Premier Bart De Wever (N-VA) en België lijken helemaal alleen te staan in hun verzet om de geblokkeerde Russische miljarden bij Euroclear in te zetten voor een lening aan Oekraïne. De gevolgen en de risico’s zijn te groot, klonk het vorige week nog eens luid. En België wil ze in geen geval alleen dragen. Het blijft wachten op de "spijkerharde garanties" van de Europese Commissie. Intussen neemt de irritatie over de onverzettelijke De Wever toe.
Irritatie groeit over onverzettelijke De Wever: waarom lijkt alleen België zich te verzetten tegen Euroclear-lening?
Leen De Witte
Gepubliceerd:
"Het plan om Oekraïne een herstellening te geven met cash van Russische tegoeden is fundamenteel fout." De brief die premier De Wever eind vorige week aan Europees Commissievoorzitter Von der Leyen schreef, liet weinig ruimte voor interpretatie.
De Commissie wil de miljarden van de Russische Centrale Bank, die sinds 2022 via sancties vooral geblokkeerd zijn in het effectenhuis Euroclear in Brussel, nochtans inzetten om Oekraïne 140 miljard euro te lenen.
De Wever waarschuwde in zijn brief van drie bladzijden nog maar eens voor de juridische en financiële gevolgen. Die zijn niet te overzien en België wil er in geen geval alleen voor opdraaien. De premier herhaalde omstandig dat je het internationaal recht fundamenteel schendt als je het Russische geld gebruikt. Het leidt bovendien tot nog meer onzekerheid op de internationale financiële markten.
Wat met de betrouwbaarheid van een instelling als Euroclear en de EU als solide financiële haven? Want zelfs al is de EU ervan overtuigd dat het Russische geld niet in beslag genomen wordt, “zullen anderen dat niet zo zien en daar ook naar handelen”, zegt De Wever.
Bestaat een nulrisico?
Iedereen die het dossier goed kent, geeft hem gelijk, zegt De Wever. Maar toch klinkt bij zowel diplomaten als leiders steeds meer irritatie over zijn onverzettelijkheid. “Welke garanties wil hij? Nulrisico bestaat niet.” Op sociale media krijgt België ook de volle laag omdat het jaarlijks een miljard belastingen int op de Russische tegoeden. Geld dat voor alle duidelijkheid naar Oekraïne wordt doorgestort.
Zolang de teksten van de Commissie er niet zijn, is het afwachten. Officieel liggen er ook nog andere financieringsopties op tafel, maar voor de Britse zakenkrant Financial Times was het afgelopen weekend al duidelijk: “De EU moet de Russische tegoedenkaart uitspelen”, was de titel van het commentaarstuk.
Ik begrijp de argumenten van De Wever. En het zijn goeie argumenten, maar die hebben wij ook
Duits bondskanselier Merz
Wie heeft gelijk?
Dat De Wever garanties wil, begrijpt iedereen. Maar die zijn er volgens de andere landen voldoende en intussen raakt het geduld op. De Zweedse minister van Defensie noemde het gisteren “hoog tijd om de lening in te zetten voor Oekraïne".
De Hoge Buitenlandvertegenwoordiger Kaja Kallas toonde zich opnieuw begripvol voor België dat er niet alleen wil voorstaan. "Maar alle landen geven aan dat ze de risico’s willen delen", voegde ze eraan toe. Volgens De Wever heeft alleen Duitsland al hardop garanties geboden. Bondskanselier Merz wil het Russische geld effectief inzetten. “Ik begrijp de argumenten van De Wever”, zei hij vorige week. “En het zijn goeie argumenten, maar die hebben wij ook.”
De Europese Commissaris voor Economie Dombrovskis benoemt de Russische tegoeden als “de omvang van hulp die we nodig hebben zonder extra druk te leggen op de Europese en nationale begrotingen". Kortweg: het Russische geld inzetten is de meest haalbare optie om Oekraïne op korte termijn zo’n grote som geld te geven.
Het beeld dat Rusland betaalt voor de oorlog die het zelf startte, is symbolisch ook belangrijk. De Wever maakt de vergelijking met Robin Hood. “Je steelt voor de armen, maar je steelt wel. Dat zou het vertrouwen in de Europese financiële systemen een flinke knauw kunnen geven.”
Wankele financiële stabiliteit?
Staat die geloofwaardigheid op het spel? Volgens de gouverneur van de Nationale Bank Pierre Wunsch en de CEO van Euroclear zelf wel. Wat als de Europese plannen gezien worden als een inbeslagname? Dat is verboden volgens het Europees recht.
Ook de Europese Centrale Bank heeft duidelijk twijfels. Volgens The Financial Times weigert de ECB om financiële rugdekking te geven voor het plan. De krant citeert functionarissen die zeggen dat het voorstel "in strijd is met het mandaat" van de Europese Commissie.
De Commissie houdt vol dat er geen sprake is van confiscatie, behalve dan in Russische propaganda. Financiële experts schatten de impact eerder klein in.
Toen de EU in 2022 besliste om het geld vast te zetten als reactie op de Russische inval in Oekraïne, heeft dat de markten niet door elkaar geschud. Toen kwam net het duidelijke signaal dat de EU durfde door te pakken op haar eigen grondgebied. Dat heeft geen grote schokken veroorzaakt, dat zou nu ook niet het geval zijn.
Wat denkt de rest van de wereld?
Ook pakweg Thaise, Indiase en Latijns-Amerikaanse persbureaus houden goed in de gaten wat de EU precies van plan is met het Russische geld, vooral sinds de Amerikaanse president Trump het naar de VS wil halen om via Amerikaanse bedrijven Oekraïne te helpen heropbouwen. “Zal de EU erin slagen om controle te houden over de tegoeden?”, vragen ze zich af.
Want ook al hebben de VS niets te zeggen over de tegoeden die zich niet op Amerikaanse bodem bevinden, met Trump weet je nooit. En dan gaan de Russische miljarden naar de VS en moet de EU alsnog uit eigen zak de heropbouw van Oekraïne financieren.
