"Je kan beter nu al Russisch leren": hoe regisseur Adil El Arbi 5 jaar geleden al voorspelde dat Vladimir Poetin Europa zou aanvallen

Niemand kan de toekomst voorspellen. Toch waagden 9 bekende landgenoten zich eraan in 'Over 5 Jaar'. Eind 2020 zocht Wim De Vilder hen op, bij hen thuis of op hun werk. Hij interviewde hen uitgebreid over de staat van hun leven én de wereld in 2025. Niemand van hen heeft zijn of haar voorspellingen sindsdien nog gezien. Tot nu.

Eén voor één nodigt De Vilder zijn gasten uit om samen terug te kijken naar hun interview van toen. Regisseur Adil El Arbi mag mee de reeks openen. Hij verrast De Vilder met scherpe voorspellingen die bijna niemand van de andere gasten zag aankomen.

Zo was El Arbi een van de weinigen die 5 jaar geleden Donald Trump mogelijk zag terugkeren als president van de Verenigde Staten. Trump had toen net de verkiezingen verloren van Joe Biden en zijn aanhangers hadden het Capitool bestormd. "Die gast is een survivor", zei El Arbi 5 jaar geleden. "Dus als hij niet gepakt wordt, wie weet komt die terug."

Bijna alle andere gasten wuifden het idee resoluut weg. Onmogelijk, klonk het meer dan eens. "Niets is onmogelijk in Amerika", reageert El Arbi. Hij zag het wél gebeuren, benadrukt hij, omdat hij vijf jaar geleden zelf in de Verenigde Staten woonde voor de opnames van 'Bad Boys for Life'.

"Door in Amerika te werken, zag ik hoe groot zijn basis écht was. Het kwam niet uit het niets. Het was een reactie op het woke gedachtegoed, iets wat veel mensen in Amerika extreem vonden. Veel mensen hadden het gevoel dat de linkse kant te ver ging en intolerant was geworden, dat je niet meer mocht zeggen wat je dacht."

"En dan heb je iemand als Trump, die altijd zegt wat hij denkt of zonder te denken. En dan voelt dat voor hen heel bevrijdend aan. Daarom dat ik toen al voelde dat er een tegenreactie ging komen."

El Arbi nam De Vilder in 2020 ook mee in gedachtekronkels die toen nog pure fantasie leken. Nog lang voor de oorlog in Oekraïne en de (vermoedelijk) Russische drones op ons grondgebied, voorspelde El Arbi het volgende: 

"Het is best dat je nu al Russisch leert, voor wanneer de Russen hier komen. Dat gaat allemaal beginnen met het internet dat niet meer werkt. Het gebeurt ’s nachts. Er komt een echte blackout."

"Dan, het moment dat je licht ziet met kaarsjes, zijn de Russische tanks er al", zei hij lachend. "En dan ineens is Poetin daar. 'Oké, kijk, jullie kunnen kiezen', gaat die zeggen. 'Of jullie gaan problemen veroorzaken, maar ik heb nucleaire wapens en je m'en fous. Of jullie doen niks en laten mij doen. Ik zet alle extreemrechtse leiders aan de macht'."

Het scenario leverde vooral lachsalvo’s op: Rusland dat Europa binnenvalt, een totale communicatieblack-out, en Vladimir Poetin die de touwtjes in handen neemt. De toon was die van een theatrale filmmaker die graag speelt met wat-als-verhalen. Maar nog geen 2 jaar na zijn voorspelling viel Rusland Oekraïne binnen.

"Ik zag dat wel gebeuren", zegt El Arbi nu. Een man met een stevige verbeelding, dat is duidelijk. Maar ook met een belangstelling voor de actualiteit en geschiedenis. "Die combinatie van mijn interesses en mijn fictiebrein maakte dat ik even een film bedacht die realistisch zou kunnen zijn." 

Nog iemand die ruim de tijd nam om voor 'Over 5 Jaar' in de toekomst te kijken, is Bart De Wever. In 2020 was hij nog voorzitter van de N-VA en burgemeester van Antwerpen. Nu, vijf jaar later, is hij premier van België.

