In Suriname hebben de nazaten van tot slaaf gemaakte en inheemse gemeenschappen officieel de excuses van de Nederlandse koning Willem-Alexander aanvaard voor het slavernijverleden. Dat gebeurde tijdens een besloten ontmoeting in hoofdstad Paramaribo. President Jennifer Geerlings-Simons hoopt wel op verdere gesprekken en herstelbetalingen.
Nazaten van slaven in Suriname aanvaarden excuses van koning Willem-Alexander voor slavernijverleden
Trees Vanhoutte
Gepubliceerd:
Koning Willem-Alexander en koningin Máxima zijn voor een driedaags bezoek in Suriname, een week nadat het land zijn 50 jaar onafhankelijkheid heeft herdacht. Het bezoek van de koning is historisch: sinds koningin Juliana in 1978 was geen regerend Nederlands staatshoofd meer in Suriname geweest.
Bij zijn aankomst benadrukte Willem-Alexander dat het slavernijverleden niet verzwegen zal worden. "We zullen de geschiedenis niet uit de weg gaan, ook niet de pijnlijke elementen zoals de slavernij", zei hij.
Tijdens een ontmoeting met president Jennifer Geerlings-Simons zei Willem-Alexander ook dat hij de pijn en het onrecht van de slavernij erkent. "We zijn allen nazaten van degenen die betrokken waren. Ik besef dat de pijn generaties lang doorgaat", zei hij. Hij benadrukte dat het nu vooral tijd is om te luisteren en samen te bouwen aan de toekomst.
Ik besef dat de pijn generaties lang doorgaat
De Nederlandse koning Willem-Alexander
"Het is enkel zinvol om een gezamenlijke toekomst op te bouwen als we rekening houden met het fundament waarop we staan. Dat fundament is ons gedeelde verleden", aldus de koning.
De nazaten gaven aan dat ze de excuses en de vraag om vergiffenis aanvaarden. "Vanuit die erkenning moeten we verder werken aan wat volgt, aan wat er na de komma komt", zei Hedy Ommen, de voorzitter van de Federatie van Para Plantages, die namens de nazaten spreken.
Traditionele rituelen
Voorafgaand aan het gesprek namen koning Willem-Alexander en Surinaamse leiders deel aan traditionele rituelen. Zo hield de koning samen met twee gemeenschapsleiders een touw vast dat ceremonieel werd losgetrokken, een symbool van verzoening. Dat hij actief deelnam, werd door de aanwezigen sterk gewaardeerd. "Het toont dat zijn excuses en zijn vraag om vergiffenis oprecht zijn", zei Ommen.
Toch klonk er ook kritiek: een groep Afro-Surinamers betreurde dat het programma geen kranslegging voorzag bij het monument voor de afschaffing van de slavernij in Paramaribo.
Nederlands koningspaar op staatsbezoek in Suriname
Het Nederlandse slavernijverleden in Suriname
In de 16e en 17e eeuw vervoerde Nederland via de WIC (West-Indische Compagnie) naar schatting zo'n 600.000 tot slaaf gemaakte Afrikanen naar de kolonies in Amerika, onder wie zo'n 200.000 naar Suriname. De slaven moesten onder dwang werken op plantages, om onder andere suiker, koffie en katoen voor Nederland te produceren. Velen stierven door uitputting, geweld en tropische ziektes.
In 1863 schafte Nederland de slavernij formeel af in Suriname en in de Antillen, maar in Suriname moesten tot slaaf gemaakten nog zeker 10 jaar doorwerken, terwijl ze daar amper een vergoeding voor kregen.
Een studie uit 2023 toonde aan dat de Nederlandse staat via de WIC enorme rijkdom heeft vergaard. Het Huis van Oranje zou tussen 1675 en 1770 omgerekend zo'n 545 miljoen euro hebben verdiend aan koloniale winsten door de slavernij. Stadshouders Willem III, IV en V worden omschreven als de grootste profiteurs.
Officiële excuses en een herstelfonds
Officiële excuses voor het slavernijverleden kwamen er pas in 2022 vanuit de Nederlandse regering onder Mark Rutte. Een jaar later bood ook het koningshuis officiële excuses aan in Amsterdam. Het koningshuis en de regering richtten toen ook het Fonds Slavernijverleden op waarin 200 miljoen euro zit. Zo'n 66 miljoen euro daarvan is voorzien voor een herstelprogramma in Suriname.
De Surinaamse president benadrukte na afloop van het gesprek dat haar land verder wil praten met Nederland over het zogenoemde herstelprogramma, dat moet bijdragen aan projecten rond onderwijs, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling. Volgens Suriname is dat bedrag geen "reparatie" maar een "gebaar".
Koning Willem-Alexander verontschuldigt zich in Amsterdam in 2023 voor het Nederlandse slavernijverleden
