Werklozen die geen job zoeken, krijgen sneller sanctie 

Vlamingen die werkloos zijn, moeten zich verplicht inschrijven bij arbeidsbemiddelaar VDAB en aantonen dat ze actief op zoek zijn naar werk. Wie dat niet doet, riskeert een sanctie. De Vlaamse regering heeft nu beslist dat VDAB sneller sancties moet geven. 

Vandaag is de regel dat wie na een eerste gesprek de afspraken niet volgt, formeel een document moet ondertekenen dat hij zich aan de afspraken zal houden. Dat gaat over sollicitatieopdrachten, maar ook het bijwonen van jobbeurzen en initiatiedagen.

Doet de werkzoekende dat opnieuw niet, dan volgt een "ultiem" document. Worden de afspraken dan opnieuw niet opgevolgd, dan riskeert hij of zij een sanctie. 

Van 2 ondertekende documenten om een werkzoekende op zijn plichten te wijzen gaat het nu naar 1. De werkzoekende krijgt voortaan dus slechts 1 kans om zich te herpakken. 

"Met deze maatregel willen we sneller bijsturen. We willen hiermee tot een gedragsverandering komen. Wie werk zoekt, moet dat engagement ook waarmaken. Dit is geen straf, maar net een duwtje in de rug om mensen aan de slag te helpen", zegt minister van Werk Zuhal Demir (N-VA). 

"Deze beslissing geeft ons meer slagkracht om sneller op de bal te spelen bij de kleine groep werkzoekenden die de kantjes ervan aflopen", zegt Wim Adriaens van VDAB.

"Onze focus ligt uiteraard op de begeleiding naar werk. Onze bemiddelaars geven werkzoekenden kansen, maar we verwachten ook wel dat ze die grijpen. Doen ze dat niet, dan moeten we streng zijn."

Tijdens de eerste 6 maanden van dit jaar gaf VDAB ongeveer 5000 sancties. Meestal gaat het om tijdelijke sancties, waarbij de uitkering voor een enkele maanden geschorst of verlaagd wordt. 

De maatregel moet er ook voor zorgen dat de VDAB, dat tegen 2028 80 miljoen euro moet besparen, kan focussen op de kerntaken, zegt Demir.

"De verstrenging zal ook de administratieve werkdruk bij de 1.800 VDAB-bemiddelaars verlagen. Doordat er minder tussenstappen en waarschuwingen nodig zijn, kunnen zij hun tijd en energie richten op hun kerntaak: mensen effectief naar werk begeleiden en uitkeringen omzetten in lonen."

De beslissing van de regering past in een breder plan om mensen sneller aan het werk te krijgen nu vanaf januari de werkloosheid in de tijd beperkt wordt.

Werkzoekenden kunnen dan nog maximaal 2 jaar een werkloosheidsuitkering krijgen. Voor veel Vlamingen die al lang werkloos zijn, heeft dat meteen impact: wanneer er niets wijzigt aan hun situatie, zullen in de eerste helft van volgend jaar ongeveer 28.000 werkzoekenden hun werkloosheidsuitkering verliezen.

VDAB heeft de afgelopen maanden veel werklozen proactief geïnformeerd en organiseert extra jobbeurzen. 

De regering neemt ook maatregelen die onrechtstreeks meer mensen aan werk moet helpen. Vanaf 1 januari gaan bijvoorbeeld ook de strengere Vlaamse regels voor arbeidsmigratie in. Laaggeschoolde migranten van buiten de EU zullen geen arbeidsvergunning meer krijgen. Demir wil zo dat er meer jobs beschikbaar zijn voor laaggeschoolde Vlamingen. 

De socialistische vakbond ABVV reageert misnoegd op de snellere sancties voor werkzoekenden die zich niet aan de afspraken houden. "Dit duwt mensen weg van werk, niet ernaartoe", zegt algemeen secretaris Miranda Ulens. 

Voor de vakbond is de "straflogica" een "teken van losgeslagen beleid". "Werkzoekenden kunnen vandaag al een sanctie krijgen die langer duurt dan hun resterend recht op uitkering. Nog meer controle op controle lijkt misschien daadkrachtig, maar lost de competentie-mismatch op onze arbeidsmarkt niet op", zegt Ulens.

"Hardere sancties brengen niemand dichter bij duurzame tewerkstelling, ze duwen mensen weg. Dit creëert stress, uitsluiting en precaire keuzes, terwijl de VDAB minder middelen krijgt om te doen wat werkt: mensen begeleiden naar degelijk werk."