Ook in jeugdwerk en armoedesector moeten vrijwilligers voortaan strafblad tonen

In 2023 werd de maatregel al ingevoerd voor iedereen die professioneel met jongeren werkt. Maar er bestaan in sommige sectoren nog uitzonderingen, waardoor vrijwilligers daar geen uittreksel hoeven voor te leggen. Enkel de jeugd- en armoedesector maakten van die uitzondering gebruik. Maar uit een bevraging bij meer dan 500 organisaties in die sectoren bleek dat 60 procent vraagt om ook vrijwilligers op te nemen in de verplichting.

"Wie met minderjarigen werkt, of dat nu in het onderwijs of het jeugdwerk is, draagt dezelfde verantwoordelijkheid", zegt Vlaams minister van Justitie Zuhal Demir (N-VA). "We willen vermijden dat mensen met veroordelingen in contact komen met kinderen. Door iedereen op dezelfde manier te screenen, verkleinen we dat risico aanzienlijk."

Alleen voor vrijwilligers jonger dan 20 jaar kan nog een uitzondering worden voorzien, omdat hun strafregister in bijna alle gevallen blanco is en omdat de administratieve last voor jeugdorganisaties anders te groot zou worden. Voor de andere medewerkers moeten de organisaties elke 3 jaar nagaan of de medewerkers en vrijwilligers nog steeds in orde zijn.

Tegelijk komt er een meer werkbare regeling voor stagiairs in het onderwijs. Nu moeten zij vaak meerdere keren per jaar een uittreksel aanvragen, telkens als ze naar een andere plek gaan. In de toekomst zal de opleidingsinstelling één controle kunnen uitvoeren per academiejaar. 

Scouts en Gidsen Vlaanderen staat globaal gezien achter het idee van de Vlaamse regering. "We zijn als jeugdbeweging zeker begaan met de integriteit, emotionele en fysieke veiligheid van kinderen en jongeren", reageert woordvoerder Jan Van Reusel.  

Hij vindt het ook logisch dat er een uitzondering is voor vrijwilligers onder de 20. "Er zijn quasi geen meldingen van begeleiding op die leeftijd met een strafblad en dit zou dus eerder een vals gevoel van veiligheid geven", legt hij uit. "Wij zetten veel liever in op vertrouwen in het engagement van die jongeren en die leiding."

Maar hij is wel bekommerd om de administratieve impact en de draaglast bij vrijwilligers bij de registratie van uittreksels voor +20-jarigen. "We willen niet dat de onduidelijkheid van dit project ten laste komt van onze groepen. Als wij ons hierop moeten organiseren dan gaat dit een significante investering vragen", aldus Van Reusel.

Hij vraagt zich ook af wie deze investering gaat dragen of waar die middelen vandaan moeten komen. Vlaams minister van Jeugd Melissa Depraetere (Vooruit) laat weten dat Vlaanderen extra ondersteuning voorziet voor jeugdverenigingen en dat de administratieve last beperkt zal blijven. "Het is niet de bedoeling dat vrienden elkaar controleren. Door nu te zorgen voor extra ondersteuning zorgen we ervoor dat jongeren zich volop kunnen richten op spel, ravotten en plezier."

Bij Chirojeugd Vlaanderen vinden ze de beslissing van de Vlaamse regering spijtig, zegt woordvoerder Marij Germijns. "We zijn daar geen voorstander van. Voor ons geeft dit een vals gevoel van veiligheid en kan dit zorgen voor een drempel om leiding te worden."

Ook bij de Chiro vrezen ze de administratieve rompslomp. "We zitten graag mee aan tafel om dit mee uit te tekenen en groepen op de juiste manier te informeren en te begeleiden."

Maar volgens Germijns zouden de middelen die naar de uitvoering van deze beslissing gaan, beter gaan naar een preventief integriteitsbeleid, vorming en opleiding. "Het nut daarvan is veel groter dan een controle van het strafregister."