Mogelijk lagere vastgoedprijzen in De Panne en Koksijde door personenbelasting, Knokke-Heist blijft fiscaal paradijs aan kust

Om de beslissing van De Panne en Koksijde te begrijpen, moeten we even terug naar een uitspraak van de Raad van State. Die besloot in mei dat er geen hogere provinciebelasting mag worden aangerekend aan tweedeverblijvers. De Raad oordeelde dat de hogere taks het gelijkheidsbeginsel schendt: de overheid mag geen onderscheid maken tussen mensen als daar geen redelijke uitleg voor is. Als gevolg daarvan werd het provinciaal belastingreglement geschorst, en konden tweedeverblijvers het teveel betaalde geld van de afgelopen 3 jaar terugvragen. 

Naar schatting moet de provincie 36 miljoen euro terugbetalen. In De Panne en Koksijde willen ze een gelijkaardig scenario absoluut vermijden. Want ook op gemeentelijk niveau startten de afgelopen jaren heel wat tweedeverblijvers juridische procedures op. Ook hier vaak met de argumentatie dat de taks discriminerend is ten opzichte van vaste inwoners die niet extra belast werden.

En ook die rechtszaken kosten de gemeenten handenvol geld. In Koksijde zou het gaan om zo'n 700.000 euro per jaar. In de Panne gaat het om een jaarlijks bedrag van om en bij de 524.000 euro. 

"Het systeem zorgt voor heel wat juridische onzekerheid, ook voor het financiële plan van de gemeenten", legt fiscaal expert Michel Maus uit. "Na verkiezingen moet er opnieuw worden gestemd over het belastingreglement. Na zo'n stemming in de gemeenteraad, kunnen mensen die hier niet akkoord mee zijn naar de Raad van State stappen om het reglement aan te vechten."

"Het duurt meestal een jaar of 2 voor er een uitspraak volgt, en dat is zeer vervelend voor een gemeente. Want als dan blijkt dat er in die periode onterecht belastingen zijn geïnd, dan moet dat in principe allemaal worden terugbetaald."

"Het huidige systeem is niet langer houdbaar", concludeerde Sander Loones, burgemeester van Koksijde (Samen N-VA) vorige week. "Al hadden we liever geen extra belasting ingevoerd", klonk het bij Wim Janssens (Het Actieplan), de burgemeester van De Panne. Inwoners zullen de komende bestuursperiode nu 5 procent aanvullende personenbelasting moeten betalen, want de tweedeverblijfstaks schrappen was volgens de burgemeesters geen optie. "Dan missen wij in De Panne een inkomst van 8 miljoen euro per jaar", aldus Janssens.

Een gevolg van de nieuwe belastingen is mogelijk dat het voor mensen minder interessant zal worden om zich te vestigen in De Panne of Koksijde.

"De Panne en Koksijde doen nu afstand van hun statuut van fiscale oase aan de Belgische kust, en dat zal een impact hebben op de vastgoedprijzen. Als een gemeente geen aanvullende gemeentebelastingen heft, dan is het interessant om je daar te vestigen of een onroerend goed te kopen. Nu zal die aantrekkelijkheid verminderen. En dan speelt de economische wet van vraag en aanbod. Als de vraag vermindert, dan heeft dat een impact op de vastgoedprijzen." 

"De belastingen stijgen van 0 naar 5 procent, het gemiddelde in België is 7,17 procent. Het is nog altijd een voordelig tarief. Maar zeker voor mensen die in een hogere inkomensklasse zitten, zal dat toch om een hoog bedrag gaan van verschillende duizenden euro's. Daar speelt ook een psychologisch aspect in mee. Mensen hebben graag fiscale stabiliteit. In De Panne hebben ze in 2008 besloten om geen aanvullende personenbelasting te heffen. Dat is nog niet zo lang geleden. Als men daar nu op terugkomt, dan presenteert een gemeente zich misschien niet meteen als een betrouwbare partner." 

"De tweedeverblijvers, die deze discussie zijn gestart, komen van een kale reis terug. Ook zij worden er niet beter van. Het protest was altijd bedoeld om geen belastingen op tweede verblijven te moeten betalen. Nu stellen we vast dat die gewoon zal blijven bestaan, en in De Panne zelfs wordt verhoogd. En ze lopen het risico dat de waarde van hun vastgoed niet exponentieel meer stijgt."

Enkel Knokke-Heist blijft nog over als zogenaamd fiscaal paradijs aan onze kust. Het is geen geheim dat de gemeente de komende jaren wil inzetten op betaalbaar wonen en jonge gezinnen aantrekken. "Het is daarom een absolute beleidskeuze om de inwoners niet extra te belasten", vertelt burgemeester Cathy Coudyser (Inzicht).

Vreest de gemeente dan niet voor oplopende juridische kosten? "Slechts 1 procent van het totaal aantal tweedeverblijvers dient hier protest tegen in, maar zij stappen niet altijd naar de rechtbank. In 2023 hebben wij een zaak aangevochten bij het Hof van Cassatie. Tot op vandaag hebben wij daar nog geen uitspraak over. Wij wachten op dat arrest en hopen dat de uitspraak binnenkort volgt. Zo kunnen we dit arrest grondig analyseren om te bekijken of het nodig is om de motivering van de tweedeverblijfstaks in ons belastingreglement aan te passen."

Het zal de argumentatie van de tweedeverblijfstaks zijn die zal bepalen of de huidige regeling in Knokke-Heist kan blijven bestaan: wél een extra belasting voor de tweedeverblijvers, géén extra belastingen voor de vaste inwoners. "Er zijn verschillende invalshoeken om dit te motiveren", weet Maus nog. "Je kunt dat puur financieel bekijken, en argumenteren dat tweedeverblijvers extra kosten met zich meebrengen. Al is het niet evident om dat te bewijzen. Maar er zijn ook nog andere argumenten zoals inderdaad ook het woonbeleid. Het zou een overweging kunnen zijn van de gemeente om tweedeverblijvers met die taks af te remmen, zodat er meer mogelijkheden overblijven voor vaste inwoners. Een derde argument zou kunnen zijn dat het om een belasting op luxe gaat, om zo die belasting op tweedeverblijven te verantwoorden." De eerste 2 argumenten zijn al opgenomen in het huidige reglement van Knokke-Heist.

"Wij blijven hoopvol dat we alles kunnen laten zoals het nu is", reageert Coudyser nog. "We hebben ook geen extra inkomsten nodig via een aanvullende personenbelasting. Dus dan zullen wij dat ook niet vragen. Alleen als een rechtbank ons hiertoe zou dwingen, zullen wij dit herbekijken. Maar wij houden het vertrouwen in onze juristen. Ik hoop dat de fiscale autonomie die een gemeente heeft om haar beleid te voeren, kan worden behouden."