In Zwitserland komt er geen hervorming van de dienstplicht. Initiatiefnemers hadden voorgesteld om de bestaande dienstplicht voor mannen om te vormen tot een verplichte gemeenschapsdienst voor mannen én vrouwen. Maar een grote meerderheid stemde in een referendum tégen het plan.
Zwitsers stemmen tegen hervorming dienstplicht: plan voor gemeenschapsdienst voor mannen én vrouwen is verworpen
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
De dienstplicht is zowat overal in Europa een hot topic. In de meeste landen gaat de discussie over de terugkeer van de verplichte legerdienst. Niet in Zwitserland, want hoewel het land van oudsher neutraal is, heeft het wel een leger én een dienstplicht.
Die dienstplicht geldt weliswaar alleen voor mannen. Zij moeten naar het leger of naar de civiele bescherming. Gewetensbezwaarden kunnen kiezen voor een andere vorm van burgerdienst. Wie helemaal niets doet, moet extra belastingen betalen.
De dienstplicht zoals die nu bestaat, is te traditioneel, vinden critici.
In het referendum werd gevraagd om ze te vervangen door een verplichte gemeenschapsdienst voor mannen én vrouwen. Zij zouden moeten worden ingezet in het leger of de civiele bescherming, maar ook in veel meer andere organisaties die het algemeen belang dienen, zoals milieuverenigingen of ouderenzorg.
Weerbaarheid maar ook gendergelijkheid
De tekst van de initiatiefnemers paste enerzijds in de oproepen die ook elders in Europa weerklinken.
"Wolken pakken zich samen boven een versnipperd Zwitserland. Enerzijds zijn er aardverschuivingen in de bergen, overstromingen in de valleien, cyberaanvallen, risico's op energietekorten of oorlog in Europa", luidt het. "Anderzijds nemen individualisme, eenzaamheid en spanningen toe."
"Met een dienstplicht voor alle jonge mensen beantwoordt het initiatief precies aan wat we nodig hebben: dat iedereen zijn verantwoordelijkheid neemt om te werken aan een sterker Zwitserland dat bestand is tegen crisissen."
Tegelijk beklemtoonden de initiatiefnemers hun streven naar gendergelijkheid. Ze vinden dat het bestaande systeem vrouwen uitsluit van netwerken en ervaringen die mannen verwerven tijdens hun dienstplicht.
"Het idee achter het referendum is dat iedere jongere - man of vrouw - op de ene of andere manier bijdraagt aan het algemeen welzijn", zei initiatiefneemster Noémie Roten.
Zwitserse regering is tegen het voorstel
Tegenstanders vonden dan weer dat het initiatief de realiteit verdoezelt.
Vrouwen besteden nu al veel van hun tijd - veel meer dan mannen - aan onbetaalde arbeid. Door hen ook nog een dienstplicht op te leggen, zou het onevenwicht volgens de critici alleen nog maar toenemen.
Ook de Zwitserse regering zat op die lijn, en was tégen het voorstel. Volgens de regering is een hervorming van de dienstplicht niet nodig: het leger en de civiele bescherming zijn in het huidige systeem voldoende bemand.
Dat zou, zo vreest de regering, wel eens anders kunnen worden als de huidige dienstplicht wordt herschapen in een bredere vorm van gemeenschapsdienst. Mogelijk kiezen dan minder jonge mensen voor het leger of de civiele bescherming, ten voordele van andere organisaties.
Meer mensen oproepen dan nodig hoeft niet, vindt de regering. Zeker niet omdat het de economie niet ten goede zou komen als tienduizenden jonge mensen van de werkvloer worden weggeleid.
