Wie is Federica Mogherini, de rector van het prestigieuze Europacollege die voor verhoor is opgepakt?

Federica Mogherini is eerder vandaag door de federale politie voor verhoor opgepakt in Brugge. Daar leidt ze sinds 2020 het prestigieuze Europacollege, waar nieuwe generaties Europese topdiplomaten worden opgeleid.

Mogherini is in ons land blijven hangen nadat ze 5 jaar lang - van 2014 tot 2019 - de Hoge Vertegenwoordiger voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid van de EU was geweest.

Zeg maar de minister van Buitenlandse Zaken van de EU, de functie die momenteel wordt bekleed door de Kaja Kallas uit Estland. 

Mogherini kwam pijlsnel terecht in een van de hoogste Europese functies.

Toen ze werd voorgedragen als opvolger van Catherine Ashton was ze nog maar enkele maanden minister van Buitenlandse Zaken van Italië, in de regering van haar partijgenoot Matteo Renzi van de centrumlinkse Partito Democratico.

Bij haar aanstelling in die functie, in februari 2014, was ze 41 jaar. Ze was de jongste minister van Buitenlandse Zaken in Italië, en de derde vrouw in die functie.

Toch was ze op dat moment al behoorlijk door de wol geverfd. Ze was nog maar een tiener toen ze zich engageerde in linkse bewegingen, om later aan de slag te gaan bij het buitenlanddepartement van de toenmalige Democratici di Sinistra van oud-premier Massimo d'Alema. Op haar 35e zat Mogherini in het Italiaanse parlement, voor de in 2007 opgerichte Partito Democratico.   

In het najaar van hetzelfde jaar 2014 legde Federica Mogherini de eed af als Hoge Vertegenwoordiger voor het buitenlandse beleid van de EU. Ze werd ook vicevoorzitter van de Europese Commissie onder Jean-Claude Juncker.

Haar aanstelling was wel met enige reserve onthaald. Er werd gevreesd dat ze te weinig ervaring had, en verschillende Oost-Europese lidstaten vonden dat ze te pro-Russisch was.  

In tegenstelling tot haar voorgangster Catherine Ashton en haar opvolger Josep Borrell, die beide werden gezien als eerder kleurloze figuren, ontpopte Mogherini zich tot een meer uitgesproken gezicht van het Europese buitenlandbeleid.

Vrijwel meteen na haar aantreden liet ze zich opmerken door zich uit te spreken voor een snelle erkenning van de Palestijnse staat.

Tijdens de vluchtelingencrisis wees ze de EU-lidstaten op een gedeelde Europese verantwoordelijkheid. Tegelijk was ze een drijvende kracht achter de totstandkoming van het niet onomstreden akkoord met Turkije om de migratiestroom naar Europa in te dammen.

Mogherini oogstte vooral lof als trekker van de nucleaire deal met Iran, die wordt beschouwd als haar grootste diplomatieke verwezenlijking. In 2015 kondigde ze aan de zijde van de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken het einde van de sancties tegen Iran aan.

De nucleaire deal werd na jarenlange onderhandelingen gesloten tussen Iran en de 5 permanente leden van de VN-Veiligheidsraad (de VS onder Barack Obama, het VK, Rusland, China en Frankrijk), plus Duitsland en de EU. Een paar jaar later zegde de Amerikaanse president Donald Trump het akkoord echter eenzijdig op. 

In 2019 liep Mogherini's ambtstermijn als Hoge Vertegenwoordiger voor het buitenlands beleid van de EU af. Maar ze bleef in België: in 2020 werd ze benoemd als rector van  Europacollege, een aanstelling die dit jaar met 5 jaar werd verlengd.

Haar aanstelling kwam er niet zonder enige kritiek. Critici meenden dat ze haar benoeming te danken had aan lobbywerk van Herman Van Rompuy, die van 2010 tot 2014 voorzitter was van de Europese Raad. 

Onder haar leiding kwam het Europacollege een paar keer negatief in het nieuws. In 2020 kwam de instelling in opspraak wegens feestjes van studenten tijdens de corona-lockdown, vorig jaar werd een docent ontslagen na klachten wegens stalking.

Vandaag loopt Mogherini zelf in het oog van de storm. Al is ze voor alle duidelijkheid dus opgepakt voor verhoor. Voorlopig wordt ze nog nergens van beschuldigd.