd dat het vuur zou overslaan op de rest van de stad."
Ondanks de weinige ervaring die hij had, hielp Jean-Paul waar hij kon. Hij bevond zich zelfs even in de brandende abdij om nog spullen te redden. "Op een gegeven moment moesten we ons terugtrekken, omdat het vuur zich boven onze hoofden verspreidde via het plafond. Dat is nooit een goed teken. We hebben echt moeten lopen voor ons leven."
Enkele archiefbeelden van de verwoestende brand:
Bevroren schouders
Er zat daarna niets anders op dan het vuur van buitenaf te bestrijden. "Telkens wanneer er een helikopter passeerde om water te droppen, moesten we onze rug krommen tegen de impact, want niet enkel de abdij, maar ook alle brandweerlieden rondom kregen de volle lading. Als je niet genoeg bij het vuur stond, vormde er ijs op je schouders omdat we nat waren en het zo koud was buiten. Op dat moment voelde ik er niets van door alle adrenaline."
Jean-Paul Mathijs vertelt hoe hij de abdijbrand beleefde
Vlak achter de brandweerlui stonden de Truienaars te kijken naar de verwoestende brand. Chris Stevens was er die dag bij. "We stonden heel dicht bij de abdij. Vanaf de apotheek en de juwelier, die er nog steeds zijn, stonden we toe te kijken. Dat zou vandaag de dag niet meer mogelijk zijn."
Dit was een deel van de ziel van Sint-Truiden dat instortte
Chris Stevens, ooggetuige
"Wanneer we hoorden dat de brand dreigde over te slaan op de Plankstraat ben ik zonder na te denken met een paar anderen naar de dekenij gespurt. Het archief van de Onze-Lieve-Vrouwekerk bevond zich daar en we wilden voorkomen dat al die waardevolle spullen verloren zouden gaan", vertelt Chris.
"We hebben een ketting gevormd vanaf de zolder tot op de straat om zoveel mogelijk spullen te redden van de vlammen. We zaten achteraf helemaal onder het roet. Maar wat konden we anders? Dit was een deel van de ziel van Sint-Truiden dat instortte. De verslagenheid was zo groot, maar toch wou iedereen helpen op eender welke manier."
Stad werd onthoofd
Chris is nog steeds opgelucht dat alle leerlingen levend en wel uit de school zijn kunnen ontsnappen. Leerkracht Flor Vanroye hield die dag toezicht tijdens een examen van de klas van het 5e jaar. "Ik zat op het gelijkvloers, vlakbij het bureau van de directeur, dus we waren redelijk snel op de hoogte van de brand. Ik dacht eerst nog dat het maar een kleinigheid was en vroeg mij af of het wel de moeite was om de examens daarvoor te onderbreken. Een uur later stond alles in de fik. De stad werd onthoofd toen de spits van de abdijtoren, de sterkste van de 3 torens van Sint-Truiden instortte."
Chaos en ongeruste ouders
"Het vuur was indrukwekkend en schrikwekkend tegelijkertijd", zegt Flor. "We wisten dat alle leerlingen veilig uit het gebouw waren geëvacueerd, maar door alle chaos hebben we de leerlingen niet meer kunnen verzamelen op straat. Bij de ouders heerste veel ongerustheid. Het was toen nog maar een jaar geleden dat er 23 doden vielen bij een brand op een internaat in Heusden-Zolder. Dat de examens net begonnen waren, is onze redding geweest. Daardoor zat iedereen in de klas en konden de leerkrachten de leerlingen tijdig naar buiten begeleiden."
Krijgt de abdijtoren ooit weer een spits?
Na de brand is de torenspits van de abdijtoren nooit meer opgebouwd, al is er wel een uitkijkplatform voor in de plaats gekomen. De toren zelf is ondertussen toe aan een restauratie, want eerder dit jaar brokkelden er al wat stenen af. Plannen voor een nieuwe torenspits zijn er momenteel niet. Het zou een technisch huzarenstuk zijn om dat te realiseren en bovendien ook te duur, klinkt het bij schepen van Monumentenbeheer Mieke Claes en burgemeester Ludwig Vandenhove. Ze vinden het wel erg belangrijk om de restanten van de toren te onderhouden. Naast subsidies zal de stad 1,2 miljoen euro in de restauratie pompen.
Herdenkingsmoment met lichtprojectie
Vanavond vindt er een herdenkingsmoment plaats op de abdijsite. Er zullen onder andere archiefbeelden van de brand en interviews met ooggetuigen getoond worden op de muur van de abdijtoren. Met speciale licht- en vuureffecten zal de torenbrand ook nagebootst worden.
Het moment dat de toren van de abdij het begaf:
Regionaal nieuws uit Limburg
Gepubliceerd:
