"Als Europa de bevroren Russische tegoeden steelt, kan Moskou dat als een aanleiding voor oorlog zien." Dat zegt voormalig Russisch president en huidig vicevoorzitter van de Russische veiligheidsraad Dmitri Medvedev vandaag op Telegram. Het is niet de eerste keer dat hij zo'n spierballentaal gebruikt als het over Europa gaat. Hoe serieus moeten we dat nemen?
Voormalig Russisch president Medvedev spreekt opnieuw dreigende taal tegen Europa: hoe serieus moeten we dit nemen?
Trees Vanhoutte
Gepubliceerd:
Tijdens zijn presidentschap tussen 2008 en 2012 werd Medvedev nog gezien als de liberale hervormer die de banden tussen Rusland en het Westen wilde verbeteren. Hij sloot een ontwapeningsverdrag met Barack Obama en bracht Rusland na 18 jaar onderhandelen in de Wereldhandelsorganisatie. Met bezoeken aan Silicon Valley en toespraken over samenwerking gaf hij zichzelf een modern imago.
Maar na zijn terugkeer als premier in 2012 en zijn latere benoeming tot vicevoorzitter van de Veiligheidsraad, een grotendeels ceremoniële functie, veranderde zijn toon drastisch. Sinds de inval van Rusland in Oekraïne gebruikt Medvedev zijn sociale media – met name Telegram – vooral om Europa te provoceren. Westerse leiders noemt hij systematisch "schurken" en hij beschouwt Oekraïne integraal als onderdeel van Rusland.
Medvedev suggereert ook herhaaldelijk dat Moskou nucleaire wapens zou kunnen inzetten. Hij verwijst daarbij naar het "Dead Hand"-systeem, een automatische vergeldingsoperatie uit de Koude Oorlog. Het leidde ertoe dat de Amerikaanse president Donald Trump eerder dit jaar 2 nucleaire onderzeeërs verplaatste nadat Medvedev gesuggereerd had dat de VS op de rand van een oorlog stond.
De radicale stem van het Kremlin
Volgens voormalig VRT NWS-journalist en Ruslandkenner Jan Balliauw moet Medvedev vooral gezien worden als de radicale stem van het Kremlin. "Hij heeft in het verleden al vaak gedreigd. Het is niet omdat hij de voormalige president is, dat hij ook instaat voor het huidige beleid. Zijn geloofwaardigheid is enorm ondergraven en zelfs totaal van de pot gerukt", zegt Balliauw.
Zijn geloofwaardigheid is totaal van de pot gerukt
Ruslandkenner Jan Balliauw over Medvedev
Hij wijst er ook op dat Medvedev geregeld provocerende uitspraken doet, zoals recent nog over Ursula von der Leyen en Kaja Kallas, die hij de dood toewenste. "Hij speelt de rol van provocateur, maar het is zeker niet iemand die we moeten vertrouwen als het gaat om het Russische beleid."
"Psychologische oorlogsvoering"
Balliauw benadrukt wel dat Rusland er een gewoonte van maakt om aan psychologische oorlogsvoering te voeren. "Ze willen de Westerse bevolking angst aanjagen. Denk bijvoorbeeld aan de drones die de afgelopen maanden Europa teisterden. Uit de voorbije 4 jaar weten we dat Rusland heel vaak dreigt, maar uiteindelijk niets doet."
Zo dreigde Moskou dat het zou terugslaan als de VS langeafstandsraketten aan Oekraïne leverde, maar dat gebeurde uiteindelijk niet. "We zien een patroon van dreigementen, maar uiteindelijk worden ze niet uitgevoerd. Het doel is ons angst aan te jagen, zodat we doen wat zij willen."
Balliauw verwacht wel dat Rusland zal reageren als Europa de Euroclear tegoeden daadwerkelijk zal gebruiken. "Belgische bedrijven in Rusland zullen gevolgen voelen, misschien worden ze genationaliseerd of opgedrongen aan Russische overnemers. Maar tot echte militaire escalatie zal dit niet leiden. Dat zal eerder om hybride-oorlogsvoering gaan, zoals cyberaanvallen en angstzaaierij."
Uitspraken van Poetin zijn belangrijker
Belangrijker dan de uitspraken van Medvedev, zijn die van het Kremlin zelf. Poetin zei eergisteren nog dat "als Europa oorlog wil, dat Rusland daar klaar voor is". Volgens Balliauw is dat een veel belangrijker dreigement.
Bovendien zei Poetin tijdens een interview met de Indiase televisie vandaag dat "de volledige Donbas en Novorossiya volledig onder Russische controle zullen komen". "Novorossyia" is een historische benaming uit de tijd van het Russische Rijk voor de gebieden in het zuiden van het huidige Oekraïne, langs de Zwarte Zee en de Krim. Het werd in de 18e eeuw door Rusland veroverd en gekoloniseerd, en de term wordt nu door Poetin opnieuw gebruikt om de oorlog tegen Oekraïne te legitimeren.
"Daarmee geeft hij eigenlijk aan dat hij niet zal ophouden. Hij wil de volledige controle over Oekraïne. Hij verlegt zijn doelen alsmaar verder. Als hij ziet dat hij de Donbas kan krijgen, dan stopt het niet bij Donetsk en Loegansk. Uiteindelijk kan het zelfs tot Kiev gaan", zegt Balliauw. "Dat is precies waar Oekraïne al die tijd voor waarschuwt: toegeven aan Poetin betekent hem aanmoedigen om nog meer op te eisen, omdat hij ziet dat hij ermee wegkomt."
