Leuvense winteropvang moet 5 keer zo veel mensen weigeren sinds 2020: "Hartverscheurend, maar geen plek"

In een van de vele herenhuizen in het centrum van Leuven baten werknemers van het Centrum Algemeen Welzijnswerk (CAW) en vrijwilligers de winteropvang uit. Zodra de temperaturen beginnen te zakken, kunnen er elke dag 12 dak- en thuislozen terecht om een nacht aan de koude te ontsnappen.

Coördinator Kristof Lisson van CAW opende vorige week de deuren van de winteropvang. "De mensen die we tot nu een plekje hebben geboden, waren op voorhand ingeschreven", zegt hij. "Vanaf deze week gaan de inschrijvingen weer open. Wie het nodig heeft, kan inbellen om een plekje te reserveren. We geven voorrang aan wie nog niet is geweest deze winter. Dat lijkt misschien een hard systeem, en het is ook hartverscheurend om mensen af te wijzen, maar op deze manier is het duidelijk voor iedereen."

De mensen die in de winteropvang terechtkomen, zijn heel divers. "Het beeld van een dakloze man met een grote baard is achterhaald", zegt Lisson. "We krijgen hier evengoed jonge mensen en vrouwen over de vloer. Vorig jaar hebben we 90 verschillende mensen ontvangen, goed voor 1.618 overnachtingen. We zijn bijna altijd volgeboekt, en meer plek hebben we niet. In 2020 moesten we 55 aanvragen weigeren, vorig jaar waren dat er 247." 

Een grote en opvallende stijging dus. "Maar de cijfers verbazen me niet", zegt bevoegd schepen Lies Corneillie (Groen). "Al moet je die wel in een bredere context zien. Het aantal daklozen stijgt in heel het land, en zoiets stopt niet aan de gemeentegrenzen. De luchthaven is de laatste jaren bijvoorbeeld strenger geworden wat daklozen betreft. Een deel daarvan trekt naar Leuven. Het nieuwe systeem, waarbij mensen kunnen bellen naar de opvang, is ook toegankelijker. Dat is ook een stukje van de verklaring."

Sinds 2020 is er ook heel wat veranderd. Mensen krijgen crisis na crisis te verwerken: leidt dat tot meer daklozen? "Een rechtstreeks verband kunnen we niet leggen", legt Corneillie uit. "Dakloosheid is bijna altijd een combinatie van factoren. Zo spelen psychische problemen of verslaving ook vaak een rol. Maar je kan wel stellen dat het in Leuven moeilijk is om uit dakloosheid te raken, omdat de huurprijzen zo oplopen."

Maar net daarmee kan het CAW helpen. "De winteropvang is vaak een nieuwe kans voor dak- en thuislozen om hulp te aanvaarden", vertelt de schepen. "Mensen moeten zich een nacht geen zorgen maken over eten en een verblijf. Ze kunnen zich laten onderzoeken door een dokter of gewoon een babbel slaan met medewerkers."

En opnieuw hulp aanvaarden zet vaak iets in gang, zo blijkt. "Dat zal misschien niet bij het eerste bezoek zijn, maar de tweede of derde keer kunnen we praten over de situatie van onze gasten", zegt Lisson. "Daarna kunnen we kijken naar oplossingen. Natuurlijk is dat voor elke gast een ander proces, maar we zien wel dat dit werkt."

Die laagdrempeligheid is heel belangrijk, zegt Lisson. "We verwachten hier niets. Als een gast hier gewoon soep wil eten en een nacht goed wil slapen, geen enkel probleem. Maar we zijn meer dan bed, bad en brood. We staan ook klaar als ze een stapje verder willen gaan."

De winteropvang kan ook alle hulp gebruiken. "We zijn altijd op zoek naar vrijwilligers om onze werking te ondersteunen", zegt Kristof Lisson. "Die hebben we echt nodig om de puzzel te leggen. Voorkennis is totaal niet nodig, en we merken dat er zo prachtige contacten ontstaan."

Het staat buiten kijf dat de winteropvang belangrijk is voor Leuven. De stad wil daarom meer investeren in de werking. "We plannen een verhuizing naar een grotere locatie, waar we meer gasten kunnen ontvangen", zegt de schepen. "Momenteel is de opvang open van midden november tot eind maart. Dat willen we ook uitbreiden."

De stad wil de werking ook opentrekken. "Het is belangrijk om die schakel naar permanente huisvestiging zo vlot mogelijk te maken", zegt Corneillie. "Daar maken we budget voor vrij. We hopen samen te zitten met alle soorten welzijnsorganisaties om een plan op te maken. Opvang mag niet het doel op zich zijn, maar een stap naar een duurzame oplossing."