Waarom steeds meer volwassenen openlijk met een knuffel slapen

Wat jarenlang als kinderachtig of gênant werd gezien, lijkt vandaag helemaal terug van weggeweest: volwassenen die met een knuffel slapen. Op sociale media duiken steeds vaker foto’s op van jongvolwassenen met hun teddyberen, en ook in lifestylewinkels zijn pluchen beestjes opnieuw in de mode.

In de winkels van Jellycat  in Londen, New York en Parijs zouden volwassenen dagelijks uren in de rij staan om een knuffel te kopen. Recent deelde ook minister Frank Vandenbroucke (Vooruit) dat het knuffeldier uit zijn kindertijd nog steeds bij hem in bed ligt. 

Wat zegt dat over onze tijdgeest? "Een knuffel roept een gevoel van geborgenheid op. En dat is vandaag belangrijker dan ooit." Volgens hoogleraar klinische kinder- en jeugdpsychologie aan de KU Leuven hoeven we niet te vrezen dat de samenleving aan het infantiliseren is. "Mensen durven vandaag gewoon meer tonen wat er altijd al was", zegt hij in 'De wereld van Sofie' op Radio 1. "De knuffel is uit de taboesfeer gehaald. En dat werkt bevrijdend."

Dat volwassenen knuffels gebruiken is geen nieuw fenomeen, zegt Bosmans, maar het is nu pas zichtbaar geworden. "Als één iemand op sociale media toont dat hij of zij een knuffel heeft en daar niet beschaamd over is, dan durven anderen dat ook", zegt hij. "En dat maakt het onderwerp bespreekbaar."

De trend leeft vooral bij jongvolwassenen. Volgens Bosmans is dat niet toevallig. "Dat is een levensfase waarin je veel verantwoordelijkheid krijgt toegeschoven: studeren, werk zoeken, op eigen benen staan... maar tegelijk is het moeilijk om toe te geven dat het allemaal niet lukt. Net dán ontstaat er vaak een gevoel van eenzaamheid. En in dat gat kan een knuffel onverwacht veel betekenen. Een knuffel is geen oplossing, maar kan wel troost bieden."

Psychologen spreken in dit verband over een transitioneel object: een voorwerp dat symbool staat voor veiligheid en nabijheid. Dat mechanisme kennen we van baby’s en peuters, die zich aan een knuffeltje hechten om beter alleen te kunnen zijn. "Bij volwassenen roept een knuffel ook dat gevoel van zorg en geborgenheid op", zegt Bosmans, "zeker na een lastige dag, of wanneer iemand zich alleen voelt."

En dat werkt. "Je hersenen reageren niet op de logica van 'ik weet dat die beer niet echt is', maar op de associatie die je ermee maakt. Het gevoel van veiligheid dat je vroeger bij je ouders vond, kan deels terug opgeroepen worden via zo'n object. En dat kan rust geven."

Betekent de toename van dit soort gedrag dat we het als samenleving moeilijker hebben? Niet noodzakelijk, zegt Bosmans. "De behoefte aan nabijheid is iets wat altijd al diep in ons zat. Wat wel veranderd is, is dat we die behoefte nu vaker durven tonen."

Hij wijst ook op de impact van sociale media en een meer open gevoelscultuur: "We praten meer over mentale gezondheid, kwetsbaarheid wordt minder bestraft. Dat zorgt ervoor dat mensen zich minder hoeven te schamen voor wat hen vroeger misschien kinderachtig leek."

Dat de wereld vandaag onzekerder en individueler is geworden, speelt volgens Bosmans wellicht ook een rol. "Mensen leven meer op zichzelf, zijn vaak op hun gsm bezig en missen soms echte verbinding. In dat gat kan een knuffel een kleine symbolische functie opnemen."

De liefde voor knuffels is trouwens geen alleenstaand fenomeen. Ook andere nostalgische tendensen doen het goed bij jongvolwassenen, zoals de revival van K3. "Die herinneringen roepen een gevoel op van zorg, verbondenheid, en eenvoudiger tijden", zegt hij. "Dat is universeel menselijk. Alles wat dat gevoel opnieuw activeert – een geur, een liedje, een teddybeer – kan waardevol zijn."

Volgens Bosmans is dat geen teken van regressie, maar van hoe wij als mensen functioneren. "We zijn biologisch gebouwd om ons goed te voelen in verbondenheid. Wat dat gevoel oproept, is voor iedereen anders. Voor sommigen is dat een knuffel."