Zal Israël nog welkom zijn op het Eurovisiesongfestival? De kwestie wordt straks besproken op de algemene vergadering van de EBU, de koepel van omroepen achter het Songfestival. De vraag leidt tot hoogspanning en dompelt Eurovisie al enige tijd in een diepe crisis. Alle ogen zijn gericht op Genève, voor wat een van de meest bepalende EBU-bijeenkomsten in de geschiedenis van de organisatie zou kunnen worden.
Vergadering onder hoogspanning: wat beslissen de Eurovisie-leden over Israël?
Gianni Paelinck
Gepubliceerd:
Om te beginnen: of het überhaupt tot een stemming zal komen over de vraag 'Israël op het Songfestival volgend jaar, ja of neen?' is zeer twijfelachtig.
Nochtans zou dat de vraag geweest zijn waarover de EBU-leden hadden kunnen stemmen op een bijzondere algemene vergadering die in november ging plaatsvinden. Die bijeenkomst werd aangekondigd in september, maar werd uiteindelijk geannuleerd nadat er een bestand was bereikt in de oorlog tussen Israël en Hamas.
De "discussie" zal gevoerd worden op de gewone algemene vergadering van de EBU in december, klonk het toen. Van een echte stemming leek plots geen sprake meer. Intussen is het december en zijn de grote bazen of andere vertegenwoordigers van openbare omroepen vandaag en morgen in Genève, Zwitserland, waar de EBU zijn hoofdkwartier heeft.
Vergadering onder hoogspanning: wat beslissen de Eurovisie-leden over Israël?
Stemming
Er zal wel degelijk gestemd worden. Al zal de eerste vraag zijn: moet er eigenlijk wel nog gestemd worden over de deelname Israël?
Dat heeft te maken met de nieuwe spelregels die de EBU onlangs aankondigde. Zo zijn de regels rond televoting op het Songfestival en het campagnevoeren aangescherpt. Hoewel Israël niet genoemd werd in de communicatie daarover, was het overduidelijk dat de wijzigingen een antwoord moeten bieden op de bekommernissen van heel wat landen rond de Israëlische deelname.
Volstaan die veranderingen? Het is daarover dat de EBU-leden zich eerst zullen moeten uitspreken. Is het antwoord bij een meerderheid van de leden 'Ja, de veranderingen volstaan voor ons' (en die kans is vrij reëel), dan is de kous af en wordt een stemming over 'Israël in of uit' meteen vermeden.
Een stemming over Israëlische deelname zal allicht vermeden worden
Mocht het toch tot een stemming over deelname komen, dan nog lijkt een uitsluiting van Israël niet meteen waarschijnlijk. Duitsland (een van de 5 grote geldschieters van Eurovisie) en gastland Oostenrijk zouden in elk geval hun gewicht in de schaal aan het leggen zijn om Israël erbij te houden. De Israëlische omroep KAN is sowieso al volop bezig met de voorbereiding op een deelname.
Wat met Spanje en Nederland? En wat doet België?
Het ziet er op dit moment dus naar uit dat Israël gewoon zal kunnen deelnemen aan het Eurovisiesongfestival volgend jaar in mei, in Wenen.
Dan is het de vraag wat landen als Spanje, Nederland en Ierland zullen doen. Zij hebben eerder gedreigd om zich terug te trekken uit het Songfestival als Israël zou mogen deelnemen, een standpunt dat Spanje onlangs nog herhaalde. Houden ze voet bij stuk?
Een leegloop zou het niet meteen betekenen, maar de consequenties voor Eurovisie zouden toch niet min zijn. Spanje is een van de grote financierders, Nederland heeft een grote fanbasis en Ierland is mederecordhouder qua aantal overwinningen. Een breuk dus in de Eurovisie-familie, en dat voor de verjaardagseditie van 70 jaar Songfestival. Het is ook niet uitgesloten dat andere landen of artiesten zouden volgen.
Een breuk binnen de 70 jaar oude Eurovisie-familie?
Voor ons land worden de Franstalige openbare omroep RTBF en VRT-baas Frederik Delaplace verwacht in Genève. Hoewel RTBF instaat voor de Belgische inzending volgend jaar, zullen de twee omroepen als EBU-lid hun zegje kunnen doen en zullen ze een Belgisch standpunt moeten uitdragen.
De VRT pleit in elk geval al een hele tijd voor een 'debat'. Iets wat kennelijk nog niet gebeurd is (wat bij verschillende omroepen frustratie geeft richting de EBU) en pas zal gebeuren als het straks effectief tot een stemming komt over de Israëlische deelname. Die boodschap zou dus mogen verwacht worden van de Vlaamse openbare omroep op de EBU-vergadering.
De RTBF van haar kant heeft altijd laten weten dat zij de Belgische deelname pas zullen bevestigen na de EBU-vergadering, al is de selectie van een kandidaat wel al grotendeels gebeurd.
Het Songfestival apolitiek?
Voor een deel van het publiek, artiesten, organisaties en omroepen is het een principiële kwestie: een land waarvan de regering door verschillende experts en mensenrechtenorganisaties wordt beschuldigd van oorlogsmisdaden of zelfs genocide, heeft volgens hen geen plaats in de grootste liedjesshow ter wereld.
Het Songfestival is natuurlijk apolitiek. Dat is in elk geval het credo van de organisatie en het is ook deels de realiteit: niet Israël als land of de Israëlische regering zijn lid van Eurovisie, wel de Israëlische openbare omroep. Al vertegenwoordigt de artiest natuurlijk wel een land en een vlag, en wordt de naam van het land afgeroepen tijdens de puntentelling.
Bovendien wordt het Songfestival hoe dan ook gepolitiseerd. Dat is al sinds de eerste editie anno 1956 het geval. Maar in de huidige geopolitieke context zet de kwestie-Israël een turbo op die politisering en dat werpt een schaduw op de wedstrijd en creëert spanningen. Een politisering waar Israël zelf helemaal niet voor terugdeinst.
Denk aan de discussie over de politieke boodschap in de liedjestekst van Israël vorig jaar, waarbij zelfs de Israëlische president ingreep. Of de klacht van de Israëlische omroep dit jaar aan het adres van de Spaanse omroep, omdat de Spaanse commentatoren het hadden aangedurfd feitenlijk te verwijzen naar de oorlog in Gaza. Of Israëlische regeringsagentschappen die mee actief campagne voeren en oproepen om te stemmen op Israël.
De algemene vergadering van de EBU-leden zal daarom hoe dan ook onder hoogspanning staan. Volgens sommigen wordt het zelfs een keerpunt, wat ook de uitkomst zal zijn.
