Sana (25) heeft autisme en wil dokter worden: "Ik wil het tegendeel bewijzen"

We spreken Sana in een rustige ruimte van de universiteit. Ze draagt een koptelefoon rond haar nek, "gewoon voor als het nodig is" en de prikkels haar te veel worden. Voorzichtig, maar met de glimlach deelt ze haar verhaal.

"Heel mijn leven lang hebben ze me fout gediagnosticeerd", vertelt ze. Pas op haar 24e blijkt dat ze autisme en ADHD heeft. "Confronterend", noemt ze die dag. "Het was alsof ik een deel van mijn jeugd opnieuw moest bekijken."

Tegelijk was er ook opluchting. "Ik wist meteen dat het niet mijn schuld was, maar dat ik 'anders' ineenzat. En dat je daarmee kunt leren omgaan."

Sinds de diagnose heeft ze naar eigen zeggen meer vrijheid. "Ik moet minder dingen verbergen", vertelt ze. "Ik mag stimmen (zie kadertje onder). Ik mag mijn speeltje bij de hand hebben waardoor ik minder overprikkeld ben. Ik voel me daardoor minder moe en gewoon meer mezelf."

Door die openheid kan ze makkelijker uitleggen aan haar omgeving wat ze nodig heeft. "Mijn ouders komen uit Iran en mentaal welzijn is daar nog vaak een taboe", vertelt ze. Tegelijk onderlijnt ze de nood van goeie professionele hulp. Die helpen haar ouders om haar situatie beter te begrijpen.

Jaren voor haar diagnose heeft Sana een zelfmoordpoging ondernomen. Daarbij werd ze op de spoedafdeling van het ziekenhuis naar eigen zeggen erg slecht behandeld. Het motiveerde haar om geneeskunde te gaan studeren. "Ik wil aantonen dat ze zoiets op een meer menselijke manier moeten aanpakken."

Geneeskunde studeren is voor Sana een uitdaging. Ze gaat alleen naar de aula als dat verplicht is. In een drukke aula zijn er voor haar te veel prikkels. Ze studeert daarom vooral op zichzelf en vooral tijdens de blokperiode. "Ik functioneer beter onder stress", zegt ze daarover. "Het geeft me focus en motivatie om te werken."

Volgend jaar start Sana aan haar eerste masterjaar. Het grootste struikelblok blijft communiceren met patiënten, iets wat voor haar medestudenten zonder autisme vaak wel vanzelfsprekend is. "Je moet oogcontact maken, empathie tonen en voeling hebben met je patiënten. Die voeling vinden is vaak moeilijk voor mensen met autisme", vertelt ze.

"Hoewel ik emoties kan 'faken' kost dat veel energie en mis ik soms signalen bij patiënten", vertelt ze. "Gelukkig hebben we op school communicatievaardigheden waardoor ik dat kan oefenen." Naar eigen zeggen is ze daar al beter in geworden. "In mijn eerste jaar maakte ik nauwelijks oogcontact, nu doe ik dat met iedereen. Het is een gewoonte geworden."

Sana benadrukt dat "het faken van emoties" niet betekent dat ze geen empathie heeft. "In tegendeel, mensen met autisme hebben juist veel empathie. Het lastige voor ons is het uiten en (h)erkennen van emoties. Dat duurt soms langer bij ons."

Ondanks die moeilijkheden wil ze graag pediatrisch urgentiearts worden. Werken met kinderen verreist een andere manier van communiceren. "Je gebruikt mimiek en lichaamstaal", vertelt ze. "Dat past beter bij wie ik ben en bij mijn sterktes."

Sana weet uit eigen ervaring dat het niet gemakkelijk is om met haar diagnose aanvaard te worden. "Er worden sneller diagnoses gesteld, wat goed is, maar dat betekent niet dat mensen met autisme automatisch probleemloos in de maatschappij kunnen meedraaien. Mensen denken soms dat we minder zouden kunnen. Terwijl we alleen nodig hebben dat de omgeving flexibel is."

Voor Sana is het fundamenteel dat erkend wordt dat psychische kwetsbaarheid even echt is als een fysieke aandoening. En dat niemand mag uitgesloten worden, omdat die 'anders' functioneert. Net daarom wil ze ook arts worden. "Ik wil het tegendeel bewijzen."