"Fysiek ben ik ok, maar de mentale impact is groot": VRT NWS-collega Mathieu Lonbois slachtoffer van gaybashing in Brussel

"Ik heb iets ambetants meegemaakt", begint Mathieu Lonbois zijn verhaal bij de podcastreeks Het Kwartier. Zaterdag ging hij met enkele vrienden naar een queerevenement in het centrum van Brussel, waarna ze besloten nog iets te gaan drinken.

Rond middernacht trokken ze naar huis, zijn vrienden stapten op de metro. Mathieu besloot om de nachtbus te nemen, "want dat is sneller". Hij liep daarom van de beurs naar het Anneessensplein, in hartje Brussel. “Het was nog maar net middernacht, met heel wat volk op straat”, vertelt hij.

"Plots zie ik een groepje jongeren op mij afstappen. Ik denk nog bij mezelf: 'Ze gaan gewoon een vuurtje komen vragen, doe chill. Wees daar gewoon vriendelijk tegen'. Maar als ze dichter komen, merk ik dat ze niet gewoon iets willen vragen."

"In hun ogen zie ik een soort van agressie, niet veel later roept een van hen 'c'est quoi sale pédé'", zegt Mathieu. Wat zich vrij vertaalt als 'vuile homo'. "Een van hen begint mij te duwen, de rest staat eromheen. Ze pakken mij vast bij mijn nek en trekken aan mijn ketting, die wonderwel niet loskwam."

Uiteindelijk kan Mathieu zich losrukken, enkel nadat hij luidkeels is beginnen te roepen. "Ik weet niet wat er in mijn hoofd opkwam. Ik weet niet hoe ik nog zo helder heb kunnen reageren", zegt hij achteraf.

"Ik ben dan snel in de andere richting beginnen te wandelen, achter mij hoorde ik nog wel lawaai en geroep. Ze zijn niet achter mij gekomen, maar ik heb de hele tijd achterom zitten kijken of ze mij niet achterna kwamen. Uiteindelijk heb ik een Uber besteld om thuis te geraken."

Het is pas de dag erna dat Mathieu beseft wat hij die nacht heeft meegemaakt. "Fysiek ben ik ok, maar de mentale impact is groot. Ik ben er met de schrik vanaf gekomen, besef ik nu. Het had helemaal anders kunnen aflopen", zegt Mathieu.

De gaybashing die Mathieu ervaarde, is geen alleenstaand geval. Dat ontdekte hij zelf toen hij op sociale media zijn verhaal deelde. "Ik kreeg een stortvloed aan getuigenissen van anderen die hetzelfde hebben meegemaakt of iemand kennen die het heeft meegemaakt", zegt hij. Hij voegt eraan toe dat het aantal incidenten met gaybashing toeneemt én als normaal wordt gezien.

Dat homohaat effectief toeneemt, toont het onderzoek van Fien Pauwels van het Jeugdonderzoeksplatform, en verbonden aan de VUB. "We zien een significante stijging van homohaat tussen 2018 en 2023. In 2018 was de gemiddelde homofobiescore nog 2.04, in 2023 was dat gestegen naar 3.20."

"Een van de stellingen in de vragenlijst was of 'je agressie tegen homo's aanvaardbaar vindt'. Daar zagen we dat het percentage jongeren dat met die stelling akkoord ging in 5 jaar tijd met 11 procentpunten was gestegen", zegt Pauwels.

De redenen achter die toename zijn moeilijk te bepalen. "De daders zijn vaak jonge jongens, waar een groepsdynamiek speelt", licht Alexis Dewaele, professor psychologie aan de UGent toe. "Ook is de LGBTQIA+gemeenschap in steden zichtbaarder aanwezig en dat gaat jammer genoeg vaak gepaard met meer incidenten."

"Door die grote aandacht voor de LGBTQIA+thematiek krijg je soms ook een soort 'backlash' of tegenreactie. Zo zijn er groepen in onze samenleving die de toename in zichtbaarheid niet appreciëren en zich daar sterk tegen gaan afzetten."

"Ook een politiek klimaat kan die stijging verklaren, al is dat in ons land minder het geval", zegt Dewaele. "Jongeren die homofober zijn, gaan via sociale media ook gemakkelijker in zogenoemde bubbels terechtkomen waar die homonegativiteit in een typische context van machisme net wordt gecultiveerd."

"Ik had een roze trui aan. Het is heel stom, maar dan begin je te denken: 'shit, had ik die trui wel moeten aandoen?'", zegt Mathieu, die zich achteraf vragen stelde over wat de aanleiding was voor de gaybashing. "Je weet 'sommige mensen zien het aan mij', en 'sommigen gaan mij daarop aanspreken'."

Dat komt ook terug in een rapport van safe.brussels, dat cijfers bijhoudt van de meldingen over homofoob geweld in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. "Heel wat melders geven hun look of stijl die traditioneel aan het andere geslacht worden toegeschreven als de aanleiding van het homofoob geweld", leest een rapport.

De onderzoekers nuanceren tegelijk. "Een stijging in homohaat bij jongeren is geen reden tot massale paniek, wel een reden tot debat". "Een gemiddelde score van 3,2 op 10 is en blijft nog steeds een lage score. Over het algemeen zijn jongeren dus niet zo homofoob, maar de stijging is er wel."

"Die stijging is een algemene trend, we zien dat trouwens in alle sociale groepen. Van meisjes tot jongeren uit bepaalde religieuze groepen", gaat Pauwels verder. "Al zien we dat er een sterkere toename van homohaat is bij mannen en jongeren die een richting volgen met arbeidsmarktfinaliteit."

Ook professor Dewaele nuanceert. "Het is niet omdat we een toename zien in homonegativiteit bij jongeren dat dit 1 op 1 gepaard gaat met geweld." Daarvoor is verder onderzoek nodig, en moet ook melding worden gemaakt van gaybashing."

"Ik ga vandaag nog aangifte gaan doen bij de politie", zegt Mathieu nog. "Het is niet omdat ik er fysiek niets aan heb overgehouden dat het daarom niet gebeurd is. Aangifte doen is belangrijk voor de statistieken, omdat er zo'n gigantisch verschil is tussen het aantal werkelijke gevallen van gaybashing en de gevallen die bij de politie bekend zijn."

"En ik zou dat andere slachtoffers van homofoob geweld ook echt aanraden. Ook al is dat supermoeilijk. Als je daar hulp bij nodig hebt, spreek iemand aan die met je mee kan naar het politiekantoor. Want het is echt belangrijk dat we dit in kaart brengen."