Verbieden heeft weinig zin, begeleiden wel. Volgens Mediawijs-expert Andy Demeulenaere draait het bij jonge kinderen om duidelijke afspraken én veel praten over hun schermgebruik. Hij geeft ouders deze 5 tips naar aanleiding van een nieuw rapport van de Hoge Gezondheidsraad. "Op jonge leeftijd is controle gemakkelijk."
1. Praat met je kind
Misschien wel de belangrijkste tip volgens Demeulenaere. "Het is belangrijk om interesse te tonen in wat je kinderen doen op hun apparaten. Zo leer je hen niet alleen beter begrijpen, maar bouw je ook vertrouwen op voor wanneer er effectief problemen zouden opduiken", legt hij uit.
Wat voor kinderen interessant of amusant is, is dat niet noodzakelijk voor de ouders. "En dat is doodnormaal", zegt hij. "Die cultuurverschillen moet je blijven verkennen. Hoe later je hun schermgedrag en interesses leert kennen, hoe moeilijker het wordt om op een comfortabele manier het gesprek aan te gaan."
2. Maak duidelijke afspraken
Die tip geldt des te meer naarmate je kind ouder wordt. "Op jonge leeftijd is controle gemakkelijk. Een simpel spelletje op de tablet kan je makkelijk in de gaten houden. Bij smartphones of videogames op de spelconsole wordt het moeilijker", legt hij uit.
Kinderen hebben in het algemeen duidelijke afspraken nodig voor een goede ontwikkeling. "Zulke regels hebben een preventief effect: kinderen raken gewend aan grenzen, krijgen wel autonomie, maar geen onbeperkte vrijheid, en leren stap voor stap hoe ze zichzelf kunnen begrenzen. Daarom is het cruciaal om daar vroeg genoeg over in gesprek te gaan."
Voorbeelden van afspraken: voer een vast gsm-moment in per dag of verbied de smartphone in de slaapkamer.
3. Geef het goede voorbeeld
Het spreekt allicht voor zich, toch is zelf een goed voorbeeld stellen volgens Demeulenaere belangrijk. "Als je voortdurend achter je laptop zit terwijl je je kinderen vraagt hun scherm weg te leggen, ontstaat er verwarring."
"Tegelijk hoeft schermgebruik in het bijzijn van je kind niet negatief te zijn. Voor een goede ontwikkeling heeft een kind 2 zaken heel duidelijk nodig: voldoende beweging en voldoende betekenisvol contact met ouders en leeftijdsgenoten. Als je samen met je kind een bepaald apparaat of medium gebruikt om zinvol met elkaar in interactie te gaan, dan is dat volstrekt in orde en positief voor diens ontwikkeling."
4. Kijk genuanceerd naar schermtijd
"Hoeveel tijd je kind achter een scherm spendeert, is niet het belangrijkste, wel wat ze doen op dat moment en vooral: wat ze nog doen naast het schermgebruik", zegt Demeulenaere. "Niet alles aan digitale media is negatief. Het hangt in grote mate af van hoe je kind zelf is als persoon."
"Sommige kinderen spelen nu eenmaal veel liever buiten en hebben weinig interesse in schermen. Andere kinderen zijn gevoeliger voor stress, raken sneller gefrustreerd of hebben rond hun 12e een kwetsbaar lichaamsbeeld. Voor hen kunnen digitale media negatievere gevolgen hebben." Het komt er dus op neer dat je je eigen kind goed leert kennen, zegt hij, en je aanpak daarop afstemt.
5. Wees mild voor jezelf
Het is belangrijk om mild te blijven volgens Demeulenaere: soms loopt het gewoon mis en je kunt als ouder nu eenmaal niet alles perfect doen. "Denk aan voeding en de voedingspiramide: we weten allemaal welke dingen we beter vermijden, maar dat betekent niet dat je nooit eens een taartje mag eten. Het gaat om een ideaalbeeld waar je naar streeft, niet om strikte perfectie."
"We zijn soms zo gefocust op het voortdurend meten van positieve en negatieve effecten op het welzijn, dat we vergeten dat het soms ook gewoon oké is om wat te hangen, te ontspannen en plezier te maken", voegt hij nog toe. "Opvoeden blijft iets wat je dag per dag doet. Natuurlijk zijn er situaties waarin er echt problemen zijn, maar meestal gaat het om bijsturen, proberen en weer verdergaan."
Bovendien maken de ontwikkelaars van digitale media het ouders allesbehalve gemakkelijk. "De verantwoordelijkheid voor het mediagebruik van kinderen ligt niet bij ouders alleen", benadrukt hij. Ook technologiebedrijven moeten naar gezond gebruik streven.
