Een historische Chappe-telegraaf uit Sint-Gillis-Waas is opgenomen in de Topstukkenlijst van Vlaanderen. De telegraaf was het eerste telecommunicatiesysteem dat via seintekens een snelle en betrouwbare visuele communicatie over lange afstanden mogelijk maakte. De Chappe-telegraaf uit Sint-Gillis-Waas is het enige exemplaar ter wereld dat nog in goede en originele staat bewaard bleef.
Kanton Sint-Gillis-Waas
Historische Chappe-telegraaf uit Sint-Gillis-Waas wordt Vlaams topstuk: "Enig exemplaar ter wereld in originele staat"
Moonray Grunewald
Gepubliceerd:
De Chappe-telegraaf is een optische telegraaf of semafoor en werkt dus niet met morsecode of een elektrische verbinding. Het toestel bestaat uit een verticale ladder met aan de bovenzijde een mobiele dwarsbalk waaraan aan beide uiteinden beweegbare vleugels werden gemonteerd.
"De onderdelen konden autonoom in verschillende configuraties worden gezet, waardoor ongeveer 256 signalen gevormd konden worden", zegt schepen van Erfgoed Denis D'hanis (N-VA). "Om een semafoorverbinding of -lijn te vormen, werden de semaforen op vrij grote afstand van elkaar opgesteld op kerktorens, heuvels en andere verhoogde posities in het landschap."
Vlaamse Topstukken?
De Vlaamse Topstukken is een lijst van objecten die door hun uitzonderlijke historische, cultuurhistorische, archeologische, wetenschappelijke of artistieke betekenis als zeldzaam en onmisbaar beschouwd worden.
De toevoeging aan de lijst betekent dat er enkele speciale maatregelen gelden. Zo mag een Topstuk geen fysieke ingreep ondergaan zonder voorafgaande toestemming. En mag het object Vlaanderen niet verlaten zonder goedkeuring, zelfs niet voor bruikleenovereenkomsten.
Schakel in verdediging tegen Engelse aanval
Tussen 1794 en 1855 bestond in Frankrijk, en in de door Frankrijk bezette gebieden, een netwerk van Chappe-telegrafen. Dat was nodig om de territoriale eenmaking van Frankrijk waar te maken tijdens de Franse revolutie en daarna.
De Wase telegraaf zelf stond van 1809 tot 1810 op de toren van de toenmalige kerk van Sint-Gillis-Waas en maakte deel uit van de lijn van Antwerpen naar Vlissingen. Het toestel speelde een belangrijke rol in de plannen van de Franse keizer Napoleon Bonaparte om zijn rijk te verdedigen tegen een Engelse aanval.
Het vinden van nieuwe elektrische toepassingen in de loop van de 19e eeuw leidde ertoe dat vanaf 1855 de optische telegrafen vervangen werden door elektrische.
Enige bewaard exemplaar
Van de ongeveer 500 Chappe-telegrafen wereldwijd is die uit Sint-Gillis-Waas het enige bewaard gebleven exemplaar. Vandaag is het toestel in het bezit van de Koninklijke Oudheidkundige Kring van het Waasland (KOKW).
"Ik ben bijzonder blij dat dit nu een Vlaams topstuk is geworden", zegt schepen D'hanis. "Onze diensten en onze stuurgroep Erfgoed bekijken nu wat wij rond dit uniek erfgoed, dat nu Vlaams topstuk is, kunnen doen."
Regionaal nieuws uit Oost-Vlaanderen
Gepubliceerd:
