Archeologen ontrafelen mysterie van 100 kuilen in Gent: "3.000 jaar geleden was hier een nederzetting"

Al bijna 20 jaar lang zijn er regelmatig archeologen aan het werk aan The Loop in Gent. Ze doen er voorbereidende opgravingen, voor er bouwwerken starten. Op de site groeit een nieuw stadsdeel. "We hebben bij tientallen opgravingen doorheen de tijd intussen een gebied van bijna 40 hectare kunnen onderzoeken", zegt archeoloog Johan Hoorne. 

Bij die opgravingen dook in één gebied, van 5 hectaren, iets mysterieus op. "We hebben er meer dan 100 kuilen gevonden uit de bronstijd, verspreid over het terrein. Normaal gezien wijzen ze op de aanwezigheid van een nederzetting, maar we vonden geen sporen van gebouwen terug." 

De vondsten zorgden voor veel nieuwsgierigheid bij archeologen. Eerder waren er immers ook al urnenvelden gevonden. Ook die verraadden menselijke aanwezigheid. Wat was hier precies aan de hand? Vlaanderen besliste dat De Logi & Hoorne, het bedrijf dat de meeste opgravingen uitvoerde, steun kreeg voor een syntheseonderzoek om een verklaring te zoeken. 

"We vonden in de kuilen typisch afval dat te linken valt aan nederzettingen en menselijke aanwezigheid. Het gaat onder meer om aardewerk uit klei van de verder gelegen Blandijnberg in Gent. Dat is jonger dan de kuilen zelf, omdat het om afval gaat dat gedumpt is. We zien er fragmenten die dateren uit de late bronstijd (1.200 tot 800 voor Christus)."

De archeologen zien op andere soortgelijke sites meestal paalgaten, hier ontbraken de sporen. "We hebben een nauwkeurige chronologie opgesteld en internationaal onderzoek bekeken om te proberen achterhalen wat hier echt aan de hand is." 

De kuilen bevonden zich rond lege ruimtes. In Frankrijk was er eerder ook zo'n vreemde site opgedoken. "Daar poneerden de onderzoekers dat er net op die lege plekken woonstalhuizen met vee stonden. Ze namen er bodemstalen en zagen er verhoogde fosfaatwaarden. Die wijzen op dierenmest en dus op het feit dat er langere tijd dieren gestald stonden." 

Het syntheseonderzoek vermoedt dat de these ook voor Gent opgaat. "We denken dat er niet met palen is gebouwd die diep in de grond zijn geslagen. Mogelijk gebruikten ze ondiepe fundamenten en liggende balken. Het verklaart waarom enkel de kuilen er nog zijn."

De onderzoekers gaan er nu vanuit dat er 4 eeuwen, tijdens de late bronstijd, een nederzetting was op de site. "Wat er niet meer terug te vinden was, is eigenlijk de allerbelangrijkste vondst." 

Aan de opgravingen op The Loop kunnen de archeologen geen fosfaatmetingen meer doen, omdat de gronden er intussen bebouwd zijn. "Toch is dit een heel belangrijke studie. Ook elders in Vlaanderen zijn er vergelijkbare plekken, of zullen er nog zo opduiken. Het is dan goed om meteen ook goed op de kuilen te letten en metingen uit te voeren", zegt Hoorne.  

Ook bij eigen vooronderzoeken zal het archeologiebedrijf nog meer aandacht hebben voor de kuilen. Er is, overigens, ook nog altijd een andere hypothese die onwaarschijnlijker is. Daarbij zijn de teruggevonden kuilen een onderdeel van een speciale activiteitenzone, bijvoorbeeld een pottenbakkerij die zich wat verder van de nederzetting bevond. 

Hoorne benadrukt dat de site meer geheimen zal prijsgeven. "Het is een verhoogd gebied langs de Leie dat altijd in trek is geweest bij de mens. We vinden hier sporen terug van de eerste jager-verzamelaars tot de Tweede Wereldoorlog. Er zit eigenlijk een volledige tijdsband in de grond, dat is voor Vlaanderen wel uniek."