"Patiënten weten niet waar ze terechtkunnen": professor gezondheidsrecht wil betere regels voor klachten tegen artsen

De ombudsdiensten van de ziekenhuizen, de Toezichtcommissie, de Orde der Artsen, het Meldpunt Grensoverschrijdend Gedrag, het parket. Het zijn allemaal instanties waar de afgelopen dagen meldingen en klachten zijn binnengelopen over de gynaecoloog uit Tienen wegens mogelijk grensoverschrijdend gedrag.

Die veelheid aan meldpunten, die meestal ook verschillende bevoegdheden hebben, kan het voor een patiënt lastig maken om vragen te stellen bij bepaalde handelingen of ingrepen van een zorgverlener.

"Ik begrijp dat veel mensen niet weten waar ze terechtkunnen", zegt Tom Goffin, professor Gezondheidsrecht (UGent) en voorzitter van de federale commissie Rechten van de Patiënt, in 'De Ochtend' op Radio 1. "De instanties waar je een klacht kan indienen, bestaan vandaag allemaal naast elkaar."

In de eerste plaats zijn de verschillende meldpunten op te delen in 2 groepen, zegt Goffin. "Er zijn instanties waar je terechtkan voor een klachtbemiddeling, zoals ombudsdiensten in ziekenhuizen. Dat betekent concreet dat die gaan proberen om de patiënt en de zorgverlener rond de tafel te krijgen om een oplossing te vinden."

Ze kunnen dus wel bemiddelen, maar geen klacht behandelen. "Stel, een zorgverlener weigert een bemiddeling, dan stopt het daar eigenlijk al. De ombudsdienst kan wel informeren naar andere instanties, maar het is dan jammer genoeg aan de patiënt, het slachtoffer, om zelf naar die andere instantie te stappen.”

"Heel vaak moet je dan ook terug van nul beginnen en je verhaal volledig opnieuw doen, wat voor de patiënt in sommige gevallen zwaar kan zijn", zegt Goffin.

De tweede groep instanties behandelt wel klachten, zoals de Orde der Artsen of de Toezichtscommissie. "Dat zijn instanties waar – als je een klacht indient – een procedure begint te lopen. Er komt een onderzoek, gevolgd door een beslissing en eventueel een sanctie."

Dat die verschillende meldpunten en instanties naast elkaar werken en in beperkte mate samenwerken, is "historisch zo gegroeid", zegt Goffin. "Doorheen de tijd zijn die opgericht over de verschillende politieke niveaus heen, als antwoord op verschillende maatschappelijke gebeurtenissen."

"Zo hebben we het Vlaams Meldpunt Grensoverschrijdend Gedrag sinds begin dit jaar, maar ook de Orde der Artsen (federaal), met wetgeving die dateert uit 1967. De niveaus zijn verschillend en de regelgeving is verouderd. Het is dus niet zo verwonderlijk dat die twee niet vlot op elkaar zijn afgestemd. Dat maakt ook dat die systemen centraliseren en op 1 lijn zetten, niet evident is."

"In het regeerakkoord staat wel dat ze de Orde der Artsen willen hervormen om het systeem efficiënter te maken. Ik hoop dat daar werk van wordt gemaakt, maar uiteraard ook van de andere instanties. Daarnaast kan ook in de ziekenhuizen de communicatie nog een pak beter, zodat je als patiënt weet waar je overal terechtkan."

Om een klacht in te dienen als patiënt, verwijst Tom Goffin naar de website van de FOD Volksgezondheid. "De federale ombudsdienst Rechten van de Patiënt heeft daar een heel duidelijke pagina gemaakt waar we alle mogelijke instanties oplijsten waar je als patiënt een klacht kan indienen." Die vind je hier .

Tot slot benadrukt de professor dat niet elke melding tot een sanctie kan leiden, maar dat het wel een goede zaak is dat zorgverleners meer geconfronteerd zullen worden met hun gedrag.

"Een goede zorgverlener is iemand die ook een correcte houding aanneemt. Maar ook iemand die zichzelf kan bijsturen wanneer hij of zij merkt dat het gedrag niet passend is voor de patiënt."

Intussen zijn tegen de gynaecoloog uit Tienen al een 10-tal strafklachten binnengekomen bij het parket, en zijn er al meer dan 200 meldingen bij het Meldpunt Grensoverschrijdend Gedrag.

De Federale Toezichtcommissie heeft de gynaecoloog voor 8 dagen geschorst en zowel het UZA als het Regionaal Ziekenhuis Tienen hebben hem op non-actief gezet in afwachting van verder onderzoek. De ziekenhuizen stellen zich ook burgerlijke partij in het gerechtelijk onderzoek.