5 jaar geleden al achtte De Wever de kans klein dat hij in 2025 nog partijvoorzitter zou zijn. "Dan is er iets grondig fout gelopen in mijn schema", zei hij toen. Dat hij het voorzitterschap zou doorgeven, stond voor hem dus bijna vast.

Al leidde dat in zijn hoofd niet naar een sprong naar de Wetstraat 16. Integendeel: hij ging ervan uit dat de N-VA de verkiezingen niet zou winnen en dat hij alleen nog burgemeester van Antwerpen zou zijn. "Dat was het leven dat ik verwacht had."

Dat de partij hem uiteindelijk richting het premierschap zou stuwen, had hij toen absoluut niet voorzien, zegt hij zelf. De Wever noemde het premierschap in 2020 zelfs zijn "grootste angst". "Als ze aan mij zouden vragen en als dat in het belang is van wat ik belangrijk vind, dan kan ik gewoon niet nee zeggen", zei hij toen.

"Maar ik doe dit met hart en ziel", zegt De Wever nu, die sinds februari premier is. "Zeker het internationale aspect is heel interessant. Daar had ik mij op miskeken. We zijn zo'n klein land. Je denkt dat niemand naar ons luistert. Maar dat is aardig meegevallen. Je moet er veel tijd in steken, maar het is lonend."

Toen hij premier werd, had De Wever ook een opvolger nodig als partijvoorzitter. 5 jaar geleden al vroeg De Vilder aan hem aan wie hij graag de fakkel zou doorgeven. Eén naam viel meteen: Valerie Van Peel. "Dat zou kunnen", zei hij in 2020.

En zo geschiedde. Afgelopen april werd Van Peel met 96 procent van de stemmen verkozen tot partijvoorzitter. "Dat was voor mij de gewenste kandidaat", zegt De Wever, die zijn voorspelling "griezelig" noemt, nu onverbloemd. "Alleen had ik 5 jaar geleden nog mijn twijfels omdat de hardheid van de politiek veel van haar vergde. Dat zag ik foutlopen. En dat is ook helemaal foutgelopen."

Van Peels politieke traject verliep de afgelopen jaren inderdaad allesbehalve rechtlijnig, met zelfs een (tijdelijke) stap uit de politiek na de verkiezingen van vorig jaar.

Een vertrek dat hard aankwam bij De Wever, zegt hij in 'Over 5 Jaar'. "Er zijn tranen gevallen", geeft hij nu toe, iets wat hem in zijn 20 jaar als voorzitter zelden overkwam. "Dat was een zeer zuur moment."

Bij de vraag naar mogelijke opvolgers bracht De Vilder destijds ook Theo Francken ter sprake, maar daar had De Wever 5 jaar geleden bedenkingen bij. "Ik heb heel veel sympathie voor Theo", zei De Wever in 2020. "Maar ik vind hem voor het voorzitterschap onstuimig. En dat is iets waar ik mij zorgen over maak. Dat hij zich door onstuimigheid, impulsiviteit en enthousiasme ergens in zou storten waarbij we in de problemen komen."

5 jaar later blijft dat oordeel staan. “Een goalgetter die uit de krammen schiet”, zegt De Wever over Francken, die intussen minister van Defensie is in de regering-De Wever. "Dat is als minister ideaal, want die moet veel in beweging krijgen."

"Maar een partijvoorzitter moet een rustige middenvelder zijn. En misschien niet iemand die op alles wil springen wat beweegt of zijn gsm in een holster draagt om onmiddellijk te tweeten over alles wat voorbijkomt."

De 3e gast in de eerste aflevering is Ine Van Wymersch. Aan haar vinger prijkt, net als 5 jaar geleden, een gouden ring. "Het was de ring van mijn oma. Ik draag die altijd op grote momenten. Ik vind dit spannend en dan denk ik dat ik misschien wel wat extra power kan gebruiken."

"Ik heb wel wat stress. Ik heb me echt proberen te herinneren wat ik 5 jaar geleden allemaal heb verteld. Ik denk zelfs dat ik notities gemaakt heb na ons interview, maar ik heb ze niet teruggevonden. Dit is ook weer typisch", zegt ze lachend.

