Te veel leerlingen in buitengewoon onderwijs: minister Demir wil inclusieve campusscholen en minder labels

Vlaanderen telt vandaag te veel leerlingen in het buitengewoon onderwijs, vindt de Vlaamse regering. In 2020-2021 ging het om 5,9 procent van de leerlingen, terwijl het Europese gemiddelde op 1,7 procent ligt.

"We hebben in Vlaanderen meer dan drie keer zo veel leerlingen in het buitengewoon onderwijs als in de rest van Europa", zegt Demir. "Dan klopt er iets niet. We zijn kinderen in de steek aan het laten die de extra aandacht hard nodig hebben. Komt het door overmatig labelen? Dat laten we nu onderzoeken."

Het buitengewoon onderwijs wordt in het toekomstplan van de minister voorbehouden voor leerlingen met complexe en intensieve ondersteuningsnoden ingebed in inclusieve campusscholen.

"Dat zijn scholen waar gewoon en buitengewoon onderwijs onder eenzelfde dak komen", verklaart de minister. Kinderen met en zonder extra noden zitten er dichter bij elkaar en de expertise van beide schooltypes wordt er gedeeld.

Vlaanderen belooft de komende jaren prioritair te investeren in de infrastructuur van dit soort scholen. De ondersteuning van de leerlingen gebeurt via multidisciplinaire teams, met expertise uit het regulier en het buitengewoon onderwijs.

"Dat kan bijvoorbeeld gaan over therapeuten, logopedisten of ergotherapeuten die deel worden van het schoolteam. Mensen van een leersteuncentrum zijn nu slechts een paar uur fragmentarisch aanwezig op school. Zij zullen, net als CLB-medewerkers die leerlingen ondersteunen, deel worden van het schoolteam zodat leerkrachten zich kunnen focussen op lesgeven." 

De grote inclusieve scholen zouden ook een oplossing moeten bieden voor de lange busritten die sommige leerlingen nu moeten ondernemen naar het buitengewoon onderwijs.

Vanaf volgend schooljaar gaan 40 pioniersscholen al van start. In zo'n pioniersschool werken gewoon en buitengewoon onderwijs samen met één of meerdere CLB's en leersteuncentra.

De bevindingen van de pioniersscholen moeten helpen om de regels vanaf 2029 voor alle scholen te vereenvoudigen en het aantal pioniersscholen uit te breiden. Vanaf 2034 maken alle scholen zich klaar om de omslag te maken naar 'school voor iedereen'.

In de GO! Inclusiecampus Wemmel zijn ze in 2015 - met de invoering van het vaak verguisde M-decreet - al begonnen met leerlingen uit het gewoon en buitengewoon onderwijs samen te brengen.

"Waar het kan zitten deze leerlingen samen maar we hebben ook klassen waar meer leerlingen van het gewoon onderwijs zitten omdat ze een hoger leertempo nodig hebben. In andere klassen zitten net meer leerlingen samen uit het buitengewoon onderwijs omdat ze een andere methode nodig hebben en trager leren", zegt co-directeur Isabelle Hanquet in De Ochtend op Radio 1.

Een label is daarbij niet belangrijk: "We hebben hoge verwachtingen voor elk kind en kijken naar wat het kind nodig heeft. We hebben de zorg vanuit het buitengewoon onderwijs doorgetrokken voor alle leerlingen. Dat kan gaan over een zachte landing, een regulatieklas, een logopedist of kinesist die langskomt, gedragsbegeleiding of zelfs coaching met paarden op de campus."

Ook Demir wil minder labels: "We moeten af van een systeem dat ouders bijna verplicht om een label te zoeken om hulp te krijgen. Ondersteuning moet volgen uit wat een kind nodig heeft, niet uit een papiertje. Dat is eerlijker voor iedereen."

Demir (N-VA) wil dat er minder medische labels worden uitgeschreven, terwijl kinderen die wel een label krijgen, de juiste ondersteuning wordt geboden. Een 'commissie attesteringen' onderzoekt momenteel hoe de criteria kunnen worden aangescherpt.

Ook de financiering van leerlingen met zorgnoden wordt herbekeken: op termijn moet een school voor elke leerling evenveel middelen kunnen krijgen, ongeacht of de leerling is ingeschreven in het gewoon of buitengewoon onderwijs.