Graafwerkers ontdekken restanten van oude stadspoort Hamont-Achel: "Jammer dat werken niet werden stilgelegd"

Bij de werken om een netwerk voor glasvezeltoepassingen uit te rollen, is men de laatste dagen volop bezig met graafwerken in het centrum van Hamont. Vrijdag rond het middaguur stootten de graafwerkers op een onverwachte ontdekking: de oude stadspoort van Hamont-Achel.

Luk Van de Sijpe, lid van de Heemkundige Kring, liep toevallig langs de Stadsstraat toen de restanten opdoken. "Ik heb de werfleider aangesproken; die dacht eerst dat het een kelder was. Het gaat om een deel van de oorspronkelijke Achelpoort, een metselwerk dat vermoedelijk dateert uit de eerste fase van Hamont, waarschijnlijk midden de 14e eeuw."

De Achelpoort had zowel een economische als een militaire functie, vertelt Van de Sijpe. "Hamont was in de vroege middeleeuwen een kleine stad met 350 inwoners en 2 stadspoorten. Om het stadje binnen te komen, moest je via de poort, ook als je goederen bij had om te verkopen. Dan moest je aan de poort een som geld betalen; daarna mocht je pas binnen."

"De poort diende ook om de stad te verdedigen in perioden van oorlogen of plundertochten. Dan kon men de poort sluiten, zodat niemand nog binnen kon." In de 16e eeuw werd een nieuwe poort gebouwd.

De restanten van de Achelpoot bleven niet lang zichtbaar. Al na een paar uur werd de sleuf weer dichtgemaakt en gingen de arbeiders verder met de werkzaamheden. De werken hebben onvermijdelijk schade berokkend aan de oude stenen, maar volgens Van de Sijpe zijn de stenen nog in goede staat.

"Ik heb melding gemaakt bij de dienst Onroerend Erfgoed, maar het is een spijtige zaak dat daar verder niets mee gebeurt. 10 jaar geleden werden werken nog stilgelegd bij grote vondsten en kwam een archeoloog alles in kaart brengen. Dat gebeurt de laatste jaren niet meer. Het is een gemiste kans om het verleden van onze gemeente verder te documenteren."

Schepen van Erfgoed Guy Joosten (CD&V plus) begrijpt de reactie van Van der Sijpe. Ook hij betreurt dat de werken niet werden stilgelegd. "Wij als stadsbestuur weten ongeveer waar die restanten liggen, maar uiteraard weten die arbeiders dat niet en zijn zij zich ook niet bewust van de historische waarde. Zij stoten elke dag op gesteenten. Normaal gezien is de aannemer verplicht om de werken stil te leggen. Dat is hier helaas niet gebeurd."

"Als er op die plaats werken gebeuren in opdracht van de stad, of iemand een bouwvergunning wil aanvragen op die plaats, zal er altijd eerst archeologisch vooronderzoek gebeuren", gaat de schepen verder. "Dan kunnen we de aannemer waarschuwen dat daar restanten kunnen liggen van de stadspoorten. Deze werken werden niet uitgevoerd in opdracht van de stad, dus volgen wij die ook niet op. Als we dit op voorhand hadden geweten, hadden we de aannemer wel kunnen verwittigen."

Het is een probleem waar de stad al langer tegenaan loopt. "Het is niet de eerste keer dat er restanten worden blootgelegd van de stadspoorten. We hollen altijd achter de feiten aan. Idealiter zouden we prospecties moeten doen om de ligging van de stadspoorten in kaart te brengen. Dat zou veel onduidelijkheid wegnemen. Maar daar zijn momenteel nog geen plannen voor", zegt de schepen nog.