Wat spanningen dus. Nochtans is Van Wymersch geen persoon die terugdeinst voor uitdagingen. Terwijl ze in 2020 nog procureur des Konings was in Halle-Vilvoorde, is ze nu de eerste Nationale Drugscommissaris van ons land. Concreet coördineert ze iedereen die de strijd voert tegen de drugscriminaliteit in ons land. 

Hoewel ze 5 jaar geleden aan De Vilder zei dat ze verwachtte dat ze aan haar 2e mandaat als procureur zou zitten in 2025 ("Dit is het enige wat ik kan"), is Van Wymersch nu dus een van de meest cruciale figuren in het veiligheidsbeleid van ons land. Een functie die niet altijd zonder risico is.

'Ik zeg natuurlijk regelmatig publiekelijk op welke manier we het criminele milieu stokken in de wielen zullen steken", zegt Van Wymersch. "Hoe we hun verdienmodel zullen breken. Hoe we dat criminele geld zullen herinvesteren in de strijd tegen de georganiseerde misdaad. Ik ga ervan uit dat ze dat niet graag horen, dus je moet daar niet naïef in zijn. Ik ben denk ik wel een stoorzender op dat vlak voor criminele organisaties.'

Om haar veiligheid te garanderen wordt ze tegenwoordig begeleid door persoonlijke bewakers, ook bij de opnames van 'Over 5 Jaar'. "Maar het gaat verder dan fysieke bescherming. Je moet zelf ook een zekere alertheid hebben. Ik zet mijn gezin bijvoorbeeld niet in de kijker op sociale media. Ik deel niet wat niet gedeeld moet worden. Je kan eigenlijk zelf heel wat ondernemen om minder kwetsbaar te zijn. En ik heb wel geleerd van daar rekening mee te houden", zegt ze nuchter.

Voor ze tot Nationale Drugscommissaris werd benoemd, had Van Wymersch haar sporen al ruimschoots verdiend binnen de politie, het parket en het openbaar ministerie. Ze werkte jarenlang op het jeugdparket, een periode die haar duidelijk blijvend gevormd heeft. De bekommernis om jongeren draagt ze vandaag nog altijd mee, ook in haar strijd tegen de drugscriminaliteit.

5 jaar geleden hoopte ze nog - immer gedreven door haar positieve aard - dat de leeftijd van jonge criminelen niet verder zou dalen. Maar de realiteit heeft die hoop intussen ingehaald. "We zien dat de leeftijd van uithalers, bijvoorbeeld in de haven, daalt. We zien dat jongeren sneller en vroeger overgaan tot het gebruiken van veel en extremer geweld. En dat is echt een maatschappelijk probleem waar we ons grote zorgen over moeten maken."

"Als die groep jongeren die we achterlaten groter én jonger wordt, worden onze problemen ook groter. We gaan dat niet verhelpen door de strafrechtelijke meerderjarigheid nog naar beneden te halen en ze harder aan te pakken. Al klinkt dat misschien contra-intuïtief."

Voor Van Wymersch gaat het probleem veel verder dan justitie alleen. Ze pleit voor een veel sterkere betrokkenheid van ouders."Jongeren die op hun 12e een automatisch wapen in handen krijgen, daar moeten we ons als samenleving afvragen: 'Waar zijn die ouders? Waar stond hun wieg? Wie bekommert zich over die jongeren?'"

"We moeten ouders terug proberen in het politiekantoor te krijgen als hun jongeren gearresteerd worden, of in de jeugdrechtbank als ze moeten voorkomen. Mijn aanvoelen is dat steeds meer ouders hun handen aftrekken van hun eigen kinderen."

Ondanks de zware onderwerpen waarmee Van Wymersch op dagelijkse basis omgaat, blijft ze optimistisch. "Dat is mijn natuur", benadrukt ze. "En die wankelt niet. Elke dag kom ik mensen tegen die zeggen dat ze niet zullen opgeven. We organiseren nooit bijeenkomsten waar iedereen zijn kat stuurt. De mensen blijven rond de tafel gaan zitten. Ze blijven zoeken naar hoe we dit tij kunnen keren. Er is genoeg drive, er is genoeg onderstroom. En de groep is groot genoeg."