Europa wil 90 miljard euro vrijmaken voor Oekraïne, door zelf geld te lenen, of door Russisch geld te gebruiken dat door sancties geblokkeerd is bij Euroclear in België. Dat blijkt uit een plan dat de Europese Commissie heeft voorgesteld. Ons land is tegen het gebruik van Russische tegoeden, maar volgens Commissievoorzitter Von der Leyen is wel degelijk tegemoetgekomen aan de meeste bezorgdheden van België.
Europa komt met plan voor Russische tegoeden: "Tegemoetgekomen aan meeste bezorgdheden van België"
Paulien Lambert
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Volgens Europees Commissievoorzitter Von der Leyen kan Oekraïne met deze voorstellen de onderhandelingen voortzetten vanuit een sterkere positie. Tegelijk moeten ze de druk verhogen op Rusland om naar de onderhandelingstafel te komen.
De Europese Commissie stelt voor om ofwel zelf geld te lenen om aan Oekraïne te geven, ofwel Russisch geld te gebruiken, dat door sancties geblokkeerd is in Europa. In totaal wil Europa zo 90 miljard euro vrijmaken voor Oekraïne voor de komende 2 jaar. Oekraïne heeft meer geld nodig, maar de rest moet van andere internationale spelers komen, zegt de EU.
Het plan dat Von der Leyen voorstelt is in feite een wetsvoorstel. Dat moet een juridisch kader creëren om het geblokkeerde Russische geld te gebruiken. Dat geld zit vooral in ons land, bij effectenhuis Euroclear in Brussel.
Waar gaat dit over?
De Europese Unie heeft aan Oekraïne beloofd om geld te voorzien waarmee het de komende 2 jaar de staat draaiende kan houden en de oorlog kan betalen. Oekraïne heeft daarvoor zo'n 140 miljard euro nodig.
De EU is nu op zoek naar dat geld. Een van de opties is om Russisch geld te gebruiken, dat in Europa geblokkeerd staat door sancties tegen Rusland. Het meeste van dat geld, zo'n 185 miljard euro, staat vast in België, bij effectenhuis Euroclear.
België int belastingen op dat geblokkeerde geld, zo'n miljard euro per jaar. Dat bedrag wordt al doorgesluisd naar Oekraïne. Ook de winst die Euroclear zelf op het geld maakt, wordt door Europa afgeroomd en aan Oekraïne gegeven.
Maar de vraag is nu of Europa ook het geld zélf aan Oekraïne zal geven, in de vorm van een lening weliswaar. Oekraïne zou die lening terugbetalen, met geld dat het moet krijgen van Russische herstelbetalingen voor de oorlog.
Ons land is daar tegen. België is bang dat het een probleem zal zijn als Rusland het geld opeens terug moet krijgen. Als Oekraïne het geld dan niet kan ophoesten, zou België blootgesteld zijn aan een enorme schuld tegenover Rusland. Premier De Wever wil daarom dat andere Europese landen mee garant staan om het geld eventueel terug te betalen, als Oekraïne dat niet kan doen.
België tegen
België is ertegen om het Russische geld te gebruiken voor Oekraïne. Volgens ons land is het niet legaal, en houdt het allerlei juridische risico's in.
Von der Leyen benadrukt dat in het huidige voorstel tegemoet is gekomen aan de meeste bezorgdheden van België. Er zitten veiligheidsmaatregelen in, die lidstaten en financiële instellingen moeten beschermen tegen vergeldingsacties van Rusland.
Zo zou er in het voorstel een zogenoemd liquiditeitsmechanisme zitten. Dat moet ervoor zorgen dat er altijd geld ter beschikking is, als Euroclear het geld zou moeten terugbetalen aan Rusland. Dat zou dan van de lidstaten moeten komen, en ook uit het Europees budget.
Maar ons land is nog steeds niet overtuigd. Vanop het kabinet van premier De Wever hoort onze redactie dat België niet onder de indruk is van dit plan, en dat de garanties niet voldoende sterk zijn.
Dat had minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés) vanmorgen bij aankomst op een NAVO-top in Brussel ook al gezegd: "Het plan houdt economische, financiële en juridische risico's in met mogelijk grote gevolgen. Het is niet aanvaardbaar om het geld te gebruiken en ons met die risico's te laten zitten. We hebben het frustrerende gevoel dat we niet gehoord worden."
Ursula von der Leyen benadrukt dat de EU tegemoet komt aan de meeste bezorgdheden van België.
Verder overleg
De discussie over het gebruik van de bevroren tegoeden woedt al een hele tijd. Voor de eerste keer komt de Europese Commissie nu met een concreet wetsvoorstel om het plan ook uit te voeren. Al stellen ze dus ook nog een tweede, alternatieve optie voor om Oekraïne van financiële steun te voorzien: die van de gezamenlijke lening. Het is nu aan de lidstaten om te beslissen wat ze willen doen.
Voor zo'n gezamenlijke lening is er wel unanimiteit nodig. Met andere woorden, alle landen moeten instemmen. Dat wordt waarschijnlijk een moeilijke opdracht, omdat bijvoorbeeld Hongarije eerder al fel gekant was tegen extra steun voor Oekraïne.
Dat is niet het geval voor de optie om het Russische geld te gebruiken. Daarvoor moet een meerderheid van de lidstaten instemmen, die minstens 65 procent van de Europese bevolking vertegenwoordigt. In principe kan dat voorstel het dus halen, ook als België niet akkoord gaat.
Oekraïne heeft het geld nodig tegen het voorjaar van 2026. De EU wil een akkoord over de kwestie bereiken tegen de Europese top van 18 december.
