Handelaars betalen aankopen met ecocheques vaak terug in tegoedbonnen, terwijl dat niet mag: waar loopt het mis?

Wanneer je iets "op afstand" koopt, heb je 14 dagen tijd om je te bedenken. Het bekendste voorbeeld van dat herroepingsrecht zijn aankopen die je in een Europese webwinkel doet. Het geeft je als consument de kans om een product terug te sturen en volledig terugbetaald te worden. Volgens de regels moet je dan op dezelfde manier terugbetaald worden als de manier waarop je zelf betaald hebt. Betaalde je met een bankkaart, dan moet het aankoopbedrag teruggestort worden op je rekening. Maar wanneer je met ecocheques betaalt, lukt het vaak niet om terugbetaald te worden in ecocheques.

In ons land zijn er drie bedrijven erkend als uitgever van eco- en andere cheques: Edenred, Monizze en Pluxee. 

Pluxee voorziet een manier voor handelaars om ecocheques terug te betalen, maar dat loopt niet automatisch en vraagt best wel wat extra administratie. "Een handelaar kan altijd contact met ons opnemen. Dan gaan wij na over welke specifieke transcactie het gaat en vragen we de nodige informatie op", legt directeur Ben Broeckx uit. "Wij kunnen het bedrag dan weer op de kaart van de klant zetten zodra de handelaar ons heeft terugbetaald." Dat proces zal minstens enkele dagen in beslag nemen. Als je als klant zelf ook contact opneemt met de klantendienst van Pluxee zou het sneller kunnen gaan. "De optie bestaat dus zeker, maar wordt weinig gebruikt", aldus nog Ben Broeckx. Ook mensen die van hun werkgever ecocheques van Edenred krijgen, kunnen die ecocheques terugbetaald krijgen na een aankoop, zegt het bedrijf. Maar de manier waarop heeft  "Voor een online aankoop kan de handelaar het bedrag aan ecocheques zelf terugstorten op de kaart van de gebruiker. Dat kan vrijwel meteen gebeuren", klinkt het. Wanneer je iets in een fysieke winkel hebt gekocht en mag retourneren, wordt het een pak omslachtiger. "Een handelaar mag een aankoop in ecocheques wettelijk gezien niet terugbetalen in geld. De handelaar kan er dan voor kiezen om een tegoedbon te geven die alleen gebruikt kan worden voor de aankoop van ecologische producten."

Maar zo'n tegoedbon verplicht je dan natuurlijk wel om het geld nog steeds bij die specifieke handelaar uit te geven. Terwijl dat je vrije keuze zou moeten blijven. Je bent als klant ook niet verplicht om die tegoedbon te aanvaarden. Maar wat dan, Edenred? "Als de gebruiker geen tegoedbon wil of de handelaar niet in staat is om een tegoedbon te voorzien waarmee enkel ecologische producten gekocht kunnen worden, dan moet de gebruiker de terugbetaling aanvragen via de handelaar, via een formulier op de Edenred-website of via de Edenred-klantendienst. Wij moeten dan eerst de identiteit van de klant en de transactie controleren."

Een volledig automatische terugbetaling van ecocheques lukt enkel bij uitgever Monizze. Op voorwaarde dat de software die de handelaar gebruikt daarvoor is aangepast. "Bij tevredenheidsenquêtes kwam de vraag af en toe terug om die mogelijkheid te voorzien. Daarom hebben we een dik jaar geleden een systeem ontwikkeld. Als de handelaar de juiste plug-in heeft geactiveerd, kan die terugbetaling instant gebeuren. Zonder menselijke tussenkomst van ons", zegt Corentin Dubois, deputy CEO bij Monizze.

Omdat de terugbetaling van ecocheques zo moeizaam verloopt of veel extra administratie vraagt, grijpen veel handelaars naar een tegoedbon of cash geld om klanten terug te betalen. In dat laatste geval, zal je weinig mensen horen klagen. Maar een tegoedbon is enkel geldig in die specifieke winkel. Daardoor speel je als consument het recht kwijt om je ecocheques uit te geven waar jij dat wilt.

Volgens het herroepingsrecht mag een handelaar je wel terugbetalen met een tegoedbon, maar enkel op voorwaarde dat je daar als klant expliciet mee akkoord gaat. Met andere woorden: je hoeft dat niet te aanvaarden. Al krijg je in de praktijk dus soms geen keuze.

Een bijkomend probleem is dat je met een tegoedbon plots eender welk product uit een winkel kunt kopen, niet enkel ecologisch verantwoorde spullen. En laat dat nu net niet de bedoeling zijn van ecocheques. Stel: je bestelt in de webwinkel van een doe-het-zelfzaak een ecologisch product, stuurt het daarna terug en krijgt een tegoedbon in de plaats. Dan kan je met die bon plots ook pesticiden of andere niet-ecologische producten betalen. Met geld dat daar niet voor bedoeld was. Dat de uitgevers van de ecocheques het proces om ecocheques terug te betalen niet altijd laagdrempelig genoeg maken, draagt bij aan dat probleem.